High-Yield English Vocabulary: 100+ Idioms & Phrases, Phrasal Verbs, One Word Substitutions & Spellings for MPSC/TCS/IBPS PDF

English Vocabulary Masterclass MPSC State Services • Group B & C • Talathi • Police Bharti • TCS-IBPS

🎯 High-Yield English Vocabulary: 100+ Idioms & Phrases, Phrasal Verbs, One Word Substitutions & Spellings

इंग्रजी शब्दसंग्रह (Vocabulary) हा MPSC व TCS-IBPS स्पर्धा परीक्षांमध्ये निर्णायक गुण मिळवून देणारा विभाग आहे. परीक्षेत सर्वाधिक वारंवार विचारले जाणारे समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द, ३५+ म्हणी व वाक्प्रचार (Idioms & Phrases), २५+ फ्रेझल व्हर्ब्स (Phrasal Verbs), ३०+ शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द (One Word Substitutions) आणि अचूक स्पेलिंग्जची परिपूर्ण मास्टर यादी.

अभ्यासक्रम अनुक्रमणिका (Content Index)

१. समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द २. ३०+ Idioms & Phrases तक्ता ३. २५+ Phrasal Verbs मास्टर सूची ४. ३०+ One Word Substitutions ५. २०+ अचूक स्पेलिंग्ज (Spellings) ६. सविस्तर सोडवलेली उदाहरणे ७. पोलीस भरती १६+ तथ्ये ८. MPSC PYQ सविस्तर उत्तरे

१ परीक्षेसाठी सर्वाधिक महत्त्वाचे समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द (Synonyms & Antonyms)

Word (शब्द)	मराठी अर्थ	Synonyms (समानार्थी शब्द)	Antonyms (विरुद्धार्थी शब्द)
Diligent	परिश्रमी, कष्टाळू	Hardworking, Industrious, Assiduous	Lazy, Idle, Lethargic, Indolent
Benevolent	दयाळू, परोपकारी	Kind, Generous, Altruistic, Charitable	Malevolent, Cruel, Miserly, Harsh
Ephemeral	अल्पकालीन, क्षणभंगुर	Transient, Fleeting, Short-lived, Temporary	Eternal, Permanent, Everlasting, Perennial
Candid	मनमोकळा, निष्कपट	Frank, Honest, Outspoken, Sincere	Deceitful, Cunning, Artful, Evasive
Meticulous	अतिशय बारकाईने काम करणारा	Careful, Precise, Thorough, Scrupulous	Careless, Sloppy, Negligent
Obsolete	कालबाह्य, अप्रचलित	Outdated, Antiquated, Archaic, Defunct	Modern, Contemporary, Current, Trendy

२ ३०+ अतिमहत्त्वाच्या म्हणी व वाक्प्रचार (High-Yield Idioms & Phrases)

वाक्प्रचार (Idiom / Phrase)	इंग्रजी अर्थ (Meaning in English)	मराठी अर्थ व संदर्भ
A white elephant	A costly but useless possession.	अतिशय खर्चिक पण निरुपयोगी वस्तू (पांढरा हत्ती).
Apple of one's eye	Someone very dear and precious.	डोळ्यातील बाहुली / अत्यंत लाडकी व्यक्ती.
Once in a blue moon	Very rarely / happening infrequently.	कधीतरीच घडणारी दुर्मिळ घटना.
Beat around the bush	Avoid talking about the main topic directly.	मुख्य मुद्दा सोडून इतर फापटपसारा बोलणे.
Burn the midnight oil	Work or study late into the night.	रात्रंदिवस जागी राहून अतिशय कठोर अभ्यास करणे.
Break the ice	Start a conversation in an awkward situation.	संकोच दूर करून संभाषणाला सुरुवात करणे.
Spill the beans	Reveal a secret prematurely.	गुपित किंवा गुप्त माहिती उघड करणे.
Gift of the gab	Talent for speaking eloquently and persuasively.	उत्कृष्ट वक्तृत्वशैली / बोलण्याचे प्रभावी कौशल्य.
At the eleventh hour	At the last possible moment.	अगदी शेवटच्या क्षणी.
Fair-weather friend	A friend only in good times, not in trouble.	केवळ सुखाच्या काळातील स्वार्थी मित्र.

३ २५+ आवश्यक फ्रेझल व्हर्ब्स (Essential Phrasal Verbs)

BREAK / BRING:

• Break down: यंत्र बंद पडणे किंवा भावनिक कोसळणे.

• Break into: घरात जबरदस्तीने घुसणे (चोरीसाठी).

