भारतीय राज्यघटना 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती - सराव चाचणी
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (President & Vice-President of India) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
📖
नोट्स वाचा➔या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ५४ (Article 54) नुसार भारताच्या राष्ट्रपतींच्या 'निवडणूक मंडळामध्ये' (Electoral College) खालीलपैकी कोणाचा समावेश होतो?
a
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे सर्व (निर्वाचित व नामनिर्देशित) सदस्य
b
केवळ लोकसभेचे निर्वाचित सदस्य
c
संसद सदस्य आणि विधानपरिषदेचे सर्व सदस्य
d
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे केवळ निर्वाचित सदस्य आणि घटकराज्यांच्या व दिल्ली-पुद्दुचेरी विधानसभांचे केवळ निर्वाचित सदस्य
Q2
भारतीय संविधानाच्या कलम ६१ अन्वये राष्ट्रपतींवर 'महाभियोग' (Impeachment) चालवण्याची प्रक्रिया खालीलपैकी कोणत्या एकमेव कारणास्तव सुरू केली जाऊ शकते?
a
भ्रष्टाचार किंवा अकार्यक्षमता
b
सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाचा अवमान
c
'संविधानाचा भंग'
d
मानसिक असंतुलन
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज
100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!
Q3
राष्ट्रपतींवरील महाभियोगाचा ठराव संमत होण्यासाठी संसदेच्या प्रत्येक सभागृहात किती बहुमताची आवश्यकता असते?
a
उपस्थित आणि मतदान करणाऱ्या सदस्यांचे साधे बहुमत
b
त्या सभागृहाच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान दोन-तृतीयांश विशेष बहुमत
c
उपस्थित सदस्यांचे २/३ बहुमत आणि निम्म्या राज्यांची मान्यता
d
केवळ लोकसभेचे पूर्ण बहुमत
Q4
संसदेचे अधिवेशन चालू नसताना आणीबाणीच्या किंवा तातडीच्या परिस्थितीत राष्ट्रपती कोणत्या कलमांतर्गत 'वटहुकूम' (Ordinance) जारी करू शकतात?
a
कलम १२३
b
कलम १११
c
कलम २१३
d
कलम १४३
Q5
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७२ (Article 72) अन्वये राष्ट्रपतींना मिळालेल्या 'क्षमादानाच्या अधिकारा'मध्ये (Pardoning Power) खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो?
a
केवळ दिवाणी खटल्यांमधील दंड माफ करणे
b
केवळ उच्च न्यायालयाने दिलेल्या फाशीच्या शिक्षेवर पुनर्विचार
c
कोर्ट मार्शल सह सर्व प्रकारच्या शिक्षेबाबत क्षमादान, शिक्षेचे रूपांतरण, सूट, तहकुबी आणि विराम
d
केवळ मंत्र्यांच्या शिफारशीनुसार जामीन देणे
Q6
सार्वजनिक महत्त्वाच्या कायद्याच्या किंवा तथ्याच्या प्रश्नावर सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्ला मागण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार कोणत्या कलमात नमूद आहे?
a
कलम १३१
b
कलम १४३
c
कलम १३६
d
कलम १३७
Q7
भारताचे 'उपराष्ट्रपती' (Vice-President of India) हे खालीलपैकी कोणत्या सभागृहाचे 'पदसिद्ध सभापती' (Ex-officio Chairman) म्हणून कार्य करतात?
a
राज्यसभा
b
लोकसभा
c
विधानपरिषद
d
नीती आयोग
Q8
भारताच्या उपराष्ट्रपतींच्या निवडणुकीमध्ये (कलम ६६) खालीलपैकी कोण मतदान करू शकतात?
a
केवळ राज्यसभेचे सर्व सदस्य
b
केवळ लोकसभेचे सदस्य
c
संसद व विधानसभांचे केवळ निर्वाचित सदस्य
d
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे सर्व निर्वाचित आणि नामनिर्देशित सदस्य
Q9
उपराष्ट्रपतींना त्यांच्या पदावरून दूर करण्यासाठी (Removal of Vice-President) संविधानात कोणती कार्यपद्धती विहित करण्यात आली आहे?
a
राष्ट्रपतींप्रमाणे संविधानाचा भंग केल्याबद्दल महाभियोग
b
राज्यसभेने प्रभावी बहुमताने संमत केलेला आणि लोकसभेने साध्या बहुमताने मान्य केलेला ठराव
c
केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशी अहवालाने
d
केवळ पंतप्रधानांच्या एका पत्राने
Q10
राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती यांच्या निवडणुकीसंबंधी निर्माण होणारे सर्व वाद किंवा संशय कोणत्या प्राधिकरणाकडून तपासले व अंतिमरीत्या सोडवले जातात?
a
भारताचे सर्वोच्च न्यायालय
b
केंद्रीय निवडणूक आयोग
c
संसदेची संयुक्त समिती
d
पंतप्रधान कार्यालय
Q11
संसदेने संमत केलेले एखादे सामान्य विधेयक राष्ट्रपतींकडे संमतीसाठी सादर केले असता (कलम १११), राष्ट्रपती खालीलपैकी कोणती कृती करू शकत नाहीत?
a
विधेयकाला संमती देणे किंवा रोखून ठेवणे
b
विधेयक दुरुस्त्यांच्या सूचनेसह संसदेकडे फेरविचारासाठी परत पाठवणे
c
विधेयकावर कोणताही निर्णय न घेता ते दीर्घकाळ प्रलंबित ठेवणे (पॉकेट व्हेटो)
d
विधेयकात स्वतःच्या अधिकारात परस्पर बदल करून ते मंजूर करणे
Q12
१९८६ मध्ये 'भारतीय टपाल कार्यालय (सुधारणा) विधेयका'वर (Indian Post Office Amendment Bill) भारताच्या कोणत्या राष्ट्रपतींनी प्रथमच 'पॉकेट व्हेटो'चा (Pocket Veto) यशस्वी वापर केला होता?
a
डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन
b
डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम
c
ग्यानी झैल सिंग
d
के. आर. नारायणन
Q13
भारताचे राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती ही दोन्ही पदे एकाच वेळी रिक्त झाल्यास भारताचे हंगामी राष्ट्रपती (Acting President) म्हणून कोण कार्यभार सांभाळतात?
a
भारताचे सरन्यायाधीश
b
लोकसभेचे सभापती
c
पंतप्रधान
d
कॅबिनेट सचिव
Q14
भारताच्या इतिहासात बिनविरोध (Unopposed) निवडून आलेले भारताचे एकमेव राष्ट्रपती कोण होते?
a
डॉ. राजेंद्र प्रसाद
b
व्ही. व्ही. गिरी
c
फखरुद्दीन अली अहमद
d
नीलम संजीव रेड्डी
Q15
राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीसाठी उमेदवाराची पात्रता आणि अर्हतेबाबत खालीलपैकी कोणते विधान अचूक आहे?
a
तो भारताचा जन्मजात नागरिक असणे बंधनकारक आहे आणि वय किमान ३० वर्षे असावे
b
तो भारताचा नागरिक असावा, वयाची ३५ वर्षे पूर्ण केलेली असावीत आणि लोकसभेचा सदस्य म्हणून निवडून येण्यास पात्र असावा
c
तो राज्यसभेचा सदस्य असणे अनिवार्य आहे
d
त्याला किमान पदवीधर असणे कायद्याने बंधनकारक आहे
🚀 संपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
Google Play Store वर उपलब्ध
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.