महासराव
महासराव
पोलीस भरती 🌐 मराठी & English माध्यम

संघराज्य, त्याचे राज्यक्षेत्र व नागरिकत्व - सराव चाचणी

संघराज्य, त्याचे राज्यक्षेत्र व नागरिकत्व (Union & Territory, States Reorganisation & Citizenship) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी
🎯 संपूर्ण टेस्ट सिरीज➔
🎯 Official Test Seriesया परीक्षेची संपूर्ण तयारी

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह

सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका + नवीन संभाव्य टेस्ट सिरीज + विषयनिहाय घटक चाचण्या!

सिरीज जॉईन करा➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १ (Article 1) मध्ये भारताचे वर्णन कसे करण्यात आले आहे?

a
'इंडिया म्हणजेच भारत हा राज्यांचा संघ असेल' (India, that is Bharat, shall be a Union of States)
b
राज्यांचे संघराज्य (Federation of States)
c
एककेंद्री राज्य (Unitary State)
d
संयुक्त राष्ट्रांचे मंडळ (Confederation of States)
Q2

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २ आणि कलम ३ मधील अधिकारांमध्ये कोणता महत्त्वाचा तांत्रिक फरक आहे?

a
दोन्ही कलमे एकाच विषयाशी संबंधित आहेत
b
कलम २ हे भारताचा भाग नसलेल्या बाह्य प्रदेशांचा प्रवेश किंवा नवीन राज्यांच्या स्थापनेशी संबंधित आहे, तर कलम ३ हे विद्यमान राज्यांचे विभाजन, सीमाबदल किंवा अंतर्गत पुनर्रचनेशी संबंधित आहे
c
कलम २ राष्ट्रपतींशी व कलम ३ राज्यपालांशी संबंधित आहे
d
कलम २ नुसार राज्ये रद्द करता येतात व कलम ३ नुसार नवीन देश जोडता येतो
Q3

कलम ३ अंतर्गत एखाद्या राज्याचे क्षेत्र, सीमा किंवा नाव बदलण्याबाबतचे विधेयक संसदेत मांडण्यापूर्वी कोणाची पूर्वपरवानगी आवश्यक असते?

a
केवळ संबंधित राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांची
b
सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांची
c
भारताच्या राष्ट्रपतींची (आणि राष्ट्रपती ते विधेयक संबंधित राज्य विधिमंडळाकडे मत जाणून घेण्यासाठी पाठवतात)
d
नीती आयोगाची
Q4

संसदेने कलम २ किंवा ३ अन्वये नवीन राज्यांची निर्मिती केल्यास अशा कायद्याला कलम ३६८ अंतर्गत घटनादुरुस्ती मानले जाते का?

a
होय, यासाठी विशेष बहुमताची व निम्म्या राज्यांची मान्यता आवश्यक असते
b
यासाठी सार्वमताची (Referendum) गरज असते
c
केवळ राज्यसभेच्या बहुमताने तो कायदा होतो
d
नाही, कलम ४ नुसार असा कायदा संसदेच्या साध्या बहुमताने संमत केला जातो आणि तो कलम ३६८ खाली घटनादुरुस्ती मानला जात नाही
Q5

स्वातंत्र्यानंतर भाषावार प्रांतरचनेची मागणी तपासण्यासाठी जून १९४८ मध्ये डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी कोणाच्या अध्यक्षतेखाली 'भाषिक प्रांत आयोग' नेमला होता?

a
न्यायमूर्ती फजल अली
b
न्यायमूर्ती एस. के. धर (S. K. Dhar Commission)
c
पट्टाभी सीतारामय्या
d
वल्लभभाई पटेल
Q6

धर आयोगाच्या शिफारशींचा फेरविचार करण्यासाठी काँग्रेसने डिसेंबर १९४८ मध्ये स्थापन केलेल्या 'JVP समिती'मध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश होता?

a
जयप्रकाश नारायण, व्ही. पी. मेनन, पट्टाभी
b
जगजीवन राम, वसंतराव नाईक, पी. सी. जोशी
c
जवाहरलाल नेहरू, वल्लभभाई पटेल आणि बी. पट्टाभी सीतारामय्या
d
डॉ. आंबेडकर, राजेंद्र प्रसाद, फजल अली
Q7

पोट्टी श्रीरामुलू यांच्या ५६ दिवसांच्या आमरण उपोषण व बलिदानानंतर १ ऑक्टोबर १९५३ रोजी भाषेच्या आधारे स्थापन झालेले भारतातील 'पहिले राज्य' कोणते?

