12 मे 1875 रोजी शेतकऱ्यांचा पहिला उठाव कोठे झाला?
12 मे 1875 रोजी शेतकऱ्यांचा पहिला उठाव कोठे झाला?
Where was the first Revolt of the Peasants occured on 12th May, 1875?
Baramati
Pune
Supe
Chakan
योग्य उत्तर पर्याय C (सुपे / Supe) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (दख्खनचे शेतकऱ्यांचे दंगे १८७५ - सुपे येथील पहिला उठाव):
१. तारीख व ठिकाण: १२ मे १८७५ रोजी पुणे जिल्ह्यातील तत्कालीन भीमथडी (सध्याच्या बारामती) तालुक्यातील 'सुपे' (Supe) या व्यापारी बाजारपेठेच्या गावात शेतकऱ्यांचा पहिला सशस्त्र उठाव झाला.
२. उठावाचे कारण: ब्रिटिश सरकारने शेतसाऱ्यात केलेली प्रचंड वाढ आणि दुष्काळात मारवाडी व गुजराती सावकारांनी शेतकऱ्यांना दिलेले अत्यंत जाचक व फसवणुकीचे कर्ज. सावकारांनी शेतकऱ्यांच्या जमिनी, घरे आणि गुरेढोरे लिलावात काढून जप्त करण्यास सुरुवात केली होती.
३. उठावाचे स्वरूप: सुपे गावातील संतप्त शेतकऱ्यांनी सावकारांच्या घरावर व दुकानांवर हल्ला चढवला. त्यांनी सावकारांना मारहाण न करता त्यांच्याकडील सर्व कर्जरोखे, प्रतिज्ञापत्रे, खतावण्या आणि सावकारी दस्तऐवज (Bonds and Accounts) रस्त्यावर आणून सार्वजनिकपणे जाळून भस्मसात केले.
४. परिणाम: सुप्यापासून सुरू झालेला हा उठाव पुणे आणि अहमदनगर जिल्ह्यातील ३० हून अधिक गावांमध्ये पसरला. यानंतर ब्रिटिश सरकारने 'डेक्कन रायट्स कमिशन' (Deccan Riots Commission) नेमले आणि १८७९ मध्ये शेतकऱ्यांच्या संरक्षणासाठी 'दख्खन शेतकरी सहाय्य कायदा' (Deccan Agriculturists' Relief Act, 1879) संमत केला.
म्हणून १२ मे १८७५ रोजी पहिला उठाव 'सुपे' येथे झाला.
The correct answer is Option C (Supe).
Detailed Step-by-Step Peasant Movement Analysis:
1. Genesis of Deccan Riots: On 12 May 1875, the famous Deccan Riots erupted at the market village of Supe in Bhimthadi taluka (modern Baramati taluka) of Pune district.
2. Nature of the Revolt: Crushed by exorbitant revised British land revenue demands and merciless exploitation by Gujarati and Marwari usurious moneylenders (sahukars), local ryots systematically targeted moneylenders' shops.
3. Destruction of Debt Instruments: The peasants ransacked homes specifically to seize, tear, and publicly burn debt bonds, mortgages, decree files, and account books (khatas).
4. Aftermath: The unrest rapidly engulfed over 30 villages across Pune and Ahmednagar, prompting the constitution of the Deccan Riots Commission and the statutory enactment of the Deccan Agriculturists' Relief Act in 1879.
Hence, Supe is the exact epicenter.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...
जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...
गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...
भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्रातील पहिली विजेवर चालणारी रेल्वे _________.
जर एक रक्कम द.सा.दे.शे. 10 दराने 2 वर्षांसाठी ठेवली तर त्याव...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2022 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?