पोलीस भरती 🌐 मराठी & English माध्यम
बेरोजगारी - प्रकार, मोजमाप व रोजगार हमी योजना - सराव चाचणी
बेरोजगारी - प्रकार, मोजमाप व रोजगार हमी योजना (Unemployment - Types, Measurement & Employment Schemes) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी
🎯 Official Test Seriesया परीक्षेची संपूर्ण तयारी
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह
सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका + नवीन संभाव्य टेस्ट सिरीज + विषयनिहाय घटक चाचण्या!
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय कृषी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर आढळणाऱ्या 'प्रच्छन्न किंवा छुपी बेरोजगारी' (Disguised / Concealed Unemployment) चे मुख्य आर्थिक वैशिष्ट्य खालीलपैकी कोणते असते?
Which of the following is the defining macroeconomic characteristic of 'Disguised Unemployment' predominantly observed in the Indian agricultural sector?
a
श्रमिकांची सीमांत उत्पादकता शून्य किंवा नगण्य असते (Marginal Productivity of Labour is zero), म्हणजेच काही कामगारांना शेतीतून काढून घेतले तरी एकूण उत्पादनात कोणतीही घट होत नाही.
The marginal productivity of labour is zero or negligible, meaning that withdrawing surplus laborers from the land does not reduce aggregate agricultural output.
b
कामगारांना त्यांची पूर्ण क्षमता असूनही वर्षभर कोणतेही काम मिळत नाही.
Workers are totally idle without work throughout the entire year.
c
कामगारांचे वेतन बाजारभावापेक्षा दुप्पट असते.
Workers receive wages far above the market rate.
d
केवळ सुशिक्षित तरुणांमधील बेकारी.
Unemployment strictly confined to educated urban youth.
Q2
भारतात वारसा हक्काने शेतजमिनीची होणारी 'उपविभागणी आणि तुकडे होण्यामुळे' (Subdivision and Fragmentation of Land Holdings) खालीलपैकी कोणते गंभीर तोटे निर्माण होतात?(a) बांध व सीमारेषांमुळे जमिनीची मोठी नासाडी होणे.(b) शेतीवर अवलंबून असणाऱ्या प्रच्छन्न व छुपी बेरोजगारीत (Disguised Unemployment) वाढ होणे.(c) आधुनिक सिंचन व यंत्रसामग्रीचा वापर अशक्य होऊन शेतीची उत्पादकता अत्यंत कमी होणे.योग्य पर्याय निवडा:
What economic disadvantages stem from the subdivision and fragmentation of agricultural land holdings in India?(a) Wastage of cultivable land in boundaries and hedges(b) Rise in disguised and under-employment(c) Inefficient utilization of modern machinery resulting in low farm productivitySelect the correct option:
a
फक्त (a) आणि (b)
Only (a) and (b)
b
सर्व तोटे बरोबर आहेत ((a), (b) आणि (c))
All of the above disadvantages are correct ((a), (b) and (c))
c
फक्त (a) आणि (c)
Only (a) and (c)
d
फक्त (b) आणि (c)
Only (b) and (c)
Q3
प्रसिद्ध 'फिलिप्स वक्र' (Phillips Curve) हा स्थूल अर्थशास्त्रात खालीलपैकी कोणत्या दोन चलांमधील (Variables) व्यस्त संबंध दर्शवतो?
The classic macroeconomic 'Phillips Curve' graphically represents an inverse short-run trade-off between which two variables?
a
रोजगार आणि लोकसंख्या वाढ
Employment and Population Growth
b
महागाई आणि एकूण उत्पादन
Inflation and Aggregate Output
c
महागाईचा दर आणि बेरोजगारीचा दर (Inflation and Unemployment)
Rate of Inflation and Rate of Unemployment
d
वस्तूंची मागणी आणि पुरवठा
Demand and Supply of goods
Q4
अर्थव्यवस्थेतील उत्पादन तंत्रातील बदल किंवा मागणीच्या रचनेतील बदलांमुळे जुनी कौशल्ये कालबाह्य होऊन निर्माण होणाऱ्या बेरोजगारीस काय म्हणतात?
What type of unemployment occurs when technological advancements or structural economic shifts render existing workforce skills obsolete?
a
चक्रीय बेरोजगारी (Cyclical Unemployment)
Cyclical Unemployment
b
घर्षणात्मक बेरोजगारी (Frictional Unemployment)
Frictional Unemployment
c
हंगामी बेरोजगारी (Seasonal Unemployment)
Seasonal Unemployment
d
संरचनात्मक बेरोजगारी (Structural Unemployment)
Structural Unemployment
Q5
राष्ट्रीय नमुना सर्वेक्षण कार्यालयाद्वारे (NSSO) बेरोजगारी मोजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'चालू दैनिक स्थिती' (Current Daily Status - CDS) पद्धतीचा निकष कोणता?
