महासराव
महासराव
पोलीस भरती 🌐 मराठी & English माध्यम

मूलभूत हक्क (कलम १२ ते ३५) - सराव चाचणी

मूलभूत हक्क (कलम १२ ते ३५) (Fundamental Rights (Articles 12 to 35)) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी
🎯 संपूर्ण टेस्ट सिरीज➔
🎯 Official Test Seriesया परीक्षेची संपूर्ण तयारी

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह

सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका + नवीन संभाव्य टेस्ट सिरीज + विषयनिहाय घटक चाचण्या!

सिरीज जॉईन करा➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

भारतीय राज्यघटनेचा कोणता भाग 'भारताचा मॅग्ना कार्टा' (Magna Carta of India) म्हणून ओळखला जातो आणि तो कोणत्या देशाच्या राज्यघटनेवरून प्रेरित आहे?

a
भाग ४ - आयर्लंड
b
भाग २ - ब्रिटन
c
भाग ४A - रशिया
d
भाग ३ (कलम १२ ते ३५) - अमेरिकेचे बिल ऑफ राइट्स (USA Bill of Rights)
Q2

मूळ राज्यघटनेत ७ मूलभूत हक्क होते; परंतु कोणत्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे 'मालमत्तेचा हक्क' (Right to Property - कलम ३१) मूलभूत हक्कातून वगळून केवळ कायदेशीर हक्क (Legal Right - कलम ३००A) बनवण्यात आला?

a
४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा (१९७६)
b
५२ वी घटनादुरुस्ती कायदा (१९८५)
c
४४ वी घटनादुरुस्ती कायदा (१९७८ - मोरारजी देसाई जनता सरकार)
d
८६ वी घटनादुरुस्ती कायदा (२००२)
Q3

मूलभूत हक्कांच्या संदर्भात 'कलम १२' (Article 12) नुसार 'राज्यसंस्था' (State) या संज्ञेमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश होतो?

a
केवळ केंद्र सरकार व संसद
b
भारत सरकार व संसद, राज्य सरकारे व राज्य विधिमंडळे, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि वैधानिक/अवैधानिक प्राधिकरणे (उदा. LIC, ONGC, SAIL)
c
केवळ न्यायपालिका आणि सर्वोच्च न्यायालय
d
केवळ खाजगी कंपन्या
Q4

संविधानातील 'कलम १३' (Article 13) सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांना कोणता अत्यंत शक्तिशाली अधिकार प्रदान करते?

a
न्यायालयीन पुनर्विलोकनाचा अधिकार (Judicial Review - मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन करणारे कायदे शून्यवत ठरवणे)
b
आणीबाणी लागू करण्याचा अधिकार
c
कर आकारणीचा अधिकार
d
परराष्ट्र धोरण ठरवण्याचा अधिकार
Q5

भारतीय संविधानातील 'कायद्यापुढे समानता' (Equality before Law) आणि 'कायद्याचे समान संरक्षण' (Equal Protection of Laws) या संकल्पना अनुक्रमे कोणत्या देशांकडून घेण्यात आल्या आहेत?

a
अमेरिका आणि फ्रान्स
b
रशिया आणि जर्मनी
c
ब्रिटिश राज्यघटना (नकारात्मक संकल्पना) आणि अमेरिकन राज्यघटना (सकारात्मक संकल्पना)
d
कॅनडा आणि ऑस्ट्रेलिया
Q6

भारतीय संविधानाच्या कलम १५ नुसार राज्य कोणत्याही नागरिकाविरुद्ध खालीलपैकी कोणत्या ५ कारणांवरून 'केवळ' (Only) भेदभाव करण्यास मनाई करते?

a
शिक्षण, संपत्ती, वय, निवास व व्यवसाय
b
धर्म, वंश, जात, लिंग आणि जन्मस्थान (Religion, Race, Caste, Sex or Place of birth)
c
भाषा, राष्ट्रीयत्व, रंग, पक्ष आणि उत्पन्न
d
शारीरिक क्षमता व बुद्धिमत्ता
Q7

सार्वजनिक रोजगाराच्या बाबतीत सर्व नागरिकांना समान संधी देणारे कलम १६ मधील तरतुदींनुसार कोणत्या घटनादुरुस्तीने खुल्या प्रवर्गातील आर्थिक दुर्बल घटकांना (EWS) १०% आरक्षण देण्यात आले?

a
१०३ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१९ (कलम १५(६) व कलम १६(६) समाविष्ट)
b
१०१ वी घटनादुरुस्ती
c
१०२ वी घटनादुरुस्ती
d
९९ वी घटनादुरुस्ती
Q8