• Break out: युद्ध, रोग किंवा आगीचा अचानक उद्रेक होणे.

• Bring up: मुलांचे पालनपोषण करणे / विषय काढणे.

CALL / LOOK:

• Call off: रद्द करणे (उदा. Match was called off).

• Call on: प्रत्यक्ष जाऊन भेटणे.

• Look after: काळजी घेणे (Taking care of).

• Look down upon: तुच्छ लेखणे / हीन समजणे.

PUT / GIVE:

• Put off: पुढे ढकलणे (Postpone करणे).

• Put out: आग विझवणे (Extinguish).

• Put up with: सहन करणे (Tolerate करणे).

• Give up: वाईट सवय सोडून देणे / त्याग करणे.

४ ३०+ शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द (One Word Substitutions)

वर्णन / शब्दसमूह (Description)	एक शब्द (One Word)	मराठी अर्थ
One who is present everywhere	Omnipresent	सर्वव्यापी (ईश्वर)
One who knows everything	Omniscient	सर्वज्ञानी
One who is all-powerful	Omnipotent	सर्वशक्तिमान
One who loves mankind and does charity	Philanthropist	मानवप्रेमी, परोपकारी
One who hates mankind	Misanthrope	मानवद्वेष्टा
A person who loves books	Bibliophile	पुस्तकप्रेमी
One who looks at the bright side of things	Optimist	आशावादी
One who looks at the dark side of things	Pessimist	निराशावादी
One who never makes mistakes	Infallible	कधीही न चुकणारा
One who cannot be corrected or reformed	Incorrigible	सुधारता न येणारा

५ वारंवार विचारल्या जाणाऱ्या अचूक स्पेलिंग्ज (Correct Spellings)

Accommodation दोन 'c' आणि दोन 'm'

Committee दोन 'm', दोन 't', दोन 'e'

Bureaucracy b-u-r-e-a-u-c-r-a-c-y

Lieutenant उच्चार लेप्टनंट; l-i-e-u...

Embarrass दोन 'r' आणि दोन 's'

Millennium दोन 'l' आणि दोन 'n'

Vacuum एक 'c' आणि दोन 'u'

Privilege p-r-i-v-i-l-e-g-e (d नाही)

५.१ High-Yield Homophones & Latin/Foreign Words in MPSC (अचूक शब्दसंग्रह)

कन्फ्युजिंग शब्द (Homophones)	मराठी अर्थ	परीक्षानिहाय अचूक वापर
Affect vs Effect	Usually: Affect = परिणाम करणे (Verb) \| Effect = परिणाम (Noun) (टीप: काही संदर्भात affect हे noun [मानसशास्त्रात] व effect हे verb [उदा. effect a change - घडवून आणणे] म्हणूनही वापरले जाते).	The climate affected his health; The policy had a great effect.
Compliment vs Complement	Compliment = प्रशंसा \| Complement = पूरक ठरणे	He gave her a nice compliment; Rice is a good complement to curry.
Stationary vs Stationery	Stationary = स्थिर \| Stationery = लेखन साहित्य	The train was stationary at the platform; I bought a notebook from the stationery shop.
Eminent vs Imminent	Eminent = प्रख्यात \| Imminent = नजीकच्या भविष्यात घडणारे	He is an eminent scientist; A heavy storm is imminent.

Latin / Foreign Phrases (MPSC आयोगाचे आवडते शब्द):

Status quo: पूर्वीची किंवा आहे ती स्थिती कायम राखणे (The existing state of affairs).
Sine qua non: अत्यंत अनिवार्य / अत्यावश्यक अट (An indispensable condition).
Prima facie: पहिल्या दृष्टीक्षेपात (At first sight / based on first impression).
Ultra vires: अधिकाराच्या पलीकडील / घटनाबाह्य कृती (Beyond one's legal power or authority).
Bona fide: सद्भावनेने, अस्सल, खरा (In good faith / genuine).

Key Phrasal Verbs (अचूक अर्थ व वापर):

Call off: रद्द करणे (To cancel) - "The strike was called off."
Put off: पुढे ढकलणे (To postpone) - "Never put off until tomorrow what you can do today."
Look into: सखोल चौकशी करणे (To investigate) - "The police are looking into the matter."
Break down: यंत्र बंद पडणे किंवा दुःखाने खचणे - "His car broke down on the way."

६ सविस्तर सोडवलेली मार्गदर्शक उदाहरणे (Solved Examples)

उदा. १ (Phrasal Verb - TCS पॅटर्न) Vocabulary

"The meeting was ______ due to heavy rains in the city." Choose the correct phrasal verb:

विश्लेषण: सभा किंवा कार्यक्रम 'रद्द करणे' यासाठी योग्य Phrasal Verb 'called off' आहे. ('Put off' चा अर्थ पुढे ढकलणे असा होतो; रद्द करण्यासाठी Call off वापरतात).

