सरपंचाचे अधिकार आणि कर्तव्ये याबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. ग्रामसभेत मंजुर झालेल्या ठरावांची अंमलबजावणी करणे.
ब. ग्रामपंचायतीच्या मालकीची मालमत्तेचे संरक्षण करणे.
क. ग्रामपंचायत क्षेत्रातील प्राथमिक शाळांवर देखरेख ठेवणे.
वरीलपैकी अयोग्य विधाने निवडा.
सरपंचाचे अधिकार आणि कर्तव्ये याबाबत खालील विधाने विचारात घ्या. अ. ग्रामसभेत मंजुर झालेल्या ठरावांची अंमलबजावणी करणे. ब. ग्रामपंचायतीच्या मालकीची मालमत्तेचे संरक्षण करणे. क. ग्रामपंचायत क्षेत्रातील प्राथमिक शाळांवर देखरेख ठेवणे. वरीलपैकी अयोग्य विधाने निवडा.
Consider the following statements about the powers and duties of Sarpanch. a. To implement the resolutions passed in the Gram Sabha. b. Protect the property owned by Gram Panchayat. c. To supervise primary schools in the Gram Panchayat area. Select the incorrect statements given above.
Only a
Only b
Only c
None of these
योग्य उत्तर पर्याय C (फक्त क अयोग्य आहे) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८ - सरपंचाचे अधिकार व कर्तव्ये):
१. कलम ३८ नुसार सरपंचाची वैधानिक कर्तव्ये व अधिकार:
- विधान अ (योग्य): ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभेने मंजूर केलेल्या सर्व ठरावांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करणे ही सरपंचाची थेट कायदेशीर जबाबदारी असते.
- विधान ब (योग्य): ग्रामपंचायतीच्या मालकीची जंगम व स्थावर मालमत्ता, दस्तऐवज आणि निधी यांचे रक्षण करणे हे सरपंचाचे कर्तव्य असते.
२. विधान क (अयोग्य का आहे?):
- ग्रामपंचायत क्षेत्रातील प्राथमिक शाळांचे व्यवस्थापन, शिक्षक नियंत्रण आणि प्रशासकीय देखरेख ही जबाबदारी 'जिल्हा परिषद' (शिक्षण समिती/शिक्षणाधिकारी) आणि 'पंचायत समिती'ची असते.
- प्राथमिक शाळांवर थेट देखरेख ठेवणे हे सरपंचाचे वैधानिक कर्तव्य मानले जात नाही; त्यासाठी शाळा व्यवस्थापन समिती (SMC) आणि शिक्षण विभाग जबाबदार असतो.
प्रश्नात 'अयोग्य विधान' विचारले आहे, म्हणून केवळ विधान 'क' अयोग्य आहे.
म्हणून अचूक उत्तर पर्याय C आहे.
The correct answer is Option C (Only c).
Detailed Step-by-Step Local Governance Law Analysis:
1. Statutory Mandates of the Sarpanch under Section 38 of the Maharashtra Village Panchayats Act, 1958:
- Executive Duty a (Correct): Responsible for convening Gram Sabha meetings and implementing resolutions adopted by the village assembly.
- Executive Duty b (Correct): Custodian tasked with safeguarding common property, common lands, and financial accounts belonging to the Gram Panchayat.
2. Why Statement c is Incorrect:
- Administrative and pedagogical supervision of rural primary schools falls under the statutory purview of the Zilla Parishad Education Department and local School Management Committees (SMC), not an individual executive duty assigned to the Sarpanch under village panchayat law.
Hence, Statement c is the sole incorrect statement.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...
ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना
महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...
नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे
भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
साधारणपणे पोरीफेरामध्ये गेमेट कशामुळे तयार होतात?
इ.स. 1875 मधील शेतकऱ्यांचे उठाव कोणत्या भागामध्ये झाले होते?...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Prelims 2023 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?