महासराव
महासराव™
App

भारतीय संसद - लोकसभा, राज्यसभा व कायदे प्रक्रिया - सराव चाचणी

भारतीय संसद - लोकसभा, राज्यसभा व कायदे प्रक्रिया (Indian Parliament - Lok Sabha & Rajya Sabha) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

भारतीय संसद - लोकसभा, राज्यसभा व कायदे प्रक्रिया - सराव चाचणी
भारतीय राज्यघटना
Google वर फॉलो करा
📖
या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
नोट्स वाचा➔
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

भारतीय संविधानाच्या कलम ७९ (Article 79) नुसार 'भारतीय संसद' (Parliament of India) खालीलपैकी कोणत्या घटकांनी मिळून बनते?

a
केवळ लोकसभा आणि राज्यसभा
b
केवळ निवडून आलेले सर्व खासदार
c
पंतप्रधान, लोकसभा आणि सर्वोच्च न्यायालय
d
भारताचे राष्ट्रपती, राज्यसभा आणि लोकसभा
Q2

राज्यसभेच्या (Council of States) रचनेबाबत खालीलपैकी कोणते विधान अचूक आहे?

a
राज्यसभेची कमाल सदस्यसंख्या ५०० असू शकते
b
राज्यसभा दर ५ वर्षांनी पूर्णपणे विसर्जित होते
c
राज्यसभेची कमाल सदस्यसंख्या २५० असून, त्यापैकी २३८ सदस्य घटकराज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांतून अप्रत्यक्षपणे आणि १२ सदस्य राष्ट्रपतींकडून नामनिर्देशित केले जातात
d
राज्यसभेत सर्व राज्यांना समान जागा असतात
Q3

राज्यसभा हे 'कायमस्वरूपी सभागृह' (Permanent House) असल्याने त्याचे कामकाज कसे चालते?

a
ते दर ६ वर्षांनी पूर्णपणे विसर्जित होते
b
ते कधीही विसर्जित होत नाही; दर दुसऱ्या वर्षी त्याचे एक-तृतीयांश सदस्य निवृत्त होतात आणि प्रत्येक सदस्याचा कार्यकाळ ६ वर्षे असतो
c
त्याचे सदस्य आयुष्यभरासाठी निवडले जातात
d
पंतप्रधान ते केव्हाही बरखास्त करू शकतात
Q4

१०४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१९ द्वारे लोकसभेतील कोणत्या नामनिर्देशनाची तरतूद संपुष्टात आणण्यात आली आहे?

a
राष्ट्रपतींद्वारे २ अँग्लो-इंडियन सदस्यांचे केले जाणारे नामनिर्देशन
b
आदिवासी प्रतिनिधींचे नामनिर्देशन
c
काश्मीरच्या प्रतिनिधींचे नामनिर्देशन
d
महिला प्रतिनिधींचे नामनिर्देशन
Q5

लोकसभा अध्यक्षांच्या (Speaker of Lok Sabha) विशेष घटनात्मक अधिकारांमध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो?

a
विधेयकावर मतदान न घेता निर्णय देणे
b
राष्ट्रपतींना पदावरून दूर करणे
c
एखादे विधेयक हे 'अर्थविधेयक' आहे की नाही हे ठरवणे आणि १० व्या परिशिष्टानुसार पक्षांतराच्या कारणावरून अपात्रतेचा निर्णय घेणे
d
मंत्र्यांची नियुक्ती करणे
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔
Q6

संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये सामान्य विधेयकावर गतिरोध निर्माण झाल्यास कलम १०८ अन्वये राष्ट्रपती 'संयुक्त बैठक' (Joint Sitting) बोलावतात; या बैठकीचे अध्यक्षस्थान कोण भूषवतो?

a
भारताचे उपराष्ट्रपती (राज्यसभेचे सभापती)
b
लोकसभेचे अध्यक्ष
c
पंतप्रधान
d
संसदीय कामकाज मंत्री
Q7

खालीलपैकी कोणत्या दोन प्रकारच्या विधेयकांवर संसदेची 'संयुक्त बैठक' (Joint Sitting) बोलावण्याची कोणतीही घटनात्मक तरतूद नाही?

a
अर्थविधेयक आणि घटनादुरुस्ती विधेयक
b
सामान्य विधेयक आणि खाजगी विधेयक
c
वित्त विधेयक आणि विनियोग विधेयक
d
रेल्वे विधेयक आणि कृषी विधेयक
Q8

