माणसे कदाचित निरपेक्ष निश्चिततेसाठी आसुसलेली असतील, कदाचित निश्चितता असावी त्यांची तीव्र इच्छा असेल किंवा काही गटांच्या कट्टर समर्थकांप्रमाणे ती कदाचित निश्चितता प्राप्त झाल्याचा आवही आणत असतील. परंतु विज्ञानाचा आतापर्यंतचा इतिहास मानवाला सुलभतेने प्राप्त असलेल्या ज्ञानाबाबतचा सर्वात जास्त यशाचा दावा--आपण जास्तीत जास्त आपल्या आकलनात एकामागून एक अशी सुधारणा करण्याची (वास्तवाजवळ जाण्याची) आशा बाळगतो, आपल्या चुकांपासून शिकायचे, विश्वाबाबत त्याला स्पर्श न करणारा दृष्टिकोन बाळगायचा, परंतु (सर्वच बाबतीत) निरपेक्ष निश्चितता आपल्याला नेहमीच हुलकावणी देते ही अट (विसरायची नाही) आहे एवढे (निश्चितच) शिकवतो.
पुढीलपैकी वरील युक्तिवादाचा प्रमुख निष्कर्ष अभिव्यक्त करणारे सर्वात योग्य विधान निवडा.
माणसे कदाचित निरपेक्ष निश्चिततेसाठी आसुसलेली असतील, कदाचित निश्चितता असावी त्यांची तीव्र इच्छा असेल किंवा काही गटांच्या कट्टर समर्थकांप्रमाणे ती कदाचित निश्चितता प्राप्त झाल्याचा आवही आणत असतील. परंतु विज्ञानाचा आतापर्यंतचा इतिहास मानवाला सुलभतेने प्राप्त असलेल्या ज्ञानाबाबतचा सर्वात जास्त यशाचा दावा--आपण जास्तीत जास्त आपल्या आकलनात एकामागून एक अशी सुधारणा करण्याची (वास्तवाजवळ जाण्याची) आशा बाळगतो, आपल्या चुकांपासून शिकायचे, विश्वाबाबत त्याला स्पर्श न करणारा दृष्टिकोन बाळगायचा, परंतु (सर्वच बाबतीत) निरपेक्ष निश्चितता आपल्याला नेहमीच हुलकावणी देते ही अट (विसरायची नाही) आहे एवढे (निश्चितच) शिकवतो.
पुढीलपैकी वरील युक्तिवादाचा प्रमुख निष्कर्ष अभिव्यक्त करणारे सर्वात योग्य विधान निवडा.
Humans may crave absolute certainty; they may aspire to it; they may pretend, as partisans of certain groups do, to have attained it. But the history of science---by far the most successful claim to knowledge accessible to humans---teaches that the most we can hope for is successive improvement in our understanding, learning from our mistakes, an asymptotic approach to the Universe, but we proviso that absolute certainty will always elude.
Select the following that best expresses the main conclusion of the argument above.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (विज्ञान आपल्याला हे जग जसे असावे अशी आपली इच्छा आहे यापेक्षा ते कसे आहे याच्या आकलनाकडे घेऊन जाते.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• तार्किक विश्लेषण:
• परिच्छेदात मानवाची परिपूर्ण किंवा निरपेक्ष निश्चिततेची इच्छा आणि विज्ञानाची वास्तववादी सुधारणावादी पद्धती यातील फरक स्पष्ट केला आहे.
• विज्ञान चुकांमधून शिकून जगाच्या प्रत्यक्ष वास्तवाकडे घेऊन जाते, जरी निरपेक्ष निश्चितता मानवाच्या आकलनापलीकडची असली तरीही.
• पर्याय (१) हा या युक्तिवादाचा मुख्य निष्कर्ष योग्यरीत्या दर्शवतो: विज्ञान हे जग आपल्या अपेक्षेप्रमाणे नव्हे, तर प्रत्यक्षात कसे आहे हे समजून घेण्यास मदत करते.
• पर्याय (२) चुकीच्या पद्धतीने वैज्ञानिक आकलनाचा संपूर्ण नकार सुचवतो.
• पर्याय (३) व (४) हे परिच्छेदाच्या संदर्भाशी विसंगत व टोकाचे निष्कर्ष मांडतात.
• महत्त्वाची टीप: विज्ञान हे निरपेक्ष निश्चिततेचा दावा न करता जगाचे वास्तव स्वरूप समजून घेण्याचा मार्ग दाखवते.
The correct answer is Option A (Science carries us towards an understanding of how the world is, rather than how we would wish it to be.).
Key Points:
• Critical Reasoning Analysis:
• The author contrasts human desire for absolute certainty with the scientific method of progressive discovery and learning from errors.
• The passage highlights that science guides human understanding asymptotically toward reality as it actually is, despite never achieving absolute final certainty.
• Option 1 accurately captures this core thesis: science helps us understand reality as it exists rather than conforming to our subjective wishes.
• Option 2 erroneously claims we should reject scientific understanding entirely.
• Options 3 and 4 make extreme or extraneous claims completely unsubstantiated by the premises.
• Key Takeaway: Science focuses on understanding the universe as it truly is through iterative correction rather than absolute dogma.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :