📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2023 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालील विधानाचा विचार करा.
i. सह्याद्रीच्या पूर्वेकडील उतारावर पावसाचे प्रमाण कमी आहे.
ii. महाराष्ट्राच्या पूर्व भागात ईशान्य मौसमी वाऱ्यापासून थोडा पाऊस पडतो.
iii. महाराष्ट्राच्या अति पूर्वेकडे पर्जन्याचे प्रमाण कमी होत जाते.

Consider the following statements.
i. Rainfall is less on the eastern slopes of the Sahyadri.
ii. The eastern part of Maharashtra receives some rain from the Northeast monsoon.
iii. The rainfall decreases towards the extreme east of Maharashtra.

पर्याय (Options):
a
विधान i आणि ii बरोबर आहेत, पण विधान iii चुकीचे आहे
Statement i and ii are correct but statement iii is incorrect
✓ योग्य उत्तर
b
विधान i आणि iii बरोबर आहेत, पण विधान ii चुकीचे आहे
Statement i and iii are correct but statement ii is incorrect
c
विधान ii आणि iii बरोबर आहेत, पण विधान i चुकीचे आहे
Statement ii and iii are correct but statement i is incorrect
d
वरील सर्व विधाने बरोबर आहेत
All the above statements are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (विधान i आणि ii बरोबर आहेत, पण विधान iii चुकीचे आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• महाराष्ट्रातील पर्जन्य वितरण व मान्सून वारे:
• विधान i बरोबर आहे: सह्याद्रीच्या पूर्व उतारावर पर्जन्यछायेचा प्रदेश असल्याने पावसाचे प्रमाण पश्चिमेच्या तुलनेत झपाट्याने कमी होते.
• विधान ii बरोबर आहे: महाराष्ट्राच्या पूर्व भागात (विदर्भात) ऑक्टोबर-नोव्हेंबर दरम्यान परतीच्या मान्सून आणि ईशान्य मौसमी वाऱ्यांमुळे काही प्रमाणात पाऊस पडतो.
• विधान iii चुकीचे आहे: महाराष्ट्राच्या अति पूर्वेकडे (गडचिरोली, गोंदिया, भंडारा) पाऊस कमी होत नाही, तर तो वाढत जाऊन १२०० ते १५०० मिमी पर्यंत होतो (मध्य महाराष्ट्रात सोलापूर-अहमदनगरमध्ये सर्वात कमी पाऊस असतो).
• त्यामुळे विधान i आणि ii बरोबर असून iii चुकीचे आहे (पर्याय १).
• महत्त्वाची टीप: सह्याद्रीच्या पूर्वेस पर्जन्यछायेमुळे पाऊस कमी असतो आणि पूर्व विदर्भात तो पुन्हा वाढतो (विधाने i व ii बरोबर, iii चुकीचे).

The correct answer is Option A (Statement i and ii are correct but statement iii is incorrect).

Key Points:
• Spatial Distribution of Rainfall in Maharashtra:
• Statement i is correct: The eastern slopes of the Sahyadri lie in the immediate rain-shadow zone (पर्जन्यछायेचा प्रदेश) where orographic moisture is lost, causing low rainfall (e.g., Mahabaleshwar gets ~6000 mm on the crest, whereas Wai gets ~700 mm just 30 km east).
• Statement ii is correct: Eastern Vidarbha receives retreating/northeast monsoon rains in October–December.
• Statement iii is incorrect: Rainfall does NOT decrease towards extreme east Maharashtra; instead, moving eastward across the Deccan plateau, rainfall reaches a minimum in Central Maharashtra (Ahmednagar/Solapur ~500 mm) and then steadily increases towards extreme Eastern Vidarbha (Gadchiroli/Bhandara/Gondia receiving 1200–1500 mm due to Bay of Bengal monsoon branch).
• Hence, Statements i and ii are correct but iii is incorrect (Option 1).
• Key Takeaway: Rainfall decreases on Sahyadri eastern slope and rises again in eastern Vidarbha; statements i and ii are correct while iii is incorrect.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना: कोकण, सह्याद्री व पठार' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