महासराव
महासराव™
App

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) व मौद्रिक धोरण - सराव चाचणी

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) व मौद्रिक धोरण (Reserve Bank of India (RBI) & Monetary Policy) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) व मौद्रिक धोरण - सराव चाचणी
भारतीय अर्थव्यवस्था
Google वर फॉलो करा
📖
या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
नोट्स वाचा➔
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

भारताची मध्यवर्ती बँक असलेल्या 'भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या' (Reserve Bank of India - RBI) स्थापना व राष्ट्रीयीकरणाविषयी खालील विधाने विचारात घ्या:अ. RBI ची स्थापना 1926 च्या 'हिल्टन यंग कमिशनच्या' (Royal Commission on Indian Currency and Finance) शिफारशींवरून झाली.ब. भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, 1934 नुसार 1 एप्रिल 1935 रोजी खाजगी भागभांडवलदार बँक म्हणून RBI ची स्थापना झाली.क. स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर 1 जानेवारी 1949 रोजी RBI चे अधिकृत राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.ड. सर ऑस्बॉर्न स्मिथ हे RBI चे पहिले गव्हर्नर होते, तर चिंतामणराव डी. देशमुख (C. D. Deshmukh) हे RBI चे पहिले भारतीय गव्हर्नर होते.वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

Consider the following statements regarding the establishment and nationalization of the Reserve Bank of India (RBI):a. Established on the recommendations of the Hilton Young Commission (1926).b. Commenced operations on 1 April 1935 as a private shareholders' bank under the RBI Act 1934.c. Formally nationalized on 1 January 1949 post-independence.d. Sir Osborne Smith was the first Governor, and Sir C. D. Deshmukh was the first Indian Governor.Which statements are correct?
a
सर्व विधाने बरोबर आहेत
All statements are correct (a, b, c and d)
b
फक्त ब आणि क
Only b and c
c
फक्त अ, ब आणि ड
Only a, b and d
d
फक्त अ आणि ब
Only a and b
Q2

बँकांच्या तरलता व्यवस्थापनासाठी RBI वापरत असलेल्या 'रोख राखीव प्रमाण' (CRR) आणि 'वैधानिक रोखता प्रमाण' (SLR) यांमधील मूलभूत फरक कोणता?

What is the core operational distinction between the Cash Reserve Ratio (CRR) and Statutory Liquidity Ratio (SLR) utilized by the RBI?
a
CRR स्वतःकडे आणि SLR आरबीआयकडे ठेवला जातो.
CRR is held by banks and SLR with the RBI.
b
CRR ची रक्कम बँकांना केवळ रोख स्वरूपात RBI कडे ठेवावी लागते , तर SLR हा बँकांना स्वतःकडेच रोख, सोने किंवा मान्यताप्राप्त सरकारी रोख्यांच्या स्वरूपात राखावा लागतो.
CRR must be held exclusively in cash with the RBI , whereas SLR is maintained by banks with themselves in liquid cash, gold, or approved government securities.
c
दोन्ही प्रमाणे केवळ परकीय चलनात ठेवली जातात.
Both ratios are kept in foreign exchange.
d
CRR व्यापारी बँकांसाठी आणि SLR केवळ सहकारी बँकांसाठी असतो.
CRR applies to commercial banks and SLR to cooperative banks.
Q3

भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या पैशाच्या पुरवठ्याच्या संकल्पनेनुसार (Money Supply Measures), 'विस्तृत पैसा' (Broad Money - M3) मध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो?

According to the RBI monetary aggregates, which of the following components comprise 'Broad Money' (M3)?
a
केवळ लोकांकडील रोख नोटा व नाणी
Currency notes and coins only
b
केवळ पोस्ट ऑफिस बचत ठेवी
Post office savings deposits only
c
लोकांकडे असलेले चलन + बँकांमधील मागणी ठेवी + बँकांमधील मुदत ठेवी + RBI कडील इतर ठेवी
Currency with the public + Demand deposits with banking system + Time deposits with banks + Other deposits with RBI (M1 + Time Deposits)
d
पोस्ट ऑफिसच्या सर्व राष्ट्रीय बचत योजना ठेवी
National Savings Certificates with post offices
Q4

भारतात महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी 2016 मध्ये 'उर्जित पटेल समितीच्या' शिफारशींवरून स्थापन करण्यात आलेल्या 'मौद्रिक धोरण समितीची' (Monetary Policy Committee - MPC) रचना व उद्दिष्टे कोणती आहेत?