a
महाराष्ट्र राज्य
b
गुजरात राज्य
c
केरळ राज्य
d
आंध्र राज्य (Andhra State - मद्रासमधून तेलुगू भाषिकांचे)
Q8

१९५३ मध्ये नियुक्त करण्यात आलेल्या 'राज्य पुनर्रचना आयोगा'चे (SRC / फजल अली आयोग) तीन सदस्य कोण होते?

a
न्यायमूर्ती फजल अली (अध्यक्ष), के. एम. पणिक्कर आणि हृदयनाथ कुंझरू
b
एस. के. धर, नेहरू आणि पटेल
c
डॉ. आंबेडकर, मुन्शी आणि सादुल्ला
d
महाजन, बर्वे आणि दांडेकर
Q9

भारतीय संविधानाच्या कोणत्या भागात आणि कोणत्या कलमांमध्ये 'नागरिकत्वा'विषयी (Citizenship) सविस्तर तरतुदी दिलेल्या आहेत?

a
भाग १, कलम १ ते ४
b
भाग ३, कलम १२ ते ३५
c
भाग २, कलम ५ ते ११ (Part II, Articles 5 to 11)
d
भाग ४, कलम ३६ ते ५१
Q10

भारतीय संविधानातील नागरिकत्वाचे सर्वात प्रमुख वैशिष्ट्य खालीलपैकी कोणते आहे?

a
अमेरिकेसारखे केंद्र आणि राज्य असे दुहेरी नागरिकत्व
b
तिहेरी नागरिकत्व
c
प्रत्येक राज्याचे स्वतंत्र नागरिकत्व
d
संपूर्ण देशासाठी केवळ 'एकेरी नागरिकत्व' (Single Citizenship - ब्रिटिश पद्धत)
Q11

संसदेने संमत केलेल्या 'नागरिकत्व कायदा, १९५५' नुसार भारतीय नागरिकत्व प्राप्त करण्याचे एकूण किती मार्ग उपलब्ध आहेत?

a
५ मार्ग (जन्म, वंश, नोंदणी, स्वीकृती आणि प्रदेशाचे विलीनीकरण)
b
३ मार्ग
c
७ मार्ग
d
२ मार्ग
Q12

भारतीय नागरिकत्व कायदा, १९५५ नुसार एखाद्या व्यक्तीचे नागरिकत्व कोणत्या तीन प्रकारे संपुष्टात येऊ शकते?

a
तुरुंगवास, आजारपण व देशाटन
b
स्वैच्छिक त्याग (Renunciation), समाप्ती (Termination) आणि हिरावून घेणे (Deprivation)
c
केवळ राष्ट्रपतींच्या सहीने
d
मतदान न केल्यामुळे
Q13

भारतीय संविधानातील 'कलम ९' (Article 9) नुसार कोणती महत्त्वपूर्ण कायदेशीर तरतूद करण्यात आली आहे?

a
नागरिकांना मूलभूत हक्क देणे
b
संसदेला कायदे करण्याचा अधिकार
c
नागरिकांना दुहेरी पारपत्र देणे
d
एखाद्या भारतीय नागरिकाने स्वेच्छेने परकीय देशाचे नागरिकत्व स्वीकारल्यास त्याचे भारतीय नागरिकत्व आपोआप संपुष्टात येते
Q14

संसदेने पारित केलेल्या 'नागरिकत्व (दुरुस्ती) कायदा, २०१९' (CAA 2019) द्वारे कोणत्या तीन शेजारील देशांतील छळ झालेल्या ६ अल्पसंख्याक समुदायांना नागरिकत्वासाठी विशेष सूट देण्यात आली?

a
पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तान (हिंदू, शीख, बौद्ध, जैन, पारशी व ख्रिश्चन)
b
चीन, नेपाळ आणि श्रीलंका
c
म्यानमार, भूतान आणि मालदीव
d
रशिया, इराण आणि इराक
Q15

भारतीय राज्यघटनेनुसार 'भारतीय संघराज्य' (Indian Federation) चे स्वरूप सर्वोच्च न्यायालयाने कोणत्या शब्दांत स्पष्ट केले आहे?

a
अविनाशी राज्यांचे विनाशी संघटन
b
अविनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ (अमेरिकेसारखा)
c
'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (An Indestructible Union of Destructible States)
d
केवळ प्रांतांचे तात्पुरते मंडळ
🚀 संपूर्ण तयारी

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

संपूर्ण टेस्ट सिरीज पहा➔

संघराज्य, त्याचे राज्यक्षेत्र व नागरिकत्व - सराव चाचणी

🎯 टेस्ट सिरीज •15 प्रश्न•15 मि.