भारतातील पायाभूत सुविधा विकासाचे वैशिष्ट्य म्हणजे (a) पायाभूत सुविधांचा प्रामुख्याने शहरी भागांना पुरवठा (b) ग्रामीण पायाभूत सुविधांचा अपुरा विकास (c) श्रीमंत आणि सधन वर्गाला झुकते माप गाळलेली जागा भरा.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरील सर्व) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (4) वरील सर्व हे आहे.
• भारतातील पायाभूत सुविधा विकासातील विषमता:
• (a) शहरी भागांना प्राधान्य: पायाभूत सुविधांची निर्मिती प्रामुख्याने शहरी आणि औद्योगिक केंद्रांवर केंद्रित राहिली आहे. (सत्य)
• (b) ग्रामीण पायाभूत सुविधांचा अपुरा विकास: ग्रामीण भागात वीज, रस्ते, साठवणूक आणि सिंचनाची सुविधा अद्यापही अपुरी आहे. (सत्य)
• (c) सधन वर्गाला झुकते माप: मोठ्या द्रुतगती महामार्ग, विमानतळ आणि उच्च तंत्रज्ञान सुविधांचा लाभ प्रामुख्याने श्रीमंत व सधन वर्गाला जास्त मिळतो. (सत्य)
• विश्लेषण: भारतीय नियोजनातील प्रादेशिक व वर्गीय विषमतेचे हे वास्तववादी वैशिष्ट्य आहे.
• परीक्षा दृष्टीकोन: सर्वसमावेशक विकासात पायाभूत सुविधांचा समतोल विकास साधणे हे शासनासमोर मोठे आव्हान आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतातील पायाभूत सुविधा विकासात शहरी प्राधान्य, ग्रामीण भागाचा अपुरा विकास आणि सधन वर्गाला झुकते माप ही सर्व वैशिष्ट्ये आहेत.
The correct answer is Option D (All of the above).
Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (4) All of the above.
• Characteristics and Disparities in Indian Infrastructure Development:
• (a) Urban Bias: Infrastructure investments (metro rail, flyovers, 24x7 power/water) have historically concentrated on urban centers. (True characteristic)
• (b) Inadequate Rural Infrastructure: Rural areas suffer from deficient warehousing, poor rural roads, erratic power supply, and inadequate irrigation networks. (True characteristic)
• (c) Bias in favor of rich/affluent: High-end infrastructural services (expressways, aviation, high-speed telecom) disproportionately benefit affluent corporate and urban classes compared to basic subsistence needs. (True characteristic)
• Analysis: All three points describe systemic socio-economic imbalances in India's developmental planning.
• Exam Insight: Inclusive growth frameworks emphasize bridging these urban-rural and class infrastructural divides.
• Key Takeaway: Indian infrastructure expansion is characterized by urban bias, inadequate rural development, and bias toward affluent classes.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
जोड्या जुळवून योग्य पर्याय निवडा. सिंचन अभ्यास गट आणि स्थापन...
NSSO ने दिलेल्या बेरोजगारीच्या व्याख्येनुसार दीर्घकालीन बेरो...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :