भारतात न्यायालयीन पुनर्विलोकनात खालील बाबींचा समावेश होतो :
अ. एखादा कायदा सनदशीर आहे, असे जाहीर करणे.
ब. एखादा कायदा बेसनदशीर आहे, असे जाहीर करणे.
क. पुनर्विलोकन आयोगाची स्थापना करणे.
ड. घटनेच्या तरतुदींचा अर्थ लावणे.
इ. न्यायनिर्णयाचे पुनर्विलोकन करणे.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
भारतात न्यायालयीन पुनर्विलोकनात खालील बाबींचा समावेश होतो :
अ. एखादा कायदा सनदशीर आहे, असे जाहीर करणे.
ब. एखादा कायदा बेसनदशीर आहे, असे जाहीर करणे.
क. पुनर्विलोकन आयोगाची स्थापना करणे.
ड. घटनेच्या तरतुदींचा अर्थ लावणे.
इ. न्यायनिर्णयाचे पुनर्विलोकन करणे.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
Judicial Review in India includes:
a. Declaring a law as constitutional.
b. Declaring a law as unconstitutional.
c. Appointment of a review commission.
d. Interpreting constitutional provisions.
e. Review of judgments.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अ, ब आणि ड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• न्यायालयीन पुनर्विलोकनाची संकल्पना: न्यायालयीन पुनर्विलोकन (Judicial Review) म्हणजे संसदेने किंवा राज्य विधिमंडळाने केलेले कायदे आणि कार्यकारी आदेश यांची घटनात्मक वैधता तपासण्याचा उच्च व सर्वोच्च न्यायालयांचा (कलम 13, 32, 226) अधिकार होय.
• समाविष्ट घटक:
• 1⃣ सनदशीर ठरवणे: एखादा कायदा घटनेशी सुसंगत असल्यास त्याला वैध/सनदशीर जाहीर करणे (अ).
• 2⃣ बेसनदशीर ठरवणे: कायदा संविधानाचा किंवा मूलभूत हक्कांचा भंग करत असल्यास त्याला अवैध/शून्य घोषित करणे (ब).
• 3⃣ घटनेचा अर्थ लावणे: संविधानाच्या तरतुदींचा अधिकृत अन्वयार्थ लावणे (ड).
• वगळलेले घटक: पुनर्विलोकन आयोगाची स्थापना करणे हे न्यायालयाचे काम नसून शासनाचे काम आहे (क). तसेच स्वतःच्या निकालाचे पुनर्विलोकन करणे हे कलम 137 अंतर्गत येते, ते मूळ 'न्यायालयीन पुनर्विलोकन' तत्त्वात धरले जात नाही. त्यामुळे पर्याय (2) अ, ब आणि ड हे अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: न्यायालयीन पुनर्विलोकनात कायद्यांची घटनात्मक वैधता तपासणे, ते सनदशीर/बेसनदशीर ठरवणे आणि घटनेचा अर्थ लावणे समाविष्ट आहे.
The correct answer is Option B (a, b and d).
Key Points:
• Scope of Judicial Review: Judicial Review is the power of the judiciary (Supreme Court and High Courts under Articles 13, 32, and 226) to examine the constitutionality of legislative enactments and executive orders.
• Components Included:
• 1⃣ Constitutionality Determination: If a law conforms to the Constitution, the court upholds and declares it constitutional (a).
• 2⃣ Voiding Ultra Vires Laws: If a law violates Fundamental Rights or constitutional provisions, it is declared unconstitutional and void (b).
• 3⃣ Constitutional Interpretation: The judiciary acts as the ultimate interpreter of the Constitution (d).
• Exclusions: Appointing a review commission (c) is an executive/administrative prerogative. Review of own judgments is a procedural power under Article 137, distinct from the classic constitutional doctrine of Judicial Review. Hence, option 2 (a, b, and d) is correct.
• Key Takeaway: Judicial review involves examining the constitutionality of laws, declaring them valid or void, and interpreting constitutional provisions.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी हक्क संरक्षण कायदा १९९३ व ॲट्रॉसिटी कायदा १९८९ (Human Rights & SC/ST Act)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणत्या बाबी राज्याच्या महसुलाचा भाग नाहीत ? अ. जम...
खालीलपैकी कोणत्या राज्यांमधे विधान परिषद अस्तित्त्वात नाही ?...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?