मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
खालील शब्दासाठी योग्य संधी ओळखा . मुनि + इच्छा
मुनीच्छा
मुनिच्छा
मनिच्छा
मुनेच्छा
सजातीय स्वरसंधीच्या नियमानुसार: इ + इ = ई (दीर्घ). त्यामुळे मुनि + इच्छा = मुनीच्छा बनते.
'वारिराशी' या शब्दाचा योग्य समानार्थी शब्द कोणता आहे?
What is the correct synonym of the Marathi word 'Varirashi' (वारिराशी)?
समुद्र (सागर)
Ocean / Sea (समुद्र)
वारा (पवन)
Wind (वारा)
वस्त्र (कापड)
Cloth / Garment (वस्त्र)
रसिक
Connoisseur (रसिक)
योग्य उत्तर पर्याय (A) समुद्र आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. 'वारि' म्हणजे पाणी (जल) आणि 'राशी' म्हणजे मोठा संचय किंवा साठा.
२. पाण्याचा अथांग साठा म्हणजेच 'समुद्र' (सागर/अर्णव/रत्नाकर/पयोधी) होय.
३. म्हणून 'वारिराशी' चा समानार्थी शब्द 'समुद्र' आहे.
The correct answer is Option (A) Ocean / Sea (समुद्र).
Detailed Explanation:
1. In Sanskrit/Marathi, 'वारि' means water, and 'राशी' denotes an immense heap, reservoir, or collection.
2. The boundless reservoir of water is the ocean/sea (समुद्र, सागर, रत्नाकर).
3. Hence, 'वारिराशी' is synonymous with समुद्र.
मराठी वर्णमालेत 'क्ष' आणि 'ज्ञ' या वर्णांना व्याकरणदृष्ट्या काय म्हटले जाते?
In the Marathi alphabet, what are 'Ksha' (क्ष) and 'Gnya' (ज्ञ) classified as?
स्वर
Vowels
महाप्राण
Mahaprana
स्वरादी
Svaradi
विशेष संयुक्त व्यंजने
Special Compound Consonants (विशेष संयुक्त व्यंजने)
योग्य उत्तर पर्याय (D) विशेष संयुक्त व्यंजने आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. 'क्ष' (क् + ष् + अ) आणि 'ज्ञ' (द् + न् + य् + अ) ही दोन किंवा अधिक व्यंजने एकत्र येऊन बनलेली असल्याने त्यांना 'विशेष संयुक्त व्यंजने' म्हटले जाते.
२. भाषातज्ज्ञ मोरो केशव दामले आणि महाराष्ट्र शासनाच्या ६ नोव्हेंबर २००९ च्या शासन निर्णयानुसार त्यांचा वर्णमालेत समावेश केला गेला आहे.
The correct answer is Option (D) Special Compound Consonants.
Detailed Explanation:
'क्ष' (k + sh) and 'ज्ञ' (d + n + y) are ligatures composed of multiple consonants, formally categorized as विशेष संयुक्त व्यंजने in Marathi alphabetization.
Hence, option (D) is correct.
' नवलाई ' हे खालीलपैकी कोणते नाम आहे ?
सामान्य नाम
विशेष नाम
भाववाचक नाम
गुणवाचक नाम
'नवल' या शब्दाला 'आई' प्रत्यय लागून गुणधर्म किंवा भाव दर्शवणारे 'भाववाचक नाम' तयार झाले आहे.
खालील पर्यायांपैकी शुद्धलेखन व नियमांनुसार कोणती संधी अचूक आहे?
Which of the following Sandhi combinations is grammatically correct?
पर + ईक्षा = परीक्षा
पर + ईक्षा = परीक्षा
पर + इक्षा = परीक्षा
पर + इक्षा = परीक्षा
परि + ईक्षा = परीक्षा
परि + ईक्षा = परीक्षा
परि + इक्षा = परीक्षा
परि + इक्षा = परीक्षा
योग्य उत्तर पर्याय (C) परि + ईक्षा = परीक्षा आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. 'परीक्षा' या शब्दाचा योग्य विग्रह परि (ऱ्हस्व इ) + ईक्षा (दीर्घ ई) असा होतो.
२. सवर्ण दीर्घत्व संधीच्या नियमानुसार: ऱ्हस्व 'इ' + दीर्घ 'ई' एकत्र येऊन दीर्घ 'ई' (ी) तयार होतो (इ + ई = ई).
३. म्हणून परि + ईक्षा = परीक्षा ही संधी बरोबर आहे.
The correct answer is Option (C) परि + ईक्षा = परीक्षा.
