भारतीय राज्यघटना 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ - सराव चाचणी
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (Prime Minister & Union Council of Ministers) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
📖
नोट्स वाचा➔या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय संसदीय शासन पद्धतीमध्ये राष्ट्रपती हे नामधारी कार्यकारी प्रमुख (De Jure Head) असतात, तर वास्तविक कार्यकारी सत्ता (De Facto Head) कोणाच्या हातात केंद्रित असते?
a
पंतप्रधान आणि त्यांचे मंत्रिमंडळ
b
भारताचे सरन्यायाधीश
c
लोकसभा सभापती
d
संरक्षण दल प्रमुख
Q2
भारतीय संविधानाच्या कलम ७४(१) नुसार राष्ट्रपतींना सल्ला देण्यासाठी असणाऱ्या मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याबाबत ४४ व्या घटनादुरुस्तीने (१९७८) कोणती तरतूद केली?
a
राष्ट्रपती मंत्रिमंडळाचा सल्ला पूर्णपणे फेटाळू शकतात
b
राष्ट्रपती मंत्रिमंडळाला आपल्या सल्ल्याचा एकदा पुनर्विचार करण्यास सांगू शकतात; मात्र पुनर्विचारानंतर दिलेला सल्ला राष्ट्रपतींवर बंधनकारक असतो
c
राष्ट्रपतींना न्यायालयाचा सल्ला घ्यावा लागतो
d
मंत्रिमंडळाचा सल्ला केवळ ऐच्छिक असतो
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज
100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!
Q3
कलम ७५(३) अन्वये केंद्रीय मंत्रिमंडळ हे सामूहिकरीत्या (Collectively Responsible) कोणाला जबाबदार असते?
a
भारताच्या राष्ट्रपतींना
b
राज्यसभेला
c
संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहाला
d
सर्वोच्च न्यायालयाला
Q4
केंद्रीय मंत्री हे वैयक्तिकरीत्या (Individually Responsible) कोणाला जबाबदार असतात आणि ते कोणाच्या मर्जीनुसार (Pleasure) पदावर राहतात?
a
पंतप्रधानांना
b
आपल्या मतदारसंघातील जनतेला
c
लोकसभा अध्यक्षांना
d
भारताच्या राष्ट्रपतींना - During the pleasure of the President)
Q5
संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाचा सदस्य नसलेली व्यक्ती पंतप्रधान किंवा मंत्री म्हणून नियुक्त झाल्यास तिला किती कालावधीच्या आत सदस्यत्व मिळवणे बंधनकारक असते?
a
३ महिने
b
सलग ६ महिने )
c
१ वर्ष
d
४५ दिवस
Q6
२००३ च्या ९१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या आकारावर कोणती घटनात्मक मर्यादा घालण्यात आली आहे?
a
मंत्र्यांची संख्या कमाल ५० असावी
b
संसदेच्या १०% पेक्षा जास्त नसावी
c
पंतप्रधानांसह मंत्रिमंडळातील एकूण सदस्यांची संख्या लोकसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या १५% पेक्षा जास्त असणार नाही )
d
मंत्र्यांची संख्या राज्यसभेच्या निम्मी असावी
Q7
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७८ (Article 78) अन्वये पंतप्रधानाचे राष्ट्रपतींप्रती असलेले कर्तव्य कोणते आहे?
a
राष्ट्रपतींना दरमहा भेटणे
b
परदेश दौऱ्यांचा हिशोब सादर करणे
c
राष्ट्रपतींचे भाषण स्वतः लिहिणे
d
मंत्रिमंडळाचे सर्व निर्णय व कायदेविषयक प्रस्तावांची माहिती राष्ट्रपतींना देणे आणि राष्ट्रपतीने मागितलेली माहिती पुरवणे
Q8
भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ मसुद्यात 'कॅबिनेट' (मंत्रिमंडळ) या शब्दाचा उल्लेख नव्हता; तो प्रथमच कोणत्या घटनादुरुस्तीने आणि कोणत्या कलमात समाविष्ट करण्यात आला?
a
४४ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७८ - कलम ३५२ मध्ये
b
४२ वी दुरुस्ती, कलम ७४
c
५२ वी दुरुस्ती, कलम ७५
d
९१ वी दुरुस्ती, कलम ७८
Q9
केंद्र सरकारच्या प्रशासनात विविध कॅबिनेट समित्यांपैकी सर्वात शक्तिशाली मानली जाणारी 'सुपर कॅबिनेट' म्हणून कोणती समिती ओळखली जाते?
a
आर्थिक व्यवहार समिती
b
नियुक्ती समिती
c
राजकीय व्यवहार समिती
d
संसदीय व्यवहार समिती
Q10
भारताच्या राज्यघटनेनुसार पंतप्रधानाचा राजीनामा किंवा मृत्यू झाल्यास मंत्रिमंडळावर काय कायदेशीर परिणाम होतो?
a
सर्वात ज्येष्ठ मंत्री आपोआप पंतप्रधान बनतो
b
मंत्रिमंडळ जैसे थे चालू राहते
c
राष्ट्रपती शासन लागू होते
d
संपूर्ण मंत्रिमंडळ आपोआप बरखास्त / विसर्जित होते
Q11
राज्यसभेचे सदस्य असताना भारताचे पंतप्रधान बनलेल्या व्यक्तींमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश होतो?
a
इंदिरा गांधी , एच. डी. देवेगौडा, आय. के. गुजराल आणि डॉ. मनमोहन सिंग
b
पंडित जवाहरलाल नेहरू व लाल बहादूर शास्त्री
c
अटल बिहारी वाजपेयी व मोरारजी देसाई
d
राजीव गांधी व पी. व्ही. नरसिंह राव
Q12
पंतप्रधान खालीलपैकी कोणत्या महत्त्वाच्या घटनात्मक/वैधानिक संस्थांचे पदसिद्ध अध्यक्ष (Ex-officio Chairman) असतात?
a
केवळ वित्त आयोग आणि निवडणूक आयोग
b
नीती आयोग, राष्ट्रीय एकात्मता परिषद, आंतरराज्य परिषद आणि राष्ट्रीय जल संसाधने परिषद
c
केवळ संघ लोकसेवा आयोग
d
केवळ रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया
Q13
भारताचे पंतप्रधान म्हणून सलग सर्वात मोठा कार्यकाळ कोणाचा राहिला आहे?
a
इंदिरा गांधी
b
अटल बिहारी वाजपेयी
c
नरेंद्र मोदी
d
पंडित जवाहरलाल नेहरू
Q14
केंद्रीय मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांचे तीन वर्ग (Tiers of Ministers) कोणते असतात?
a
कॅबिनेट मंत्री, राज्यमंत्री आणि उपमंत्री
b
प्रथम, द्वितीय आणि तृतीय श्रेणी मंत्री
c
स्थायी मंत्री, अस्थायी मंत्री आणि नामनिर्देशित मंत्री
d
संसदीय सचिव आणि मुख्य सचिव
Q15
पंतप्रधानांच्या कार्यालयाचे (PMO - Prime Minister's Office) नेतृत्व खालीलपैकी कोणाकडे असते?
a
कॅबिनेट सचिव
b
गृह सचिव
c
पंतप्रधानांचे प्रधान सचिव
d
संसदीय कामकाज मंत्री
🚀 संपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
Google Play Store वर उपलब्ध
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.