📅MPSC Rajyaseva Prelims 2019 - GS Paper 1Google वर फॉलो करा

कल्सिनेशन प्रक्रियेतून

During calcination process
पर्याय (Options):
a
फक्त कार्बनडायऑक्साईड बाहेर पडतो
Only CO₂ is given out
b
फक्त हायड्रेटमधून पाणी बाहेर पडते
Only H₂O from hydrates is given out
c
(1) किंवा (2) हे धातुकांवर अवलंबून असते
(1) or (2), depending on type of ore
✓ योग्य उत्तर
d
हायड्रोजन सल्फाईड बाहेर पडतो
H₂S is given out
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((1) किंवा (2) हे धातुकांवर अवलंबून असते) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कल्सिनेशन (Calcination/भस्मीकरण): हवेच्या मर्यादित किंवा अनुपस्थितीत धातुकाला (Ore) त्याच्या वितळण बिंदूखाली तापवण्याच्या प्रक्रियेला कल्सिनेशन म्हणतात.
• कार्बोनेट धातुके
: कार्बोनेट धातुकांमधून CO₂ (कार्बन डायऑक्साइड) वायू बाहेर पडतो (उदा. CaCO₃ → CaO + CO₂↑).
• हायड्रेटेड धातुके: पाण्याच्या रेणू असलेल्या हायड्रेटेड धातुकांमधून H₂O (बाष्प) बाहेर पडते (उदा. Fe₂O₃× 3H₂O → Fe₂O₃ + 3H₂O↑).
• भाजणे (Roasting) शी तुलना
: सल्फाईड धातुके हवेच्या विपुलतेत भाजली जातात (SO₂ मुक्त होतो), तर कल्सिनेशनमध्ये CO₂ किंवा H₂O बाहेर पडतो.
• निष्कर्ष**: धातुकाच्या प्रकारानुसार (1) किंवा (2) वायू बाहेर पडतो, त्यामुळे पर्याय ३ अचूक आहे.

The correct answer is Option C ((1) or (2), depending on type of ore).

Key Points:
• Calcination Process: Calcination involves heating carbonate or hydrated ores in the absence or limited supply of air below their melting point.
• Carbonate Ores
: Converts carbonates to metal oxides by expelling CO₂ (e.g., CaCO₃ → CaO + CO₂↑).
• Hydrated Ores: Expels moisture or bound water H₂O from hydrated oxides (e.g., Fe₂O₃× 3H₂O → Fe₂O₃ + 3H₂O↑).
• Comparison with Roasting
: Roasting heats sulfide ores in excess air yielding SO₂, whereas calcination deals with carbonates (CO₂) or hydrates (H₂O).

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale)

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale) या घटकामध्ये आम्ल (Acids), आम्लारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization)

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization) या घटकामध्ये धा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र या घटकामध्ये...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2019 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