What is the operational criterion under the Current Daily Status (CDS) approach utilized by NSSO to measure daily employment?
a
मागील ३६५ दिवसांत किमान १८३ दिवस काम मिळाले पाहिजे
Work for at least 183 days in the past 365 days
b
ज्या व्यक्तीने संदर्भाधीन आठवड्यात दररोज किमान १ तास पण ४ तासांपेक्षा कमी काम केले आहे, तिला अर्ध्या दिवसासाठी (0.5) कार्यरत मानले जाते
Working at least 1 hour but under 4 hours per day counts as half-day (0.5) employment
c
संपूर्ण आठवड्यात १ तास काम मिळाले तरी पूर्ण आठवडाभर कार्यरत मानले जाते
1 hour per week counts as fully employed
d
दररोज किमान ८ तास काम अनिवार्य असते
Daily 8 hours mandatory
Q6
NSSO च्या 'सामान्य प्रमुख स्थिती' (Usual Principal Status - UPS) या बेरोजगारी मोजमापाच्या संकल्पनेनुसार एखाद्या व्यक्तीला कार्यरत (Employed) केव्हा मानले जाते?
Under NSSO's Usual Principal Status (UPS) framework, when is an individual categorized as employed?
a
केवळ सरकारी नोकरीत कार्यरत असल्यास
Only if in government employment
b
मागील आठवड्यात किमान १ तास काम केलेले असल्यास
If worked at least 1 hour in preceding week
c
सर्वेक्षणाच्या आधीच्या ३६५ दिवसांच्या कालावधीत बहुसंख्य वेळ (किमान १८३ दिवस) ती व्यक्ती आर्थिक कामात गुंतलेली असल्यास
If the person spent a relatively major time (at least 183 days) of the past 365 days engaged in economic activity
d
दरमहा किमान ₹१०,००० उत्पन्न मिळवत असल्यास
If earning at least ₹10,000 monthly
Q7
राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO) २०१७ पासून देशातील रोजगार आणि बेरोजगारीची आकडेवारी गोळा करण्यासाठी कोणती नवीन नियमित सर्वेक्षण प्रणाली सुरू केली आहे?
Which comprehensive nationwide survey mechanism was launched by the NSO in 2017 to track employment and unemployment dynamics?
a
नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे (NFHS)
National Family Health Survey (NFHS)
b
आर्थिक जनगणना (Economic Census)
Economic Census
c
वार्षिक उद्योग पाहणी (ASI)
Annual Survey of Industries (ASI)
d
आवधिक श्रम बल सर्वेक्षण (Periodic Labour Force Survey - PLFS)
Periodic Labour Force Survey (PLFS)
Q8
महाराष्ट्रातील 'रोजगार हमी योजने'विषयी (Employment Guarantee Scheme - EGS) खालील विधाने विचारात घ्या: अ. वि. स. पागे यांनी १९६५ मध्ये सांगली जिल्ह्यातील तासगाव येथे ही योजना प्रायोगिक तत्त्वावर सुरू केली. ब. १९७२-७३ च्या भीषण दुष्काळात महाराष्ट्र शासनाने ही योजना संपूर्ण राज्यात लागू केली. क. १९९० मध्ये रोजगार हमी योजना फलोत्पादन विकासाशी जोडण्यात आली. योग्य पर्याय निवडा:
a
सर्व विधाने (अ, ब आणि क) बरोबर आहेत
All statements (a, b and c) are correct
b
केवळ अ आणि ब
Only a and b
c
केवळ ब आणि क
Only b and c
d
केवळ अ आणि क
Only a and c
Q9
संविधानातील मार्गदर्शक तत्त्वांमधील कलम ४१ नुसार 'कामाचा अधिकार' (Right to Work) जनतेला मिळवून देणारा भारतातील पहिला वैधानिक कायदा कोणता?
Which was the pioneering statute in India translating Article 41's Directive Principle of the 'Right to Work' into an enforceable legal guarantee?
a
किमान वेतन कायदा, १९४८
Minimum Wages Act, 1948
b
कारखाना कायदा, १९४८
Factories Act, 1948
c
महाराष्ट्र रोजगार हमी अधिनियम, १९७७ (लागू: २६ जानेवारी १९७९)
Maharashtra Employment Guarantee Act, 1977 (in force 26 Jan 1979)
d
जवाहर रोजगार योजना, १९८९
Jawahar Rozgar Yojana, 1989
Q10
'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा' (MGNREGA 2005) बाबत खालीलपैकी कोणते विधान अचूक आहे?