कोणत्याही स्वरूपातील 'अस्पृश्यता पाळणे' हा कायद्यानुसार दखलपात्र व दंडनीय गुन्हा घोषित करणारे आणि अस्पृश्यतेचे समूळ उच्चाटन करणारे राज्यघटनेतील कलम कोणते?

a
कलम १४
b
कलम १९
c
कलम १८
d
कलम १७ (Abolition of Untouchability)
Q9

संविधानाच्या कलम १९(१) अन्वये भारतीय नागरिकांना सध्या एकूण किती मूलभूत स्वातंत्र्ये प्रदान करण्यात आलेली आहेत?

a
७ स्वातंत्र्ये
b
६ स्वातंत्र्ये (भाषण-अभिव्यक्ती, शांततामय सभा, संघटना/सहकारी संस्था, मुक्त संचार, वास्तव्य, व्यवसाय)
c
५ स्वातंत्र्ये
d
८ स्वातंत्र्ये
Q10

फौजदारी कायद्यातील गुन्ह्यांच्या संदर्भात कलम २० (Article 20) अंतर्गत नागरिकांना कोणती तीन कायदेशीर संरक्षणे प्राप्त झाली आहेत?

a
कार्योत्तर कायद्यांपासून संरक्षण (No Ex-post Facto Law), दुहेरी शिक्षेपासून संरक्षण (No Double Jeopardy) आणि स्वतःविरुद्ध साक्ष देण्यापासून संरक्षण (No Self-Incrimination)
b
जामीन मिळण्याचा हक्क, मोफत वकील व अपीलाचा अधिकार
c
पोलिसांना नकार देण्याचा हक्क
d
न्यायाधीशांना बदलण्याचा अधिकार
Q11

जीवित व वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे रक्षण करणाऱ्या कलम २१ चा सर्वोच्च न्यायालयाने 'मेनका गांधी खटल्यात' (१९७८) कोणता क्रांतिकारक अर्थ लावला?

a
केवळ पशुवत जगण्याचा अधिकार
b
हा हक्क राष्ट्रपती कधीही रद्द करू शकतात
c
जीवनाचा अधिकार केवळ श्रीमंतांना उपलब्ध आहे
d
केवळ शारीरिक अस्तित्वाचा अधिकार नसून मानवी प्रतिष्ठेने सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आणि प्रक्रिया केवळ कायद्यानुसार नव्हे तर न्याय्य, वाजवी व रास्त (Due Process of Law) असणे आवश्यक
Q12

८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे समाविष्ट करण्यात आलेल्या 'कलम २१-A' (Article 21A) मधील तरतूद कोणती?

a
उच्च शिक्षणाचा अधिकार
b
मातृभाषेतून शिक्षणाची सक्ती
c
६ ते १४ वर्षे वयोगटातील सर्व बालकांसाठी मोफत व सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क असणे
d
खाजगी शाळांवर बंदी
Q13

कारखाने, खाणी किंवा इतर धोकादायक कामांच्या ठिकाणी १४ वर्षांखालील बालकांना कामावर ठेवण्यास पूर्ण बंदी घालणारे राज्यघटनेतील कलम कोणते?

a
कलम २४ (बालमजुरी प्रतिबंध)
b
कलम २३
c
कलम २५
d
कलम २१
Q14

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधानातील कोणत्या कलमाला 'संविधानाचा आत्मा आणि अत्यंत हृदय' (Heart and Soul of the Constitution) म्हटले होते?

a
कलम १४ (समानतेचा हक्क)
b
कलम १९ (स्वातंत्र्याचा हक्क)
c
कलम २१ (जीविताचा हक्क)
d
कलम ३२ (घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क - Right to Constitutional Remedies)
Q15

एखाद्या व्यक्तीला बेकायदेशीरपणे किंवा मनमानी पद्धतीने डांबून ठेवल्यास किंवा अटक केल्यास तिला तात्काळ न्यायालयासमोर हजर करण्याचा आदेश देण्यासाठी कोणता रिट (आदेश) काढला जातो?

a
परमादेश (Mandamus)
b
हेबियस कॉर्पस / देहोपस्थिती (Habeas Corpus - बंदी प्रत्यक्षीकरण)
c
अधिकार पृच्छा (Quo-Warranto)
d
उत्प्रेषण (Certiorari)
🚀 संपूर्ण तयारी

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

संपूर्ण टेस्ट सिरीज पहा➔

मूलभूत हक्क (कलम १२ ते ३५) - सराव चाचणी

🎯 टेस्ट सिरीज •15 प्रश्न•15 मि.