#54📅 MPSC Group C Mains 2019 - Paper 1 (भाषा)(2019) +1 गुण

'तू तर चाफेकळी' बालकवींच्या कवितेतील या पंक्ती कोणत्या शब्दशक्तीचे उदाहरण आहे ?

'तू तर चाफेकळी' बालकवींच्या कवितेतील या पंक्ती कोणत्या शब्दशक्तीचे उदाहरण आहे ?
पर्याय (Options):
a
अभिधा
अभिधा
b
लक्षणा
लक्षणा
✓ योग्य उत्तर
c
निरूठा
निरूठा
d
व्यंजना
व्यंजना
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (लक्षणा) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लक्षणा: जेथे शब्दाच्या मूळ वाच्यार्थाला बाधा येते आणि त्याच्याशी सुसंगत असा दुसरा लाक्षणिक अर्थ (लक्ष्यार्थ) घ्यावा लागतो, तेथे 'लक्षणा' ही शब्दशक्ती असते.
• 'तू तर चाफेकळी' या पंक्तीत व्यक्ती प्रत्यक्ष फुलाची कळी असू शकत नाही, म्हणजेच मुख्य अर्थाला बाधा येते. येथे चाफेकळीसारखी नाजूक, सुंदर असा लक्ष्यार्थ घेतला जातो, म्हणून हे 'लक्षणा' शक्तीचे उदाहरण आहे.
• महत्त्वाची टीप: 'तू तर चाफेकळी' मध्ये वाच्यार्थास बाधा येऊन चाफेकळीसारखी नाजूक असा लक्ष्यार्थ निघत असल्याने ही 'लक्षणा' शब्दशक्ती आहे.

The correct answer is Option B (लक्षणा).

Key Points:
• लक्षणा शब्दशक्ती (Metaphorical / Figurative Indication): Occurs when the primary, literal sense (वाच्यार्थ) is logically impossible or hindered (मुख्यार्थबाध), necessitating a secondary, implied meaning related by similarity or resemblance.
• Option 2 (लक्षणा).
• In the famous poetic line 'तू तर चाफेकळी', a girl/person cannot literally be a flower bud ('चाफेकळी'). The literal meaning is blocked (मुख्यार्थबाध).
• Instead, it figuratively implies delicacy, beauty, and grace like that of a champa bud (चाफेकळीसारखी नाजूक व सुंदर).
• Therefore, this is a standard textbook example of 'लक्षणा' (specifically गौणी साध्यवसाना / सारोपा लक्षणा).
• Key Takeaway: 'तू तर चाफेकळी' represents लक्षणा because the literal meaning is blocked and replaced by a figurative similarity.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भाषा, लिपी व वर्णविचार (Phonetics & Script)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 17 मि. वाचन

मराठी भाषेचा उगम, विकास, देवनागरी लिपी व मोडी लिपी

मराठी भाषेचा उगम आणि विकास हा स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. यात इंडो-आर्यन भाषाकुळ, संस्कृत,...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

आधुनिक मराठी वर्णमाला (५२ वर्ण): स्वर, स्वरादी, व्यंजने व विशेष संयुक्त व्यंजने

महाराष्ट्र शासनाच्या ६ नोव्हेंबर २००९ च्या अधिकृत शासन निर्णयानुसार मराठी वर्णमालेत एकूण ५२ वर्ण समाविष्ट करण्यात आले आह...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 11 मि. वाचन

वर्णांची उच्चारस्थाने, प्रयत्न विचार आणि तालव्य विरुद्ध दंततालव्य भेद

वर्ण उच्चारताना जिभेचा मुखातील विविध अवयवांना (कंठ, टाळू, मूर्धा, दात, ओठ) स्पर्श होतो, त्यावरून वर्णांची उच्चारस्थाने ठ...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा