भारतीय राज्यघटना 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम
मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) व मूलभूत कर्तव्ये - सराव चाचणी
मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) व मूलभूत कर्तव्ये (DPSP (Articles 36-51) & Fundamental Duties (51A)) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
📖
नोट्स वाचा➔या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धभारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय राज्यघटनेतील 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' (DPSP - भाग ४, कलम ३६ ते ५१) कोणत्या देशाच्या संविधानावरून स्वीकारण्यात आली आहेत?
a
आयर्लंडचे संविधान
b
अमेरिकेचे संविधान
c
ब्रिटनचे संविधान
d
ऑस्ट्रेलियाचे संविधान
Q2
मार्गदर्शक तत्त्वांचे मुख्य उद्दिष्ट भारतात कोणत्या प्रकारची राज्यव्यवस्था स्थापन करणे हे आहे?
a
केवळ पोलीस राज्य
b
कल्याणकारी राज्य आणि सामाजिक व आर्थिक लोकशाही प्रस्थापित करणे
c
धार्मिक अधिष्ठान असलेले राज्य
d
लष्करी शासन
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज
100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!
Q3
भारतीय संविधानाच्या 'कलम ३७' (Article 37) नुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचे कायदेशीर स्वरूप कसे आहे?
a
ती कोणत्याही न्यायालयात कायदेशीररीत्या अंमलबजावणीस पात्र आहेत
b
ती केवळ राष्ट्रपतींच्या मर्जीवर अवलंबून आहेत
c
ती न्यायप्रविष्ट नाहीत, परंतु तरीही देशाच्या प्रशासनात मूलभूत असून कायदे करताना त्यांचे पालन करणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे
d
ती केवळ घटकराज्यांवर बंधनकारक आहेत
Q4
महात्मा गांधींच्या ग्रामस्वराज्याच्या संकल्पनेवर आधारित असणारे 'ग्रामपंचायतींचे संघटन' (Organisation of Village Panchayats) कोणत्या कलमात समाविष्ट आहे?
a
कलम ३९
b
कलम ५०
c
कलम ४४
d
कलम ४०
Q5
भारतातील सर्व नागरिकांसाठी 'समान नागरी कायदा' (Uniform Civil Code - UCC) लागू करण्याचे निर्देश संविधानातील कोणत्या कलमात देण्यात आले आहेत?
a
कलम ४०
b
कलम ४४
c
कलम ४८
d
कलम ५१
Q6
न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य अबाधित राखण्यासाठी 'न्यायव्यवस्था कार्यकारी मंडळापासून वेगळी ठेवण्याचे' (Separation of Judiciary from Executive) निर्देश कोणत्या कलमात आहेत?
a
कलम ४५
b
कलम ५१
c
कलम ५०
d
कलम ३९A
Q7
आंतरराष्ट्रीय शांतता व सुरक्षिततेचे संवर्धन करणे, राष्ट्रांमध्ये न्याय्य संबंध राखणे आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यांचा आदर करणे हे निर्देश कोणत्या कलमात आहेत?
a
कलम ४५
b
कलम ३८
c
कलम ५१A
d
कलम ५१
Q8
१९७६ च्या ४२ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये खालीलपैकी कोणती चार नवीन कलमे जोडण्यात आली?
a
कलम ३९ , कलम ३९A , कलम ४३A आणि कलम ४८A
b
कलम ४०, ४४, ५० व ५१
c
कलम ३६, ३७, ३८ व ३९
d
कलम ४१, ४२, ४३ व ४६
Q9
२०११ च्या ९७ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे सहकारी संस्थांना प्रोत्साहन देण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये कोणते नवीन कलम समाविष्ट करण्यात आले?
a
कलम ४०A
b
कलम ४८B
c
कलम ४३-B
d
कलम ३९B
Q10
भारतीय राज्यघटनेत 'मूलभूत कर्तव्ये' (Fundamental Duties) कोणत्या समितीच्या शिफारशीवरून आणि कोणत्या घटनादुरुस्तीने समाविष्ट करण्यात आली?
a
सरकारिया आयोग - ४४ वी दुरुस्ती
b
संथानम समिती - ६१ वी दुरुस्ती
c
पुंछी आयोग - ५२ वी दुरुस्ती
d
सरदार स्वरणसिंग समिती - ४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६
Q11
सध्या भारतीय संविधानातील कलम ५१-A अंतर्गत एकूण किती मूलभूत कर्तव्ये नमूद आहेत?
a
११ मूलभूत कर्तव्ये
b
१० कर्तव्ये
c
८ कर्तव्ये
d
१२ कर्तव्ये
Q12
खालीलपैकी कोणते कर्तव्य भारतीय संविधानातील मूलभूत कर्तव्यांच्या (कलम ५१-A) अधिकृत यादीत समाविष्ट नाही?
a
राष्ट्रध्वज आणि राष्ट्रगीताचा आदर करणे
b
प्रामाणिकपणे कर भरणे आणि निवडणुकीत मतदान करणे
c
वैज्ञानिक दृष्टिकोन, मानवतावाद आणि चौकस बुद्धीचा विकास करणे
d
सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे आणि हिंसाचाराचा त्याग करणे
Q13
संविधानातील 'कलम ५१-A (g)' नुसार पर्यावरण संरक्षणाबाबत नागरिकांचे कोणते मूलभूत कर्तव्य ठरवण्यात आले आहे?
a
झाडे न तोडणे
b
केवळ सौर ऊर्जेचा वापर करणे
c
केवळ प्रदूषण नियंत्रण मंडळास निधी देणे
d
वने, सरोवरे, नद्या आणि वन्यजीव यांसह नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण व संवर्धन करणे आणि प्राणिमात्रांविषयी दयाबुद्धी बाळगणे
Q14
मूलभूत हक्क (FR) आणि मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) यांच्यातील समन्वयाबाबत सर्वोच्च न्यायालयाने 'मिनर्व्हा मिल्स खटल्यात' (१९८०) कोणता महत्त्वाचा सिद्धांत मांडला?
a
भारतीय राज्यघटना ही मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांच्यातील समतोलावर आधारलेली आहे; हे दोघे एकाच रथाची दोन चाके आहेत
b
मार्गदर्शक तत्त्वे मूलभूत हक्कांपेक्षा नेहमी श्रेष्ठ असतात
c
मार्गदर्शक तत्त्वे पूर्णपणे रद्द करावीत
d
दोन्हीत कधीही समन्वय साधता येत नाही
Q15
१९९९ मध्ये न्यायमूर्ती जे. एस. वर्मा समिती (Justice J. S. Verma Committee) कोणत्या विषयाच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी नेमण्यात आली होती?
a
निवडणूक सुधारणांसाठी
b
पोलीस सुधारणांसाठी
c
मूलभूत कर्तव्यांची कायदेशीर अंमलबजावणी आणि नागरिकांमधील जागरूकता वाढवण्यासाठी
d
केंद्राच्या कर वाटपासाठी
🚀 संपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
Google Play Store वर उपलब्ध
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.