#81📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

नैर्ऋत्य मान्सून कालखंडात महाराष्ट्रामध्ये कोणत्या प्रकारचा पाऊस पडतो ?

Which type of rainfall does Maharashtra receive during SW Monsoons?
पर्याय (Options):
a
आवर्त
Cyclonic
b
आरोह
Conventional
c
प्रतिरोध
Orographic
✓ योग्य उत्तर
d
मान्सून पुर्व
Pre-monsoon
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (प्रतिरोध) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नैर्ऋत्य मान्सूनच्या काळात अरबी समुद्रावरून येणारे बाष्पयुक्त वारे महाराष्ट्रात उत्तर-दक्षिण पसरलेल्या सह्याद्री पर्वताला अडवले जातात.
• हे वारे सह्याद्रीच्या उतारावरून वर चढताना थंड होतात आणि सांद्रीभवन होऊन कोकण व घाटमाथ्यावर मुसळधार 'प्रतिरोध प्रकारचा पाऊस' (Orographic Rainfall) पडतो.
• सह्याद्री ओलांडून वारे जेव्हा पूर्वेकडे पठारावर खाली उतरतात, तेव्हा त्यांचे तापमान वाढून बाष्पधारण क्षमता वाढते, ज्यामुळे पठारावर विस्तीर्ण 'पर्जन्यछायेचा प्रदेश' निर्माण होतो.
• आरोह (अभिसरण) पाऊस प्रामुख्याने विषुववृत्तीय प्रदेशात पडतो, तर चक्रीवादळांमुळे पडणाऱ्या पावसाला आवर्त पाऊस म्हणतात; महाराष्ट्रात मान्सूनचा ८५% हून अधिक पाऊस प्रतिरोध स्वरूपाचा असतो.
• महत्त्वाची टीप: नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांच्या काळात सह्याद्रीच्या अडथळ्यामुळे महाराष्ट्रात मुख्यत्वे प्रतिरोध प्रकारचा पाऊस पडतो.

The correct answer is Option C (Orographic).

Key Points:
• During the Southwest Monsoon season (June to September), moisture-laden Arabian Sea winds hit the north-south oriented Western Ghats (Sahyadri).
• When moisture-laden air is forced to ascend the windward slopes of the Sahyadri mountains, it cools adiabatically, condenses, and brings heavy Orographic (प्रतिरोध) rainfall to the coastal and ghat regions.
• As the winds cross the mountain crest and descend on the eastern leeward side, they become warm and dry, creating a pronounced rain-shadow zone (पर्जन्यछायेचा प्रदेश) across western Vidarbha and eastern parts of Pune, Satara, Sangli, Solapur, and Ahmednagar.
• Convectional (आरोह) rain is typical of equatorial regions and pre-monsoon afternoon showers, while cyclonic (आवर्त) rain occurs occasionally due to tropical depressions in the Arabian Sea.
• Key Takeaway: Maharashtra primarily receives Orographic rainfall during the SW monsoon as moisture winds are obstructed by the Sahyadri.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'अक्षांश–रेखांश, पृथ्वीची गती, वेळ व नकाशावाचन' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