Detailed Explanation:
1. The correct morphological breakdown of 'परीक्षा' is परि + ईक्षा.
2. According to Savarna Dirghatva Svarasandhi: short vowel 'इ' + long vowel 'ई' merge into long 'ई' (ी).
3. Thus, option (C) is strictly correct.
'श्रीकृष्णाने सांदिपनींना गुरुदक्षिणा दिली.' या वाक्यातील 'सांदिपनींना' हा शब्द व्याकरणदृष्ट्या काय दर्शवितो?
In 'Shri Krishnane Sandipanin-na gurudakshina dili', what does the plural form 'सांदिपनींना' indicate grammatically?
आदरार्थी अनेकवचन
Honorific Plural (आदरार्थी अनेकवचन)
सामान्यनाम
Common noun
क्रियापदाचा कर्ता
Subject of the verb
पुल्लिंग, तृतीया एकवचन
Masculine, third singular
योग्य उत्तर पर्याय (A) आदरार्थी अनेकवचन आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. सांदिपनी ऋषी हे एकवचनी व्यक्ती असले तरी त्यांच्याबद्दल आदर व सन्मान व्यक्त करण्यासाठी अनेकवचनी प्रत्यय (ना) वापरला गेला आहे.
२. मोठ्या व आदरणीय व्यक्तींविषयी वापरल्या जाणाऱ्या अनेकवचनाला 'आदरार्थी अनेकवचन' म्हणतात.
म्हणून पर्याय (A) बरोबर आहे.
The correct answer is Option (A) Honorific Plural.
Detailed Explanation:
Although Sage Sandipani is a single individual, the plural suffix denotes reverence and respect, known as an Honorific Plural (आदरार्थी अनेकवचन).
Thus, option (A) is correct.
' मुलगे ' हा शब्द खालीलपैकी काय आहे ?
पुल्लिंग
स्त्रीलिंग
नपुंसकलिंग
उभयलिंग
'तो मुलगा' चे अनेकवचन 'ते मुलगे' होते. मूळ नामाचे लिंग पुल्लिंगी असल्यामुळे 'मुलगे' हे पुल्लिंगी मानले जाते.
खालीलपैकी कोणते 'अकर्मक क्रियापद' नाही (म्हणजेच सकर्मक क्रियापद आहे)?
Which of the following is NOT an intransitive verb (अकर्मक क्रियापद), but rather a transitive verb (सकर्मक)?
पडलो
Fell (पडलो)
जाईल
Will go (जाईल)
आहे
Is / Am (आहे)
दिला
Gave (दिला)
योग्य उत्तर पर्याय (D) दिला आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची आवश्यकता असते ते 'सकर्मक क्रियापद' असते.
२. 'दिला' या क्रियापदात 'काय दिला?' (उदा. आंबा दिला, पेन दिला) आणि 'कोणाला दिला?' अशा कर्मांची अनिवार्य आवश्यकता असते, म्हणून हे सकर्मक (द्विकर्मक) क्रियापद आहे.
३. 'पडलो', 'जाईल', आणि 'आहे' या क्रियापदांना कर्माची गरज नसते, ती अकर्मक क्रियापदे आहेत.
The correct answer is Option (D) Gave (दिला).
Detailed Explanation:
1. A transitive verb requires an object to complete its predicate meaning.
2. 'दिला' (gave) inherently takes an object (what was given?) and an indirect recipient, making it transitive/ditransitive.
3. 'पडलो' (fell), 'जाईल' (will go), and 'आहे' (is) do not take objects and are intransitive (अकर्मक).
'भोजनशाळेत माणसे जेवू लागली.' या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार ओळखा.
Identify the verb type in: 'Bhojanshalet manse jevu lagli' (भोजनशाळेत माणसे जेवू लागली):
द्विकर्मक क्रियापद
Ditransitive verb
साधित क्रियापद
Derived verb
संयुक्त क्रियापद
Compound Verb (संयुक्त क्रियापद)
सकर्मक क्रियापद
Transitive verb
योग्य उत्तर पर्याय (C) संयुक्त क्रियापद आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. जेव्हा धातुसाधित (कृदंत) आणि साहाय्यक क्रियापद हे दोन्ही मिळून एकाच क्रियेचा अर्थ पूर्ण करतात, तेव्हा त्यास 'संयुक्त क्रियापद' म्हणतात.
२. येथे 'जेवू' हे धातुसाधित आणि 'लागली' हे साहाय्यक क्रियापद मिळून जेवण्याची एकच क्रिया दर्शवितात.
म्हणून हे संयुक्त क्रियापद आहे.
The correct answer is Option (C) Compound Verb.
Detailed Explanation:
The participle 'जेवू' combined with the auxiliary verb 'लागली' denotes a single compound action.
Hence, it is a Compound Verb (संयुक्त क्रियापद).