'ग्रामसभा' बाबत कोणते विधान योग्य नाही?
(१) ही पंचायत पातळीवरील गावाच्या मतदार यादीत नोंदणी केलेल्या व्यक्तींची मिळून बनलेली संस्था आहे.
(२) ही पंचायतीच्या कार्यक्षेत्रातील सर्व नोंदणीकृत मतदारांची बनलेली गावसभा आहे.
(३) तिचे अधिकार केंद्र शासनाकडून निश्चित केले गेले आहेत.
(४) ग्रामपातळीवरील तिचे अधिकार आणि कार्ये राज्यपातळीवरील राज्य विधिमंडळासारखी असतात.
'ग्रामसभा' बाबत कोणते विधान योग्य नाही? (१) ही पंचायत पातळीवरील गावाच्या मतदार यादीत नोंदणी केलेल्या व्यक्तींची मिळून बनलेली संस्था आहे. (२) ही पंचायतीच्या कार्यक्षेत्रातील सर्व नोंदणीकृत मतदारांची बनलेली गावसभा आहे. (३) तिचे अधिकार केंद्र शासनाकडून निश्चित केले गेले आहेत. (४) ग्रामपातळीवरील तिचे अधिकार आणि कार्ये राज्यपातळीवरील राज्य विधिमंडळासारखी असतात.
Which statement is not correct regarding 'Gram Sabha'? (1) It is a body consisting of persons registered in the electoral rolls of a village comprised within the area of the panchayat level. (2) It is a village assembly consisting of all the registered voters in the area of the Panchayat. (3) Its powers have been determined by the Central Government. (4) Its powers and functions at village level are like State Legislature at the state level.
(1)
(2)
(3)
(4)
योग्य उत्तर पर्याय C [विधान (३)] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विधान (३) चुकीचे आहे (म्हणून उत्तर आहे): संविधानाच्या कलम २४३-अ (Article 243A) नुसार, ग्रामसभेचे अधिकार आणि कार्ये ही 'राज्य विधिमंडळाने केलेल्या कायद्यानुसार' (as the Legislature of a State may, by law, provide) ठरवली जातात, केंद्र सरकारद्वारे नव्हे. भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्था हा राज्य सूचीतील (State List - Entry 5) विषय आहे.
२. विधान (१) व (२) बरोबर आहेत: कलम २४३(ख) नुसार ग्रामसभा ही अशी संस्था आहे ज्यामध्ये पंचायतीच्या क्षेत्रात समाविष्ट असलेल्या गावाच्या मतदार यादीत नोंदणीकृत असलेल्या सर्व सज्ञान व्यक्तींचा समावेश होतो.
३. विधान (४) बरोबर आहे: ज्याप्रमाणे राज्य पातळीवर कायदेमंडळ (State Legislature) असते, त्याचप्रमाणे थेट लोकशाहीचे (Direct Democracy) स्वरूप म्हणून गाव पातळीवर ग्रामसभा काम करते. ग्रामपंचायतीच्या कार्यकारी मंडळावर नियंत्रण ठेवण्याचे काम ग्रामसभा करते.
The correct answer is Option C (Statement 3 is not correct).
Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Why Statement (3) is False: Under Article 243A of the Constitution of India, a Gram Sabha may exercise such powers and perform such functions at the village level as the *Legislature of a State* may, by law, provide. The Central Government has no constitutional role in fixing the operational powers of Gram Sabhas because local government is an exclusive subject under the State List (Entry 5, Seventh Schedule).
2. Statements (1) and (2) are Correct: Defined in Article 243(b), Gram Sabha is the grassroots body comprising all adult persons registered in the electoral rolls relating to a village comprised within the area of the Panchayat.
3. Statement (4) is Correct: Gram Sabha acts as the village-level legislative deliberative assembly representing direct democracy, analogous in function to a state legislature overseeing its executive cabinet (Gram Panchayat).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...
ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना
महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...
नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे
भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणता प्रार्थना सभेचा (प्रार्थना समाजाचा) उद्देश ह...
खाली विविध राज्यांच्या क्षेत्रफळ आणि लोकसंख्येची माहिती दिली...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?