What is the composition and statutory mandate of the Monetary Policy Committee (MPC) established in 2016 following the Urjit Patel Committee recommendations?
a
केवळ घाऊक किंमत निर्देशांक मोजणारी संस्था
WPI measurement committee
b
केवळ केंद्रीय अर्थमंत्री आणि तीन राज्यपाल
Finance Minister and three Governors
c
१० सदस्य सर्वच्या सर्व खाजगी बँकांचे
10 members drawn from private banks
d
एकूण 6 सदस्य (3 RBI कडून + 3 केंद्र सरकारकडून); RBI गव्हर्नर पदसिद्ध अध्यक्ष असतात आणि ग्राहक किंमत निर्देशांक महागाई 4% राखण्याचे कायदेशीर उद्दिष्ट असते.
Total 6 members (3 from RBI + 3 nominated by the Central Government), chaired by the RBI Governor, mandated to target CPI inflation at 4% .
Q5

रिझर्व्ह बँकेने 2022 मध्ये बँकिंग व्यवस्थेतील अतिरिक्त तरलता शोषून घेण्यासाठी कोणत्याही सरकारी तारणांशिवाय (Collateral-free) कार्यान्वित केलेल्या नवीन पत साधनाचे नाव काय आहे?

Which collateral-free monetary absorption window was operationalized by the RBI in April 2022 to absorb surplus liquidity from commercial banks?
a
मार्जिनल स्टँडिंग फॅसिलिटी
Marginal Standing Facility (MSF)
b
स्थायी ठेव सुविधा
Standing Deposit Facility (SDF)
c
कॅश रिझर्व्ह रेशो
Cash Reserve Ratio (CRR)
d
ओपन मार्केट ऑपरेशन्स
Open Market Operations (OMO)
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔
Q6

खालीलपैकी कोणती साधने ही भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या मौद्रिक पतधोरणाची 'संख्यात्मक / परिमाणात्मक साधने' (Quantitative Weapons of Monetary Policy) आहेत?(a) विशिष्ट प्रकारच्या कर्जांवर वेगवेगळे व्याजदर आकारणे (Differential Interest Rates)(b) रेपो दर (Repo Rate) आणि बँक दर(c) निवडक पत नियंत्रण / गाळाचे गाळे ठरवणे (Margin Requirements)(d) खुल्या बाजारातील रोख्यांची खरेदी-विक्री (Open Market Operations - OMO)योग्य पर्याय निवडा:

Which of the following are 'Quantitative / General Weapons' of RBI's monetary credit control policy?(a) Discriminatory interest rates on specific advances(b) Repo rate and Bank rate(c) Margin requirements and credit rationing(d) Open Market Operations (OMO)Select the correct option:
a
फक्त (a) आणि (b)
Only (a) and (b)
b
फक्त (a) आणि (c)
Only (a) and (c)
c
फक्त (b) आणि (d) (रेपो दर आणि खुल्या बाजारातील रोखे व्यवहार)
Only (b) and (d) (Repo rate and Open Market Operations)
d
वरील सर्व (a, b, c आणि d)
All of the above (a, b, c and d)
Q7

