लोकपालामधील अध्यक्ष व सदस्यांबाबत तक्रारी असल्यास राष्ट्रपती, आदेशाद्वारे अध्यक्ष अथवा एखाद्या सदस्याला त्याच्या पदावरुन काढून टाकील, जर अध्यक्ष अथवा सदस्य, यांच्या विरुद्ध खालील प्रकरण असेल तसे
अ. दिवाळखोरीचा कायदेशीर निकाल दिला असेल.
ब. त्याच्या कार्यालयाच्या/पदाच्या कर्तव्याबाहेर एखादी पगारी नोकरी त्याचा पदावधी दरम्यान कामाला असल्यास.
क. राष्ट्रपतींच्या निष्कर्षात तो शारीरिक किंवा मानसिक दुर्बलतेमुळे पद चालु ठेवण्यास अयोग्य असल्यास.
ड. गैरवर्तणूकीसाठी दोषी ठरला असेल.
पर्यायी उत्तरे :
लोकपालामधील अध्यक्ष व सदस्यांबाबत तक्रारी असल्यास राष्ट्रपती, आदेशाद्वारे अध्यक्ष अथवा एखाद्या सदस्याला त्याच्या पदावरुन काढून टाकील, जर अध्यक्ष अथवा सदस्य, यांच्या विरुद्ध खालील प्रकरण असेल तसे
अ. दिवाळखोरीचा कायदेशीर निकाल दिला असेल.
ब. त्याच्या कार्यालयाच्या/पदाच्या कर्तव्याबाहेर एखादी पगारी नोकरी त्याचा पदावधी दरम्यान कामाला असल्यास.
क. राष्ट्रपतींच्या निष्कर्षात तो शारीरिक किंवा मानसिक दुर्बलतेमुळे पद चालु ठेवण्यास अयोग्य असल्यास.
ड. गैरवर्तणूकीसाठी दोषी ठरला असेल.
पर्यायी उत्तरे :
In case of a complaint against the Chairperson or member of Lokpal, the President may, by order remove from the office, the Chairperson or any member, if the Chairperson or such member as the case may be
a. is adjudged insolvent.
b. engages during his term of office, in any paid employment outside the duties of his office.
c. in the opinion of the President, unfit to continue in office by reason of infirmity of body or mind.
d. deemed to be guilty of misbehaviour.
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (सर्व पर्याय योग्य आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लोकपाल आणि लोकायुक्त अधिनियम, २०१३ च्या कलम ३७ अन्वये लोकपालाचे अध्यक्ष किंवा सदस्यांना पदावरून हटवण्याच्या तरतुदी:
• राष्ट्रपतींच्या आदेशावरून सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशीनंतर 'गैरवर्तणूक' (Misbehaviour) किंवा 'अकार्यक्षमता' सिद्ध झाल्यास (विधान 'ड').
• तसेच खालील कारणांवरून राष्ट्रपती थेट आदेश काढून अध्यक्ष किंवा सदस्याला पदावरून दूर करू शकतात:
• अ. तो नादार/दिवाळखोर घोषित झाला असल्यास (विधान 'अ');
• ब. पदावधी दरम्यान आपल्या कर्तव्याव्यतिरिक्त अन्यत्र सवेतन नोकरी स्वीकारल्यास (विधान 'ब');
• क. राष्ट्रपतींच्या मते शारीरिक किंवा मानसिक दुर्बलतेमुळे पदावर राहण्यास अयोग्य ठरल्यास (विधान 'क').
• त्यामुळे सर्व पर्याय योग्य आहेत (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: लोकपाल कायदा २०१३ च्या कलम ३७ नुसार दिवाळखोरी, सवेतन नोकरी, शारीरिक दुर्बलता आणि गैरवर्तणूक या सर्व कारणांवरून राष्ट्रपती पदमुक्त करू शकतात.
The correct answer is Option B (All options are correct).
Key Points:
• Under Section 37 of the Lokpal and Lokayuktas Act, 2013, grounds for removal of the Chairperson or a Member of Lokpal by the President include:
• On the ground of proved misbehaviour or incapacity, after an inquiry by the Supreme Court on a reference by the President (Statement d).
• The President may by order remove the Chairperson or any Member without SC inquiry if he/she:
• a. is adjudged an insolvent (Statement a);
• b. engages during his term of office in any paid employment outside the duties of his office (Statement b);
• c. is, in the opinion of the President, unfit to continue in office by reason of infirmity of body or mind (Statement c).
• Because all four statements are recognized statutory grounds under Section 37 for removal, all options are correct.
• Key Takeaway: Under Section 37 of the Lokpal Act 2013, insolvency, paid employment, physical/mental infirmity, and proved misbehaviour are grounds for removal.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'वैधानिक संस्था, आयोग व नियामक मंचे (Statutory & Non-Constitutional Bodies: NHRC, CIC, CVC, Lokpal & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!
१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.
राष्ट्रीय न्यायिक नियुक्ती आयोग या नावाने ओळखला जाणारा आयोगा...
सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्लादायी कार्यक्षेत्राचा उपयोग कोण करत...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?