a
हा कायदा केवळ शहरी भागातील गरिबांसाठी लागू आहे
It applies only to urban poor
b
यात केवळ सुशिक्षित पदवीधरांनाच रोजगार दिला जातो
It exclusively targets educated graduates
c
यात रोजगाराची कोणतीही कायदेशीर हमी नसते
It provides no legal guarantee
d
हा कायदा संसद द्वारे ऑगस्ट २००५ मध्ये संमत झाला आणि २ फेब्रुवारी २००६ रोजी आंध्र प्रदेशातील अनंतपूर येथून लागू करण्यात आला
Enacted in August 2005, it was rolled out on 2 February 2006 from Anantapur, Andhra Pradesh
Q11
MGNREGA कायद्यातील वैधानिक तरतुदींनुसार प्रत्येक ग्रामीण कुटुंबाला एका आर्थिक वर्षात किती दिवसांच्या अकुशल हाताने काम करण्याची हमी दिलेली आहे?
Under statutory provisions of MGNREGA, how many days of guaranteed unskilled manual wage employment are rural households entitled to per financial year?
a
किमान १०० दिवस
At least 100 days
b
किमान ५० दिवस
At least 50 days
c
किमान २०० दिवस
At least 200 days
d
३६५ दिवस पूर्ण वेळ
365 full-time days
Q12
भारतातील ग्रामीण वेतन-रोजगार योजनांची ऐतिहासिक उत्क्रांती दर्शवणारा योग्य कालानुक्रम कोणता?
What is the chronologically accurate evolution of rural wage-employment programs in India?
a
MGNREGA -> JRY -> NREP -> SGRY
MGNREGA -> JRY -> NREP -> SGRY
b
NREP (1980) -> RLEGP (1983) -> JRY (1989) -> SGRY (2001) -> MGNREGS (2006/2009)
NREP (1980) -> RLEGP (1983) -> JRY (1989) -> SGRY (2001) -> MGNREGS (2006/2009)
c
SGRY -> NREP -> RLEGP -> JRY
SGRY -> NREP -> RLEGP -> JRY
d
IRDP -> TRYSEM -> DWCRA -> MGNREGA
IRDP -> TRYSEM -> DWCRA -> MGNREGA
Q13
एकात्मिक ग्रामीण विकास कार्यक्रम (IRDP), ट्रायसेम (TRYSEM), ड्वाक्रा (DWCRA) या जुन्या ६ योजनांचे विलीनीकरण करून १ एप्रिल १९९९ रोजी कोणती सर्वसमावेशक स्वयंरोजगार योजना सुरू करण्यात आली होती?
Which consolidated self-employment scheme was initiated on 1 April 1999 by merging IRDP, TRYSEM, DWCRA, SITRA, GKY and MWS?
a
पंतप्रधान ग्राम सडक योजना
Pradhan Mantri Gram Sadak Yojana
b
अटल पेन्शन योजना
Atal Pension Yojana
c
दीनदयाळ उपाध्याय ग्रामीण कौशल्य योजना
Deen Dayal Upadhyaya Grameen Kaushalya Yojana
d
सुवर्णजयंती ग्राम स्वयंरोजगार योजना (SGSY)
Swarnjayanti Gram Swarozgar Yojana (SGSY)
Q14
पंतप्रधान रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (PMEGP - Prime Minister Employment Generation Programme) ची अंमलबजावणी राष्ट्रीय पातळीवर कोणती नोडल एजन्सी करते?
Which institution functions as the national single nodal executing agency for the Prime Minister's Employment Generation Programme (PMEGP)?
a
खादी आणि ग्रामोद्योग आयोग (KVIC)
Khadi and Village Industries Commission (KVIC)
b
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया
Reserve Bank of India
c
नीती आयोग
NITI Aayog
d
राष्ट्रीय कृषी व ग्रामीण विकास बँक (NABARD)
NABARD
Q15
अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि महिला उद्योजकांना ग्रीनफिल्ड उपक्रम उभारण्यासाठी ₹१० लाख ते ₹१ कोटी दरम्यान बँक कर्ज उपलब्ध करून देणारी केंद्र सरकारची योजना कोणती?
Which initiative facilitates bank loans between ₹10 lakh and ₹1 crore to at least one SC/ST and one woman borrower per bank branch for setting up greenfield enterprises?
a
प्रधानमंत्री स्वनिधी योजना
PM SVANidhi Scheme
b
स्टार्टअप इंडिया सीड फंड योजना
Startup India Seed Fund Scheme
c
स्टँड-अप इंडिया (Stand-Up India)
Stand-Up India
d
महिला सन्मान बचत योजना
Mahila Samman Savings Scheme
🚀 संपूर्ण तयारी
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
★ 4.8 • Google Play Store
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.