मौद्रिक धोरणाच्या संख्यात्मक साधनांची त्यांच्या संबंधित व्याख्या व उद्दिष्टांशी अचूक जुळणी करा:संख्यात्मक साधनेअ. बँक दर (Bank Rate)ब. रोख राखीव प्रमाण (CRR)क. वैधानिक रोखता प्रमाण (SLR)ड. खुल्या बाजारातील व्यवहार (OMO)उद्दिष्टे / व्याख्याi. व्यापारी बँकांनी RBI कडे रोख स्वरूपात ठेवायची किमान राखीव रक्कमii. RBI द्वारे बाजारातील तरलता नियंत्रित करण्यासाठी सरकारी रोख्यांची खरेदी-विक्रीiii. RBI ज्या दराने व्यापारी बँकांच्या प्रथम श्रेणीच्या हुंड्यांचे पुनर्वट्टन करते किंवा दीर्घकालीन कर्ज देते तो दरiv. बँकांनी स्वतःकडे रोख, सोने किंवा सरकारी रोख्यांच्या रूपात ठेवायची किमान तरल मालमत्ता

Match the quantitative measures of monetary policy with their correct definitions:Quantitative Measuresa. Bank Rateb. Cash Reserve Ratio (CRR)c. Statutory Liquidity Ratio (SLR)d. Open Market Operations (OMO)Definitionsi. Minimum cash reserve percentage kept by commercial banks with the RBIii. Direct buying and selling of government securities by the RBI in the secondary marketiii. The standard rate at which the RBI rediscounts eligible commercial bills or extends long-term loansiv. Proportion of deposits banks must preserve with themselves in cash, gold, or approved securities
a
अ-ii, ब-iv, क-iii, ड-i
a-ii, b-iv, c-iii, d-i
b
अ-i, ब-iii, क-ii, ड-iv
a-i, b-iii, c-ii, d-iv
c
अ-iii, ब-iv, क-i, ड-ii
a-iii, b-iv, c-i, d-ii
d
अ-iii, ब-i, क-iv, ड-ii
a-iii, b-i, c-iv, d-ii
Q8

भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) खाजगी भागधारकांकडून सार्वजनिक मालकीत रूपांतर करून तिचे अधिकृत राष्ट्रीयीकरण कोणत्या दिवशी करण्यात आले?

On which date was the Reserve Bank of India officially nationalized and transferred to complete public ownership under the RBI (Transfer to Public Ownership) Act 1948?
a
१ जानेवारी १९४९
1 January 1949
b
१ एप्रिल १९३५
1 April 1935
c
१९ जुलै १९६९
19 July 1969
d
२६ जानेवारी १९५०
26 January 1950
Q9

भारतात चलनी नोटांची निर्मिती करण्यासाठी रिझर्व्ह बँक १९५६ पासून खालीलपैकी कोणती पद्धत वापरते?

Which currency issuance system has been adopted by the Reserve Bank of India since 1956 for printing legal tender banknotes?
a
प्रमाणशीर राखीव पद्धत
Proportional Reserve System
b
शंभर टक्के सुवर्ण चलन पद्धत
100% Gold Standard System
c
किमान राखीव पद्धत
Minimum Reserve System (MRS)
d
कमाल मर्यादा पद्धत
Maximum Fiduciary System
Q10

अनुसूचित व्यापारी बँकांना अचानक उद्भवणाऱ्या तरलता संकटावर मात करण्यासाठी आपल्या SLR कोट्यातील रोख्यांवरून रात्रभरासाठी (Overnight) RBI कडून कर्ज घेण्याच्या सुविधेला काय म्हणतात?

What is the overnight emergency window allowing scheduled commercial banks to borrow from the RBI by dipping into their statutory SLR quota called?
a
बँक दर
Bank Rate
b
रोख पत सुविधा
Cash Credit
c
स्थायी ठेव सुविधा
Standing Deposit Facility (SDF)
d
सीमांत स्थायी सुविधा
Marginal Standing Facility (MSF)
Q11

रिझर्व्ह बँकेच्या 'खुल्या बाजारातील व्यवहारांचा' (Open Market Operations - OMO) मुख्य उद्देश काय असतो?