उत्तर: called off (The meeting was called off).

उदा. २ (Idiom Meaning - तलाठी व पोलीस भरती पॅटर्न) Idioms & Phrases

What is the meaning of the idiom: "At the eleventh hour"?

अर्थ: अगदी शेवटच्या क्षणी (At the very last moment / just before deadline).

वाक्यात उपयोग: "He submitted his online examination application form at the eleventh hour."

उत्तर: At the very last moment.

उदा. ३ (One Word Substitution - TCS पॅटर्न) Vocabulary

"A person who loves or collects books" is called:

पर्याय विश्लेषण:

Bibliophile: पुस्तकांची आवड असणारा / पुस्तकप्रेमी व्यक्ती.
Philanthropist: मानवजातीवर प्रेम करणारा / दानशूर व्यक्ती.
Polyglot: अनेक भाषा बोलणारा व्यक्ती.

उत्तर: Bibliophile.

★ पोलीस भरती व सरळसेवा (TCS-IBPS) स्पेशल वन-लाइनर तथ्ये व वारंवार विचारलेले प्रश्न

क्र.	विचारलेला इंग्रजी प्रश्न	थेट अचूक उत्तर / अर्थ
१	What is the meaning of 'To call a spade a spade'?	To speak plainly and frankly (स्पष्टपणे खरे बोलणे).
२	What is a 'Dark horse'?	An unexpected winner (अनपेक्षितपणे विजयी होणारा).
३	A person who does not believe in God?	Atheist (नास्तिक). (Theist = आस्तिक).
४	One who can speak two languages?	Bilingual (द्विभाषिक).
५	One who can speak many languages?	Polyglot / Multilingual.
६	Government by the wealthy?	Plutocracy (श्रीमंतांची राजवट).
७	Government by the officials?	Bureaucracy (नोकरशाही).
८	What is the antonym of 'Transparent'?	Opaque (अपारदर्शक).
९	What is the synonym of 'Abundant'?	Plentiful / Copious (विपुल).
१०	What is the antonym of 'Abundant'?	Scarce / Meagre (दुर्मिळ).
११	The car broke ______ on the highway.	'down' (यंत्र बंद पडणे).
१२	Please put ______ the lamp before sleeping.	'out' (विझवणे).
१३	I cannot put up ______ this insult.	'with' (सहन करणे).
१४	Correct spelling: Vacuum or Vaccum?	Vacuum (V-A-C-U-U-M).
१५	Correct spelling: Committee or Commitee?	Committee (C-O-M-M-I-T-T-E-E).
१६	A post without remuneration/salary?	Honorary (मानद पद).

? MPSC व स्पर्धा परीक्षा मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs) सविस्तर विश्लेषणासह

MPSC दुय्यम सेवा संयुक्त पूर्व PYQ संदर्भ प्रश्न

Q. 1. What is the meaning of the idiom: "To give up the ghost"?

१) To be frightened २) To die (योग्य पर्याय) ३) To overcome fear ४) To surrender

Detailed Analytical Explanation:

• The idiom 'to give up the ghost' is an old idiomatic expression meaning to die (मरण पावणे) or, when applied to a machine, to permanently stop working.

Correct Option: (2) To die.

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा PYQ संदर्भ प्रश्न

Q. 2. "A person who is indifferent to pleasure or pain" is known as a:

१) Cynic २) Stoic (योग्य पर्याय) ३) Sadist ४) Ascetic

Detailed Analytical Explanation:

• Stoic: A person who can endure pain or hardship without showing their feelings or complaining (सुख-दुःखात स्थिर राहणारा / स्थितप्रज्ञ).

• Cynic = दोषदर्शी; Sadist = इतरांना त्रास देऊन आनंद घेणारा; Ascetic = संन्यासी.

Correct Option: (2) Stoic.

TCS तलाठी भरती परीक्षा PYQ संदर्भ प्रश्न

Q. 3. Find the correctly spelt word:

१) Acommodation २) Accomodation ३) Accommodation (योग्य पर्याय) ४) Acomodation

Detailed Analytical Explanation:

• The correct spelling is A-C-C-O-M-M-O-D-A-T-I-O-N with double 'c' and double 'm'.

Correct Option: (3) Accommodation.

High-Yield English Vocabulary: 100+ Idioms & Phrases, Phrasal Verbs, One Word Substitutions & Spellings for MPSC/TCS/IBPS