बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
काही व्यक्ती बाकावर बसल्या आहेत. V ही व्यक्ती An च्या शेजारी आणि S ही व्यक्ती G च्या शेजारी आहे. G ही व्यक्ती Aj च्या बरोबर नाही. Aj बाकाच्या डाव्या टोकाला आणि S बाकाच्या उजव्या टोकाकडून दुसऱ्या स्थानी आहे. V ही व्यक्ती An च्या उजवीकडे आहे. V आणि S सोबतीने बसल्या आहेत. जर G आणि V यांनी त्यांच्या जागांची अदलाबदल केली तर या माहितीच्या संदर्भात दिलेल्या विधानांपैकी सत्य नसलेले विधान निवडा.
Some persons are sitting on a bench. V is sitting next to An and S is next to G. G is not sitting with Aj. Aj is on the left end of the bench and S is in second position from right hand end. V is on the right side of An and to the right side of Aj. V and S are sitting together. If G and V exchange their positions select the statement that is not true.
त्यांची तोंडे कोणत्या दिशेला आहे हे माहीत नसल्याने स्थाने निश्चित करता येणार नाही.
Positions cannot be determined because facing direction is unknown.
G मधल्या स्थानावर आहे.
G is in the middle position.
V टोकाच्या स्थानावर आहे.
V is at the extreme end.
An दोनांपैकी एक टोकापासून दुसऱ्या स्थानी आहे.
An is at the second position from one of the ends.
योग्य उत्तर पर्याय (a) आहे. दिलेल्या अटींवरून डावीकडून उजवीकडे व्यक्तींची स्थाने: १. Aj डाव्या टोकाला => स्थान १ = Aj २. S उजवीकडून २ ऱ्या स्थानी => स्थान ४ = S ३. V आणि S एकत्र असून V ही An च्या उजवीकडे आहे => स्थान २ = An, स्थान ३ = V ४. S आणि G शेजारी आहेत => स्थान ५ = G मूळ क्रम: [Aj] - [An] - [V] - [S] - [G]. G आणि V यांनी जागा बदलल्यास नवीन क्रम: [Aj] - [An] - [G] - [S] - [V]. यावरून G मधोमध (३ ऱ्या स्थानी) येतो (b सत्य), V उजव्या टोकाला जातो (c सत्य), An डावीकडून दुसऱ्या स्थानी राहतो (d सत्य). त्यामुळे सर्व स्थाने निश्चित होत असल्याने पर्याय (a) 'स्थाने निश्चित करता येणार नाहीत' हे विधान सत्य नाही (असत्य आहे).
The correct answer is Option (a). Initial seating arrangement (positions 1 to 5 from left to right): [Aj] [An] [V] [S] [G]. After G and V swap places: [Aj] [An] [G] [S] [V]. Evaluating options: G is at pos 3/middle (b is true), V is at pos 5/extreme end (c is true), An is at pos 2/second from left (d is true). Since all positions are completely and uniquely determined, statement (a) is definitively false / not true.
जर एका सांकेतिक भाषेत ANSWER ला 1OTX5S असे लिहिले, तर त्याच भाषेत GODOWN ला कसे लिहिले जाईल?
In a code language, if ANSWER is written as 1OTX5S, how will GODOWN be written in that code?
74415WN
74415WN
7040X94
7040X94
H4E4XO
H4E4XO
H15E15XO
H15E15XO
योग्य उत्तर पर्याय (D) H15E15XO आहे.
पायरीनुसार उकल:
१. ANSWER मधील नियम:
• स्वर (Vowels): A = 1, E = 5 (त्यांचे वर्णमालेतील स्थान थेट अंक रूपात).
• व्यंजने (Consonants): पुढील अक्षर (+1): N → O, S → T, W → X, R → S.
मिळालेला कोड: 1OTX5S.
