पुढील विधानांचा विचार करा. भारतातील भूसुधारणा कार्यक्रम संदर्भात : विधान (I) : सन 1947-48 मध्ये एकूण शेतीच्या 57% भाग जमिनदारी व मालगुजारी पद्धतीच्या अंतर्गत येत होता. विधान (II) : जमिनदारी पद्धत ही कास्तकारांच्या शोषणावर आधारित होती. पर्यायी उत्तरे :
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (दोन्ही विधाने बरोबर) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (4) दोन्ही विधाने बरोबर हे आहे.
• भारतातील भूसुधारणा व जमीनदारी पद्धत:
• विधान (I): स्वातंत्र्यकाळात (१९४७-४८ मध्ये) भारतातील एकूण शेतजमिनीपैकी सुमारे ५७% भाग हा जमीनदारी व मालगुजारी पद्धतीखाली मोडत होता. (सत्य)
• विधान (II): जमीनदारी पद्धत ही शेतकरी व कास्तकारांच्या आर्थिक शोषणावर आधारित होती. (सत्य)
• विश्लेषण: स्वातंत्र्योत्तर भारतातील भूसुधारणा कायद्यांच्या पार्श्वभूमीवरील दोन्ही विधाने ऐतिहासिक सत्यावर आधारित आहेत.
• परीक्षा दृष्टीकोन: 'कुळाची जमीन मालकाची' या तत्त्वावर जमीनदारी नष्ट करून शेतकऱ्यांना जमिनीची मालकी हक्क मिळवून देणे हा भूसुधारणेचा मुख्य उद्देश होता.
• महत्त्वाची टीप: १९४७-४८ मध्ये ५७% जमीन जमीनदारीखाली असणे आणि ती शोषणावर आधारित असणे, दोन्ही विधाने सत्य आहेत.
The correct answer is Option D (Both Statements are correct).
Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (4) Both Statements are correct.
• Land Reforms and Zamindari System in India:
• Statement I: Historical agrarian data indicates that around the time of independence (1947-48), roughly 57% of total agricultural land in India was under intermediary tenure systems such as Zamindari, Malguzari, and Jagirdari. (Correct)
• Statement II: The Zamindari system was notorious for absentee landlordism, heavy extortionate rents, and severe economic exploitation of tenant farmers and farm laborers. (Correct)
• Exam Insight: Post-independence land reforms aimed primarily at the abolition of intermediaries (Zamindars) to establish direct ties between the tiller and the state.
• Key Takeaway: Both statements regarding 57% of farmland under Zamindari in 1947-48 and the exploitative nature of the system are correct.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राष्ट्रीय विकास मंडळाने भारत सरकारने धान्य व्यापारात पदार्पण...
केंद्रशासन पुरस्कृत 'गुणवत्ताधारक व शुद्ध दूध उत्पादनासाठी स...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :