📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2022 PaperGoogle वर फॉलो करा

पाणलोट विकास कार्यक्रमाचे मुख्य घटक म्हणजे.
(a) माती व पाणी संवर्धन
(b) पाणी संकलन (जल पुनर्भरण)
(c) पीक व्यवस्थापन
(d) पर्यायी जमीन वापर पद्धती

The main components of watershed development programme are:
(a) Soil and water conservation
(b) Water harvesting
(c) Crop management
(d) Alternate land use systems

पर्याय (Options):
a
फक्त (a) आणि (b)
only (a) and (b)
b
फक्त (a) आणि (c)
only (a) and (c)
c
फक्त (c) आणि (d)
only (c) and (d)
d
यापैकी सर्व
All of these
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (यापैकी सर्व) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• एकात्मिक पाणलोट विकास कार्यक्रमाचे मुख्य घटक:
• माथ्यापासून पायथ्यापर्यंत (Ridge to Valley) नैसर्गिक संसाधनांचा समतोल विकास साधण्यासाठी पाणलोट क्षेत्र विकास कार्यक्रमात खालील चारही घटकांचा समावेश होतो:
• (a) माती व पाणी संवर्धन: समपातळी चर (CCT), दगडी बांध, नाला बंडिंग आणि गवत लागवड करून धूप रोखणे.
• (b) पाणी संकलन व पुनर्भरण (Water harvesting): शेततळी, पाझर तलाव व बंधारे बांधून पावसाचे वाहून जाणारे पाणी साठवणे.
• (c) पीक व्यवस्थापन: सुधारीत बियाणे, आंतरपीक पद्धती, सूक्ष्म सिंचन (ठिबक/तुषार) व खत व्यवस्थापन.
• (d) पर्यायी जमीन वापर पद्धती: जमिनीच्या क्षमतेनुसार कृषी-वनीकरण (Agro-forestry), फळबाग लागवड (Agri-horticulture) आणि कुरण विकास करणे.
• त्यामुळे हे सर्व घटक पाणलोट विकासाचे मुख्य भाग आहेत (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: माती-पाणी संवर्धन, जल संकलन, पीक नियोजन आणि पर्यायी जमीन वापर हे सर्व एकात्मिक पाणलोट विकासाचे मुख्य घटक आहेत.

The correct answer is Option D (All of these).

Key Points:
• Integrated Watershed Management Framework:
• A Watershed Development Programme is an integrated natural resource management approach covering ridge to valley. Core components:
• 1. (a) Soil and Water Conservation: Continuous Contour Trenches (CCT), loose boulder bunds, contour bunding, gully plugs, and check dams to halt soil erosion and encourage groundwater recharge.
• 2. (b) Water Harvesting (जल संकलन): Construction of farm ponds, percolation tanks, nala bunds, and check dams to store excess runoff for supplemental protective irrigation.
• 3. (c) Crop Management: Introduction of intercropping, drought-resistant crops, integrated nutrient and pest management (INM/IPM), and precision micro-irrigation.
• 4. (d) Alternate Land Use Systems: Agro-forestry, agri-horticulture, silvi-pasture, and wasteland development to maximize economic returns according to land capability classification.
• All four are core pillars of watershed management (Option 4).
• Key Takeaway: Watershed development integrates soil-water conservation, rainwater harvesting, improved crop management, and alternate agro-forestry systems.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताची मृदा, नैसर्गिक वनस्पती व वने' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