२. आता GODOWN साठी लागू करू:
• G (व्यंजन) + 1 = H
• O (स्वर) = 15 (वर्णमालेतील क्रमांक)
• D (व्यंजन) + 1 = E
• O (स्वर) = 15
• W (व्यंजन) + 1 = X
• N (व्यंजन) + 1 = O
मिळालेला कोड: H15E15XO (किंवा पर्यायातील HI5E15XO).
The correct answer is Option (D) H15E15XO.
Step-by-step Solution:
1. In ANSWER:
• Vowels are coded by their numerical alphabet positions: A → 1, E → 5.
• Consonants are shifted forward by +1: N → O, S → T, W → X, R → S.
2. Applying this rule to GODOWN:
• G (+1) → H
• O (vowel position) → 15
• D (+1) → E
• O (vowel position) → 15
• W (+1) → X
• N (+1) → O
Resulting code = H15E15XO.
संख्येचा वर्ग संबंध ओळखा:
15 : 225 :: 20 : ?
Identify the square analogy: 15 : 225 :: 20 : ?
200
200
300
300
400
400 (20²)
500
500
योग्य उत्तर पर्याय (C) 400 आहे.
पायरीनुसार उकल:
१. १५ चा वर्ग = १५² = २२५.
२. त्याचप्रमाणे २० चा वर्ग = २०² = ४००.
म्हणून प्रश्नचिन्हाच्या जागी ४०० येईल.
The correct answer is Option (C) 400.
Step-by-step Solution:
15² = 225. Similarly, 20² = 400.
Thus, option (C) is correct.
दिलेल्या संख्या मालिकेतील चुकीचे पद ओळखा . 2, 46, 7, 38, 14, 18, 23, 7
2
18
38
7
यामध्ये दोन एकाआड एक मालिका आहेत: पहिली मालिका (2 (+5) 7 (+7) 14 (+9) 23) बरोबर आहे. दुसरी मालिका (46 (-8) 38 (-8) 30 (-8) 22) अशी असायला हवी, परंतु तेथे 18 दिलेले असल्याने 18 हे चुकीचे पद ठरते.
जर अक्षरांच्या स्थानांनुसार NET = 39 आणि WORK = 67 असेल, तर COMPULSARY = ?
If based on alphabetical values NET = 39 and WORK = 67, then COMPULSARY = ?
143
143
116
116
166
166
114
114
योग्य उत्तर पर्याय (A) 143 आहे.
पायरीनुसार उकल:
१. NET = N(14) + E(5) + T(20) = 39.
२. WORK = W(23) + O(15) + R(18) + K(11) = 67.
३. आता COMPULSARY ची बेरीज करू:
C(3) + O(15) + M(13) + P(16) + U(21) + L(12) + S(19) + A(1) + R(18) + Y(25)
= 3 + 15 + 13 + 16 + 21 + 12 + 19 + 1 + 18 + 25 = 143.
म्हणून उत्तर 143 येईल.
The correct answer is Option (A) 143.
Step-by-step Solution:
1. NET = 14 + 5 + 20 = 39.
2. WORK = 23 + 15 + 18 + 11 = 67.
3. For COMPULSARY, sum the alphabet positions:
C(3) + O(15) + M(13) + P(16) + U(21) + L(12) + S(19) + A(1) + R(18) + Y(25)
= 143.
Thus, the value is 143.
'तालुका', 'जिल्हा' आणि 'राज्य' या तीन घटकांमधील अचूक भौगोलिक समावेशक संबंध कोणत्या वेन आकृतीने दर्शविला जातो?
Which Venn diagram represents the nested relationship between 'Taluka', 'District', and 'State'?
तीन स्वतंत्र वर्तुळे
Three separate circles
दोन छेदणारी वर्तुळे एका वर्तुळात
Intersecting circles
तिन्ही एकांतर्गत एक असणारी वर्तुळे (Concentric Circles)
Three concentric nested circles (तालुका ⊂ जिल्हा ⊂ राज्य)
तीन परस्पर छेदणारी वर्तुळे
Mutually intersecting circles
योग्य उत्तर पर्याय (C) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. अनेक तालुक्यांचा मिळून एक जिल्हा बनतो (तालुका ⊂ जिल्हा).
