पंचवार्षिक योजना, उद्दिष्टे, उपलब्धी व नीती आयोग - सराव चाचणी

पंचवार्षिक योजना, उद्दिष्टे, उपलब्धी व नीती आयोग (Five Year Plans & NITI Aayog) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

भारतीय अर्थव्यवस्था

Google वर फॉलो करा

📖

या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC

नोट्स वाचा➔

महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)

एकूण प्रश्न

एकूण गुण

वेळ मर्यादा

15 मि.

माध्यम

मराठी व English

🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔

📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट

आर्थिक नियोजनाची यशस्वी निर्मिती आणि अंमलबजावणी होण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या बाबींची पूर्वअट म्हणून नितांत गरज असते?अ. नियोजन आयोग/संस्था, वस्तुनिष्ठ सांख्यिकी माहिती आणि स्पष्ट उद्दिष्टेब. उत्पादन लक्षांची आणि प्राधान्यक्रमांची निश्चिती व राष्ट्रीय संसाधनांचे संकलनक. भ्रष्टाचारमुक्त, कार्यक्षम व पारदर्शक प्रशासन आणि योग्य विकास धोरणड. प्रशासनातील काटकसर आणि शिक्षणाचा भक्कम पायायोग्य पर्याय निवडा:

The formulation and operational success of economic planning strictly require which institutional prerequisites?a. Competent planning machinery, statistical data, and clearly demarcated objectivesb. Fixation of physical targets and priorities, and mobilization of financial resourcesc. Clean, efficient, and transparent public administration alongside coherent development policyd. Administrative economy and a broad human capital/educational foundationSelect the correct option:

अ, ब, क आणि ड

a, b, c and d

फक्त अ आणि ब

Only a and b

फक्त अ, ब आणि क

Only a, b and c

फक्त अ

Only a

भारतातील ग्रामीण भागातील शालेय मुलांच्या मूलभूत वाचन व अंकगणित कौशल्यांचे मूल्यमापन करणारा 'ॲन्युअल स्टेटस ऑफ एज्युकेशन रिपोर्ट' (ASER - Annual Status of Education Report) 2005 पासून कोणती अशासकीय संस्था (NGO) प्रसिद्ध करते?

Which prominent non-governmental organization (NGO) has been publishing the nationwide Annual Status of Education Report (ASER) assessing basic reading and arithmetic skills in rural India since 2005?

नीती आयोग

NITI Aayog

'प्रथम' संस्था

Pratham Education Foundation

ऑक्सफॅम इंटरनॅशनल

Oxfam International

युनिसेफ

UNICEF

नीती आयोगाच्या अंतर्गत देशभरात नवकल्पना, स्टार्टअप्स आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या 'अटल इनोव्हेशन मिशन' (Atal Innovation Mission - AIM) विषयी खालील विधाने विचारात घ्या:(a) 'अटल इनोव्हेशन मिशन' हा केंद्र शासनाचा एक प्रमुख धोरणात्मक पुढाकार आहे.(b) शाळांमध्ये 'अटल टिंकरिंग लॅब्स' (ATL) आणि उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये 'अटल इनक्युबेशन सेंटर्स' (AIC) उभारून नवनिर्मितीची परिसंस्था निर्माण करणे हे याचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.योग्य पर्याय निवडा:

Consider the following statements regarding the 'Atal Innovation Mission' (AIM) spearheaded by NITI Aayog:(a) The Atal Innovation Mission (AIM) is a flagship Central Government initiative.(b) It is instrumental in fostering an ecosystem of innovation through Atal Tinkering Labs (ATLs) in schools and Atal Incubation Centres (AICs) for startups.Select the correct option:

फक्त (a) बरोबर आहे

Only (a) is correct

फक्त (b) बरोबर आहे

Only (b) is correct

(a) आणि (b) दोन्ही विधाने बरोबर आहेत

Both statements (a) and (b) are correct

दोन्ही विधाने चुकीची आहेत

Both statements are incorrect

योग्य जोड्या जुळवा (भारतीय आर्थिक नियोजन आणि नीती आयोग):सूची-Ii. आर्थिक नियोजन (Economic Planning)ii. 12 वी पंचवार्षिक योजना (2012-17)iii. नीती आयोग (NITI Aayog)iv. नीती आयोगाचे उपाध्यक्ष (Vice-Chairperson)सूची-IIअ. पंतप्रधानांकडून थेट नियुक्ती (कॅबिनेट मंत्र्याचा दर्जा)ब. भारत सरकारचा धोरणात्मक सल्लागार विचार गट (Think Tank)क. 'अधिक जलद, शाश्वत आणि अधिक समावेशक वृद्धी' (Faster, Sustainable and More Inclusive Growth)ड. पूर्वनिर्धारित उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी आखलेला कालबद्ध कार्यक्रम

Match the following pairs regarding economic planning and NITI Aayog:List-Ii. Economic Planningii. 12th Five-Year Planiii. NITI Aayogiv. Vice-Chairperson of NITI AayogList-IIa. Direct appointment by Prime Minister (Cabinet Minister rank)b. Policy Think Tank of the Government of Indiac. 'Faster, Sustainable and More Inclusive Growth'd. Time-bound program for achieving predefined socioeconomic targets

i-क, ii-अ, iii-ड, iv-ब

i-c, ii-a, iii-d, iv-b

i-ड, ii-ब, iii-अ, iv-क

i-d, ii-b, iii-a, iv-c

i-ब, ii-ड, iii-क, iv-अ

i-b, ii-d, iii-c, iv-a

i-ड, ii-क, iii-ब, iv-अ

i-d, ii-c, iii-b, iv-a

मे 2022 मध्ये डॉ. राजीव कुमार यांनी राजीनामा दिल्यानंतर नीती आयोगाच्या (NITI Aayog) उपाध्यक्षपदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?

