खालील विधाने पहा:
(a) भारतात मान्सून वारे वाहण्यासाठी 30° ते 40° उत्तर अक्षांशाच्या पट्ट्यात जेट वायुचे अस्तित्व कारणीभूत आहे.
(b) भाराताचा भूमीखंडाचा विस्तृत भाग मान्सून वारे वाहण्यासाठी कारणीभूत आहे.
खालील विधाने पहा: (a) भारतात मान्सून वारे वाहण्यासाठी 30° ते 40° उत्तर अक्षांशाच्या पट्ट्यात जेट वायुचे अस्तित्व कारणीभूत आहे. (b) भाराताचा भूमीखंडाचा विस्तृत भाग मान्सून वारे वाहण्यासाठी कारणीभूत आहे.
Observe the following statements: (a) The existence of jet streams in 30° to 40° North latitudes belt is responsible for blowing of Monsoon winds in India. (b) The Vast continental area of India is responsible for blowing of Monsoon winds.
Statement (a) is correct
Statement (b) is correct
Statements (a) and (b) are correct
Statements (a) and (b) are incorrect
योग्य उत्तर पर्याय C (विधान (a) आणि (b) बरोबर आहेत) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (भारतीय मान्सूनची उत्पत्ती व यंत्रणा):
१. विधान (a) बरोबर आहे:
- वातावरणातील वरच्या थरात (Upper Troposphere) वाहणाऱ्या अतिवेगवान पश्चिमी जेट प्रवाहाचे (Subtropical Westerly Jet Stream) ३०° ते ४०° उत्तर अक्षांशाच्या पट्ट्यातील स्थान हिवाळ्यात भारतावर उच्च दाब निर्माण करते.
- उन्हाळ्यात तिबेटचे पठार तापल्यामुळे हा पश्चिमी जेट प्रवाह हिमालयाच्या उत्तरेकडे सरकतो आणि द्वीपकल्पीय भारतावर 'पूर्वेकडील उष्णकटिबंधीय जेट प्रवाह' (Tropical Easterly Jet Stream) सुरू होतो, ज्यामुळे मान्सून वारे वेगाने भारताकडे आकर्षित होतात.
२. विधान (b) बरोबर आहे:
- उन्हाळ्यात भारताच्या विस्तीर्ण भूमीखंडावर (विशेषतः वायव्य भारत आणि थरचे वाळवंट) प्रचंड उष्णतेमुळे तीव्र कमी दाबाचा पट्टा (Low Pressure Trough) निर्माण होतो, तर दक्षिणेकडील हिंदी महासागरावर उच्च दाबाचे क्षेत्र असते. जमीन आणि पाणी यांच्या तापण्यातील या प्रचंड फरकामुळे (Thermal Contrast) समुद्राकडून बाष्पयुक्त मान्सून वारे भारताच्या भूमीकडे वाहू लागतात.
म्हणून (a) आणि (b) ही दोन्ही विधाने हवामानशास्त्रदृष्ट्या पूर्णपणे बरोबर आहेत.
The correct answer is Option C (Statement (a) and (b) are correct).
Detailed Step-by-Step Monsoon Climatology Analysis:
1. Statement (a) (Correct): The Subtropical Westerly Jet Stream (situated at 30°–40°N latitude) steers upper-atmospheric vorticity. In early summer, its seasonal northward migration beyond the Tibetan Plateau permits the establishment of the Tropical Easterly Jet (TEJ) over peninsular India, triggering the sudden onset of the southwest monsoon.
2. Statement (b) (Correct): Differential heating across the vast continental landmass of India relative to the surrounding equatorial Indian Ocean generates a massive thermal low-pressure depression over northwestern India, drawing oceanic moist southwesterly airstreams onshore.
Hence, both statements are meteorologically valid.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताची प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताची प्राकृतिक रचना व भूरूपे: हिमालय, उत्तरेकडील मैदाने, द्वीपकल्पीय पठार व बेटे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
भारताची प्राकृतिक रचना: हिमालय पर्वत (हिमाद्री, हिमाचल, शिवालिक), उत्तर भारतीय मैदाने (भाबर, तराई, भांगर, खादर), द्वीपकल...
भारताची जलप्रणाली: सिंधू, गंगा, ब्रह्मपुत्रा, द्वीपकल्पीय नद्या व प्रमुख धरण प्रकल्प: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
भारताची जलप्रणाली: सिंधू (पंचनद, जल करार), गंगा (पंचप्रयाग, उपनद्या), ब्रह्मपुत्रा (माजुली बेट), गोदावरी, कृष्णा, कावेरी...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
ग्रामीण भागातील भारतीय माणसाला दररोजच्या आहारातून किती उष्मा...
असहकार चळवळी बरोबरच महात्मा गांधीजींनी खालीलपैकी कोणता कार्य...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2022 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?