संसदेच्या दैनंदिन कामकाजात 'प्रश्नोत्तराचा तास' (Question Hour) संपल्यानंतर दुपारी १२ वाजता सुरू होणाऱ्या आणि कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय तातडीचे सार्वजनिक प्रश्न मांडण्याच्या कालावधीस काय म्हणतात?

a
नियम ३७७ चा तास
b
विशेष उल्लेख तास
c
स्थगिती प्रस्ताव
d
'शून्य प्रहर' / शून्य तास
Q9

लोकसभेत सरकारविरोधात 'अविश्वास ठराव' (No-Confidence Motion) दाखल करण्यासाठी सभागृहाच्या किमान किती सदस्यांचा पाठिंबा अनिवार्य असतो?

a
१० सदस्य
b
किमान ५० सदस्य
c
१०० सदस्य
d
सभागृहाचे एक-दशांश सदस्य
Q10

संसदेच्या 'लोकलेखा समिती'बाबत (Public Accounts Committee - PAC) खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

a
यात एकूण २२ सदस्य असतात (१५ लोकसभा + ७ राज्यसभा) आणि परंपरेनुसार लोकसभेतील विरोधी पक्षाचा नेता किंवा सदस्य याचा अध्यक्ष असतो
b
यात केवळ राज्यसभेचे सदस्य असतात
c
केंद्राचा अर्थमंत्री या समितीचा अध्यक्ष असतो
d
ही समिती केवळ रेल्वेचा हिशोब तपासते
Q11

संसदेची सर्वात मोठी वित्तीय समिती असलेली 'अंदाज समिती' (Estimates Committee) मध्ये एकूण किती सदस्य असतात?

a
२२ सदस्य
b
४० सदस्य
c
१५ सदस्य
d
एकूण ३० सदस्य आणि सर्वच्या सर्व केवळ 'लोकसभेतून' निवडलेले असतात
Q12

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २४९ (Article 249) नुसार राज्यसभेला कोणता अनन्यसाधारण विशेष अधिकार प्राप्त आहे?

a
नवीन कर आकारणे
b
लोकसभा विसर्जित करणे
c
उपस्थित आणि मतदान करणाऱ्या २/३ सदस्यांच्या बहुमताने 'राष्ट्रीय हितासाठी' संसदेला राज्यसूचीतील विषयावर कायदा करण्याचा अधिकार देणे
d
राष्ट्रपतींवर थेट खटला चालवणे
Q13

लोकसभा किंवा राज्यसभेची बैठक वैध ठरण्यासाठी सभागृहाची 'गणसंख्या' (Quorum - कलम १००(३)) किती असणे आवश्यक असते?

a
सभागृहाच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान एक-दशांश (1/10th - दशांश भाग)
b
एकूण सदस्यसंख्येच्या १/५
c
किमान २५ सदस्य
d
उपस्थित सदस्यांचे ५०%
Q14

भारताच्या नवीन संसद भवनाचे (New Parliament Building) उद्घाटन २८ मे २०२३ रोजी पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते झाले; यातील लोकसभा आणि राज्यसभा दालनांची संकल्पना अनुक्रमे कोणत्या राष्ट्रीय प्रतीकांवर आधारित आहे?

a
सिंह आणि वाघ
b
हत्ती आणि घोडा
c
अशोक चक्र आणि तिरंगा
d
राष्ट्रीय पक्षी 'मोर' आणि राष्ट्रीय फूल 'कमळ'
Q15

संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे अधिवेशन वर्षातून किमान किती वेळा भरवणे घटनात्मकदृष्ट्या अनिवार्य आहे?

a
किमान एकदा
b
दोन अधिवेशनांमधील अंतर ६ महिन्यांपेक्षा जास्त नसावे
c
दरमहा एक अधिवेशन
d
किमान ४ वेळा
🚀 संपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

🏛️ MPSC / तलाठी टेस्ट सिरीज➔👮 पोलीस भरती टेस्ट सिरीज➔
💎

🎯 लोकप्रिय टेस्ट सिरीज

सर्वोत्तम तयारीसाठी प्रीमियम सराव पेपर्स पहा

सर्व पहा➔
MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026
सवलत
🌐मराठी व English⚡5,453 प्रश्न

MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026

📄 99 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स
80.4% OFF
🌐मराठी व English⚡24,131 प्रश्न

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स

📄 287 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स
78% OFF
🌐मराठी व English⚡3,625 प्रश्न

महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स

📄 108 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹449
पॅकेज पहा ➔
🚀 इतर सर्व परीक्षांच्या टेस्ट सिरीज पहा ➔