Following the resignation of Dr. Rajiv Kumar in May 2022, who was appointed as the Vice-Chairperson of NITI Aayog?

डॉ. अरविंद पानगढिया

Dr. Arvind Panagariya

सुमन के. बेरी

Suman K. Bery

जयती घोष

Jayati Ghosh

रमेश चंद

Ramesh Chand

🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔

भारतातील पंचवार्षिक योजना आणि त्यांचे 'निर्धारित आर्थिक वृद्धी दर' (GDP Growth Targets) यांच्या अचूक जोड्या लावा:यादी-I (पंचवार्षिक योजना)(a) पाचवी योजना (1974-79)(b) सहावी योजना (1980-85)(c) नववी योजना (1997-2002)(d) बारावी योजना (2012-17)यादी-II (निर्धारित वृद्धी दर लक्ष्य - %)(i) 4.4%(ii) 5.2%(iii) 6.5%(iv) 8.0%

Match the following Five-Year Plans with their officially targeted annual GDP growth rates:List-I (Plan)(a) Fifth Plan (1974-79)(b) Sixth Plan (1980-85)(c) Ninth Plan (1997-2002)(d) Twelfth Plan (2012-17)List-II (Targeted Growth Rate - %)(i) 4.4%(ii) 5.2%(iii) 6.5%(iv) 8.0%

(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)

(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)

(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)

(a)-(i), (b)-(iv), (c)-(iii), (d)-(ii)

भारताच्या 'दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेबाबत' (1956-61) खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

Which of the following statements is correct regarding India's Second Five-Year Plan (1956-61)?

या काळात एकाही पोलाद कारखान्याची स्थापना झाली नाही.

No steel plant was established.

ही योजना केवळ शेतीवर आधारित होती.

It focused solely on agriculture.

या योजनेचे प्रतिमान हेरॉड-डोमार होते.

Its model was Harrod-Domar.

ही योजना प्रा. पी. सी. महालनोबिस यांच्या 4-क्षेत्रीय भौतिक प्रतिमानावर आधारित होती आणि यात जड, पायाभूत व मूलभूत उद्योगांच्या उभारणीवर सर्वोच्च भर देण्यात आला होता.

The plan was based on the Mahalanobis four-sector heavy industrialization model, prioritizing basic capital goods industries and metallurgy.

65 वर्षे कार्यरत असणाऱ्या नियोजन आयोगाचे (Planning Commission) विसर्जन करून 'नीती आयोगाची' (NITI Aayog - National Institution for Transforming India) अधिकृत स्थापना कोणत्या दिवशी करण्यात आली?

On which date was NITI Aayog (National Institution for Transforming India) officially constituted by a Union Cabinet Resolution, replacing the Planning Commission?

1 जानेवारी 2015

1st January 2015

15 ऑगस्ट 2014

15th August 2014

26 जानेवारी 2015

26th January 2015

1 एप्रिल 2015

1st April 2015

पुढीलपैकी योग्य जोडी ओळखा:(1) चौदावा वित्त आयोग (2015-20) — डॉ. वाय. व्ही. रेड्डी (अध्यक्ष)(2) दहावी पंचवार्षिक योजना — 2003 ते 2008(3) सीमा शुल्कातील घट — वित्तीय क्षेत्रातील सुधारणा(4) बारावी पंचवार्षिक योजना — 2007 ते 2012

Identify the correctly matched pair from the following:(1) Fourteenth Finance Commission (2015-20) — Dr. Y. V. Reddy (Chairman)(2) Tenth Five Year Plan — 2003 to 2008(3) Reduction in customs duty — Financial sector reforms(4) Twelfth Five Year Plan — 2007 to 2012

फक्त (3)

Only (3)

फक्त (2)

Only (2)

फक्त (1) चौदावा वित्त आयोग — डॉ. वाय. व्ही. रेड्डी

Only (1) Fourteenth Finance Commission — Dr. Y. V. Reddy

फक्त (4)

Only (4)

Q10

स्वतंत्र भारताची 'पहिली पंचवार्षिक योजना' (1st Five Year Plan) आणि 'चौथी पंचवार्षिक योजना' (4th Five Year Plan) यांचे अधिकृत कार्यकाळ अनुक्रमे कोणते होते?

What were the official operational durations of the First Five-Year Plan and the Fourth Five-Year Plan respectively?