What is the primary operational objective of the RBI conducting Open Market Operations (OMO)?
a
सरकारी रोख्यांची खरेदी व विक्री करून बँकिंग व्यवस्थेतील तरलता आणि पतपुरवठ्याचे नियमन करणे
To regulate banking liquidity and money supply via outright purchase and sale of government securities
b
केवळ शेतमालाची थेट बाजारात विक्री करणे
Direct open sale of agricultural output
c
सर्व खाजगी कंपन्यांचे शेअर्स विकत घेणे
Purchasing corporate equities
d
नवीन कर गोळा करणे
Collecting new taxes
Q12

'चलन गुणांक' (Money Multiplier) म्हणजे काय?

What does the 'Money Multiplier' measure in macroeconomic monetary analysis?
a
बँक दर आणि रेपो रेट यांचा गुणाकार
Product of Bank Rate and Repo
b
व्यापक पैसा आणि राखीव हाय-पावर्ड पैसा यांचे गुणोत्तर (M3 / M0)
The ratio between Broad Money and Reserve High-Powered Money [M3 / M0]
c
एकूण GDP आणि लोकसंख्या यांचे गुणोत्तर
GDP per capita ratio
d
आयात आणि निर्यात यांचा फरक
Export-import gap
Q13

खालीलपैकी कोणते साधन हे रिझर्व्ह बँकेचे 'गुणात्मक किंवा निवडक पत नियंत्रण' (Qualitative / Selective Credit Control) साधन म्हणून ओळखले जाते?

Which among the following is categorized as a Qualitative (Selective) Credit Control instrument of the Reserve Bank of India?
a
रोख राखीव गुणोत्तर
Cash Reserve Ratio (CRR)
b
रेपो दर
Repo Rate
c
बँक दर
Bank Rate
d
कर्जाची गाळा मर्यादा आणि नैतिक समजूत
Margin Requirements and Moral Suasion
Q14

जेव्हा देशात तीव्र मंदीचे सावट असते, तेव्हा गुंतवणुकीला चालना देण्यासाठी आणि कर्ज स्वस्त करण्यासाठी RBI कोणत्या धोरणाचा वापर करते?

When the economy faces a downturn, which monetary policy stance does the RBI adopt to stimulate investment and ease credit access?
a
स्वस्त पैशाचे / विस्तारवादी धोरण
Cheap / Expansionary Monetary Policy
b
महाग पैशाचे धोरण
Dear Money Policy
c
सर्व बँकांचे परवाने रद्द करण्याचे धोरण
Cancelling bank licenses
d
CRR आणि SLR चे दर ५०% वर नेणे
Raising CRR and SLR to 50%
Q15

रिझर्व्ह बँक कायदा, १९३४ च्या कलम ४९ नुसार 'बँक दर' (Bank Rate) म्हणजे काय?

How is the 'Bank Rate' statutorily defined under Section 49 of the Reserve Bank of India Act, 1934?
a
परकीय देशांना दिले जाणारे कर्ज
Lending rate to foreign states
b
बँकांनी ग्राहकांच्या बचतीवर देण्याचा व्याजदर
Savings interest paid by banks to customers
c
ज्या अधिकृत दराने RBI विनिमय पत्रे किंवा इतर व्यावसायिक रोखे खरेदी करण्यास किंवा पुनर्वटवण्यास तयार असते तो मानक दर
The standard rate at which RBI is prepared to buy or re-discount bills of exchange or other commercial papers
d
सोने गहाण ठेवल्यास मिळणारे कर्ज
Gold loan pledge rate
🚀 संपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

🏛️ MPSC / तलाठी टेस्ट सिरीज➔👮 पोलीस भरती टेस्ट सिरीज➔
💎

🎯 लोकप्रिय टेस्ट सिरीज

सर्वोत्तम तयारीसाठी प्रीमियम सराव पेपर्स पहा

सर्व पहा➔
MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026
सवलत
🌐मराठी व English⚡5,453 प्रश्न

MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026

📄 99 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स
80.4% OFF
🌐मराठी व English⚡24,131 प्रश्न

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स

📄 287 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स
78% OFF
🌐मराठी व English⚡3,625 प्रश्न

महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स

📄 108 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹449
पॅकेज पहा ➔
🚀 इतर सर्व परीक्षांच्या टेस्ट सिरीज पहा ➔