२. अनेक जिल्ह्यांचा मिळून एक राज्य बनते (जिल्हा ⊂ राज्य).
३. त्यामुळे हे तिन्ही घटक एकांतर्गत एक (Concentric Nested Circles) वर्तुळांनी दर्शविले जातात.
म्हणून पर्याय (C) योग्य आहे.
The correct answer is Option (C).
Detailed Explanation:
A Taluka lies entirely within a District, which in turn lies entirely within a State (Taluka ⊂ District ⊂ State), depicted by concentric circles.
Thus, option (C) is correct.
जर BULDHANA हा शब्द BOBIEMVC असा लिहिला , तर KHAMGAON हा शब्द कसा लिहाल ?
LIBNHBPO
LINBHBPO
MJCOICOP
OPBHNBIL
अक्षरांचा क्रम उलट करून प्रत्येकात +1 वाढवल्यास KHAMGAON शब्दाचे रूपांतर OPBHNBIL असे होते.
पुढे 5 विधाने आणि नंतर 3 विधाने विशिष्ट क्रमाने एकत्र करून पर्याय जुळवलेले आहेत. त्यातून तार्किकदृष्ट्या यथार्थ युक्तिवाद निर्देशित करणारा पर्याय निवडा. (a) काही वाहने पर्यावरणासाठी हानिकारक नाहीत. (b) वाहनांची वाहतूक कार्बन डायऑक्साईड व अन्य हरितगृह वायूचा उत्सर्ग करते. (c) कार्बन डायऑक्साईड व हरितगृह वायू पर्यावरणासाठी हानिकारक आहे. (d) काही वाहनांची वाहतूक कार्बन डायऑक्साईड व हरितगृह वायूचा उत्सर्ग करत नाही. (e) वाहनांची वाहतूक पर्यावरणासाठी हानिकारक आहे.
Given below are 5 statements followed by options composed of 3 statements put together in a specific order. Choose the option that indicates logically valid argument. (a) Some vehicles are not hazardous to the environment. (b) Vehicular traffic leads to emission of carbon dioxide and other greenhouse gases. (c) Carbon dioxide and other greenhouse gases are hazardous to the environment. (d) Some vehicular traffic does not emit Carbon dioxide and other greenhouse gases. (e) Vehicular traffic is hazardous to the environment.
(b), (e), (c)
(b), (e), (c)
(c), (b), (e)
(c), (b), (e)
(c), (a), (d)
(c), (a), (d)
(b), (d), (a)
(b), (d), (a)
योग्य उत्तर पर्याय (b) (c), (b), (e) आहे. तर्कशास्त्रीय निगमन (Syllogism): • मुख्य विधान (c): CO₂ आणि हरितगृह वायू पर्यावरणासाठी हानिकारक आहेत. • गौण विधान (b): वाहनांची वाहतूक CO₂ आणि हरितगृह वायू उत्सर्जित करते. • निष्कर्ष (e): म्हणून वाहनांची वाहतूक पर्यावरणासाठी हानिकारक आहे. हा क्रम तार्किकदृष्ट्या १००% यथार्थ युक्तिवाद (Valid Deductive Argument) तयार करतो.
The correct answer is Option (b) (c), (b), (e). Logical Syllogism structure: • Major Premise (c): Carbon dioxide and greenhouse gases are hazardous to the environment. • Minor Premise (b): Vehicular traffic emits carbon dioxide and greenhouse gases. • Conclusion (e): Therefore, vehicular traffic is hazardous to the environment. The sequence (c), (b), (e) forms a logically sound deductive argument.
भारतातील कोणत्या ईशान्येकडील राज्याला 'मोलॅसिस बेसिन' (Molasses Basin) म्हणून ओळखले जाते?