1951-56 आणि 1961-66

1951-56 and 1961-66

1951-56 आणि 1974-79

1951-56 and 1974-79

1951-56 आणि 1967-72

1951-56 and 1967-72

1951-56 आणि 1969-74

1951-56 and 1969-74

Q11

भारताच्या 11 व्या पंचवार्षिक योजनेचे (2007-2012) अधिकृत मुख्य शीर्षक आणि धोरणात्मक उद्दिष्ट खालीलपैकी कोणते होते?

What was the official defining title and strategic objective of India's 11th Five Year Plan (2007-2012)?

जलद आणि अधिक समावेशक वृद्धीकडे

Towards Faster and More Inclusive Growth

जलद, शाश्वत आणि अधिक समावेशक वृद्धी (Faster, Sustainable and More Inclusive Growth - 12 वी योजना)

Faster, Sustainable and More Inclusive Growth (12th Plan)

दारिद्र्य निर्मूलन आणि स्वावलंबन (Garibi Hatao - 5 वी योजना)

Poverty Eradication and Self-reliance (5th Plan)

मानव संसाधन विकास (Human Resource Development - 8 वी योजना)

Human Resource Development (8th Plan)

Q12

भारताच्या 'पहिल्या पंचवार्षिक योजनेबाबत' (1951-56) खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

Which statement is correct regarding India's First Five-Year Plan (1951-56)?

या योजनेचे उद्दिष्ट जड अवजड औद्योगिकीकरण होते.

Its focus was heavy manufacturing.

ही योजना 'हेरॉड-डोमार प्रतिमानावर' आधारित होती आणि यात फाळणीमुळे निर्माण झालेली अन्नधान्य टंचाई दूर करण्यासाठी कृषी व जलसिंचनाला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले होते.

The plan was based on the Harrod-Domar growth model, according top priority to agriculture, irrigation, and power to resolve post-partition food shortages.

या योजनेचे अध्यक्ष डॉ. बी. आर. आंबेडकर होते.

Dr. Ambedkar was Chairman.

या योजनेत ठरवलेले विकास लक्ष्य साध्य झाले नाही.

The plan failed to achieve its growth target.

Q13

नीती आयोगाच्या सर्वोच्च निर्णय घेणाऱ्या 'नियामक परिषदेमध्ये' (Governing Council of NITI Aayog) खालीलपैकी कोणाचा समावेश होतो?

Who among the following comprise the apex 'Governing Council of NITI Aayog'?

केवळ लोकसभेचे सर्व खासदार

All Lok Sabha MPs

केवळ केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री

Union Cabinet Ministers exclusively

केवळ रिझर्व्ह बँकेचे संचालक

RBI Board of Directors only

पंतप्रधान , सर्व घटक राज्यांचे मुख्यमंत्री, आणि विधानसभा असणाऱ्या केंद्रशासित प्रदेशांचे मुख्यमंत्री व इतर केंद्रशासित प्रदेशांचे नायब राज्यपाल

The Prime Minister , Chief Ministers of all States, Chief Ministers of UTs with legislatures , and Lieutenant Governors of other UTs

Q14

भारतात 1966 ते 1969 या तीन वर्षांच्या कालावधीला 'योजना सुट्टी' (Plan Holiday) का घोषित करण्यात आले होते?

Why was the three-year period between 1966 and 1969 officially designated as a 'Plan Holiday' (annual plans era) in Indian planning?

1965 चे भारत-पाक युद्ध, 1965-66 चा सलग दोन वर्षांचा भीषण दुष्काळ, परकीय चलनाचे संकट आणि रुपयाचे अवमूल्यन यामुळे उद्भवलेल्या आर्थिक संकटामुळे चौथी पंचवार्षिक योजना पुढे ढकलून तीन 'वार्षिक योजना' राबवण्यात आल्या.

Severe resource constraints arising from the 1965 Indo-Pak war, two successive severe droughts (1965–66), balance of payments crisis, and rupee devaluation forced the postponement of the Fourth Plan in favor of three Annual Plans.

नियोजन कायमस्वरूपी बंद करण्याचा निर्णय झाला होता म्हणून

Decision to permanently abolish planning

देशात मुबलक अन्नधान्य होते म्हणून नियोजनाची गरज नव्हती

Surplus grain made planning redundant

जागतिक बँकेने भारतावर निर्बंध लादले होते

World Bank sanctions blocked development

Q15

महाराष्ट्रातील विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकरी आत्महत्यांची कारणे शोधून उपाययोजना सुचवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने कोणाच्या अध्यक्षतेखाली तज्ज्ञ अभ्यास समिती स्थापन केली होती?

Under whose chairmanship did the Government of Maharashtra constitute an Expert Study Committee to investigate the agrarian causes of farmer suicides in Vidarbha and Marathwada?

डॉ. भालचंद्र मुणगेकर

Dr. Bhalchandra Mungekar

डॉ. विजय भटकर

Dr. Vijay Bhatkar

डॉ. नरेंद्र जाधव

Dr. Narendra Jadhav (Dr. Narendra Jadhav Committee - Report: 2008)

डॉ. वसंत गोवारीकर

Dr. Vasant Gowariker

🚀 संपूर्ण तयारी