पुढील ओवीतील अलंकार ओळखा.
गगन राज्य अफाट तथा रवी
उगरूनी नृपती बहुतोषवी
म्हणून पक्षीच भाट सुखावले
करिती गायन ही स्तुती भासले

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (फलोत्प्रेक्षा) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• या प्रश्नात दिलेल्या काव्यपंक्तीतील (ओवीतील) अलंकार ओळखायचा आहे.
• उत्प्रेक्षा अलंकारात उपमेय हे जणू उपमानच आहे अशी कल्पना केलेली असते. जेव्हा एखाद्या कृतीचा हेतू नसूनही तोच हेतू (फळ) आहे अशी कल्पना केली जाते, तेव्हा 'फलोत्प्रेक्षा' हा उत्प्रेक्षा अलंकाराचा उपप्रकार होतो. येथे पक्षी सकाळी उठून आनंदाने गात आहेत (ही नैसर्गिक क्रिया आहे). पण कवीने अशी कल्पना केली आहे की सूर्य (रवी) राजाने अफाट गगनराज्य जिंकून सर्वांना सुख दिले आहे, आणि म्हणूनच त्याचे फळ किंवा परिणाम म्हणून हे पक्षीरूपी भाट (स्तुती गाणारे) सुखावून राजाची (सूर्याची) स्तुती गात आहेत.
• MPSC मध्ये अलंकारांचे मुख्य प्रकार आणि त्यांचे उपप्रकार यावर सखोल प्रश्न येतात. हेतूत्प्रेक्षा (हेतू नसताना हेतू मानणे) आणि फलोत्प्रेक्षा (फळ/परिणाम नसताना फळ मानणे) यातील सूक्ष्म फरक लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: नसलेले फळ/हेतू आहे असे मानणे म्हणजेच अनुक्रमे फलोत्प्रेक्षा/हेतूत्प्रेक्षा अलंकार होय.