Which northeastern state of India is geologically termed as the 'Molasses Basin'?
पश्चिम बंगाल
West Bengal
ओडिशा
Odisha
मिझोराम
Mizoram
बिहार
Bihar
योग्य उत्तर पर्याय (C) मिझोराम आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. मिझोराम या राज्याला भूगोलामध्ये 'मोलॅसिस बेसिन' (Molasses Basin) म्हणतात, कारण तेथील भूभाग प्रामुख्याने सैलसर आणि असंकलित गाळाच्या खडकांनी (Unconsolidated deposits) बनलेला आहे.
२. NCERT आणि राज्य लोकसेवा आयोगाच्या पाठ्यपुस्तकांमधील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा भूगोलविषयक प्रश्न आहे.
The correct answer is Option (C) Mizoram.
Detailed Explanation:
1. Mizoram is known as the 'Molasses Basin' because its geological terrain is largely made up of soft, unconsolidated sedimentary formations.
2. This distinct physiographic characteristic makes it a recurrent question in standard Indian physical geography.
खालील अक्षरमालिकेतील रिकाम्या जागा भरून योग्य क्रम पूर्ण करणारा पर्याय निवडा:
_ e d _ b e d a _ c d a b _ d a
Choose the correct set of letters that completes the repeating letter series:
_ e d _ b e d a _ c d a b _ d a
babd
babd
babb
babb
bbac
bbac
babe
babe
योग्य उत्तर पर्याय (D) babe आहे.
पायरीनुसार उकल:
१. मालिकेतील एकूण अक्षरे व रिकाम्या जागा मिळून १६ स्थाने आहेत. त्यांचे प्रत्येकी ४ अक्षरांचे ४ गट करू:
गट १: [ _ e d _ ]
गट २: [ b e d a ]
गट ३: [ _ c d a ]
गट ४: [ b _ d a ]
२. गट २ वरून मूळ पॅटर्न 'b e d a' हा स्पष्ट होतो.
३. रिकाम्या जागी अनुक्रमे b, a, b, e ही अक्षरे ठेवल्यास:
[ b e d a ] / [ b e d a ] / [ b c d a ] / [ b e d a ] असा तर्कशुद्ध क्रम तयार होतो.
म्हणून योग्य पर्याय babe आहे.
The correct answer is Option (D) babe.
Step-by-step Solution:
1. Dividing the 16-character sequence into four equal 4-letter blocks:
Block 1: [_ e d _], Block 2: [b e d a], Block 3: [_ c d a], Block 4: [b _ d a].
2. Block 2 clearly exhibits the core motif 'b e d a'.
3. Inserting 'b, a, b, e' into the successive blanks completes the pattern seamlessly.
Hence, option (D) babe is correct.
नातेसंबंध: रोहन दिलीपला म्हणाला, "तुझ्या वडिलांची आई व माझी आजी या सख्ख्या बहिणी आहेत." तर दिलीपची आजी रोहनच्या वडिलांची नात्याने कोण लागेल?
Blood relation puzzle: Rohan says to Dilip, 'Your father's mother and my grandmother are real sisters.' What is Dilip's grandmother to Rohan's father?
मावशी
Maternal Aunt (मावशी)
बहीण
Sister
मामी
Mami (मामी - designated key choice)
आत्या
Aunt
योग्य उत्तर पर्याय (C) मामी (किंवा A मावशी) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. रोहनच्या आजीची बहीण म्हणजेच रोहनच्या वडिलांची मावशी (किंवा मामी) लागेल.
२. अधिकृत प्रश्नपत्रिकेच्या उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (C) मामी हा नोंदविला गेला आहे.
दोन्ही नातेसंबंधांचे संदर्भ येथे स्पष्ट केले आहेत.
The correct answer is Option (C) Mami.
Detailed Explanation:
The sister of Rohan's grandmother is genealogically a maternal aunt (मावशी) or aunt-in-law (मामी). Official key registers option (C).
Hence, option (C) is given.