बायोरेमेडियेशन प्रक्रिये द्वारा ________ सारखी घातक प्रदुषके निसर्गातुन संपूर्णतः काढता येतात.
(1) अल्फा टॉक्सिन्स
(2) पॉलिएस्टरस्
(3) पॉलि अॅरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स
(4) पॉलिएथिलिन
बायोरेमेडियेशन प्रक्रिये द्वारा ________ सारखी घातक प्रदुषके निसर्गातुन संपूर्णतः काढता येतात.
(1) अल्फा टॉक्सिन्स
(2) पॉलिएस्टरस्
(3) पॉलि अॅरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स
(4) पॉलिएथिलिन
Hazardous chemicals like ________ can be completely removed from the environment by the process of bioremediation.
(1) Alpha toxins
(2) Polysters
(3) Poly aromatic hydrocarbons
(4) Polyethylene
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (पॉलि अॅरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• बायोरेमेडिएशन (जैव-उपचार) म्हणजे पर्यावरणातील घातक प्रदूषक घटकांचे विघटन करून त्यांना निरुपद्रवी करण्यासाठी सूक्ष्मजीवांचा वापर करणे होय.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• 'पॉलि ॲरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स' (Poly aromatic hydrocarbons - PAHs) हे खनिज तेल, पेट्रोल व कोळशाच्या वापरामधून बाहेर पडणारे अतिविषारी प्रदूषक आहेत.
• स्युडोमोनास (Pseudomonas) आणि इतर विशेष जिवाणू या हायड्रोकार्बन्सचे साध्या CO₂ आणि H₂O मध्ये पूर्ण विघटन करून माती व पाण्यातून ते पूर्णपणे नष्ट करू शकतात.
• महत्त्वाची तथ्ये
• भारतीय-अमेरिकन शास्त्रज्ञ डॉ. आनंद चक्रवर्ती यांनी हायड्रोकार्बन्स फस्त करणाऱ्या 'सुपरबग' या जनुकीय जिवाणूची निर्मिती केली होती.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• पॉलिएथिलिन (प्लॅस्टिक) किंवा पॉलिस्टरचे जैविक विघटन अत्यंत कठीण असते, त्यामुळे ती बायोरेमेडिएशनने सहजासहजी काढता येत नाहीत.
• इतर पर्याय
• पॉलिस्टर (पर्याय 2) व पॉलिएथिलिन (पर्याय 4) हे अविघटनशील कृत्रिम पॉलिमर आहेत.
• महत्त्वाची टीप: बायोरेमेडिएशन प्रक्रियेद्वारे घातक 'पॉलि ॲरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स' (PAHs) चे सूक्ष्मजीवांच्या साहाय्याने विघटन करून ते पर्यावरणातून काढता येतात.
The correct answer is Option C (Poly aromatic hydrocarbons).
Key Points:
• Core Concept
• Bioremediation utilizes microorganisms (bacteria, fungi) to break down, metabolize, and mineralize environmental xenobiotic pollutants into non-toxic end products like CO₂ and H₂O.
• Why Correct
• Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) are hazardous environmental pollutants originating from petroleum, coal, and oil spills.
• Microbes such as *Pseudomonas putida*, *Sphingomonas*, and *Mycobacterium* possess ring-hydroxylating oxygenase enzymes that digest aromatic benzene rings, completely degrading PAHs in contaminated soil and marine environments.
• Key Details
• Anand Mohan Chakrabarty engineered the oil-eating superbug bacterium *Pseudomonas putida* specifically for degrading hydrocarbons.
• Exam Traps
• Polyethylene and polyesters are highly recalcitrant synthetic polymers with crystalline backbones that resist natural biodegradation, making complete bioremediation biologically impossible at standard rates.
• Other Options
• Polyesters (Option 2) and Polyethylene (Option 4) represent synthetic plastics.
• Alpha toxins (Option 1) are biological toxins, not environmental xenobiotic hydrocarbons.
• Key Takeaway: Hazardous Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) can be degraded and cleaned from the environment through microbial bioremediation.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure)
द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure) या घटकामध्ये द्रव्याचे व...
मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table)
मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table) या घटकामध्ये...
रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions)
रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions) या घटकामध्ये सहसंयुज बं...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
आदर्श शेतमाल विक्रीव्यवस्था म्हणजे : (a) मध्यस्थांची अल्प-सं...
गहाणाचा धंदा करणाऱ्याकडून दागिने व विविध धातूच्या भांड्याच्य...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :