भारतीय राज्यघटना 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम
घटनादुरुस्ती प्रक्रिया (कलम ३६८) व प्रमुख दुरुस्त्या - सराव चाचणी
घटनादुरुस्ती प्रक्रिया (कलम ३६८) व प्रमुख दुरुस्त्या (Constitutional Amendment (Art 368) & Major Amendments) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
📖
नोट्स वाचा➔या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धआणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय राज्यघटनेत 'घटनादुरुस्तीची प्रक्रिया' (Amendment of the Constitution) कोणत्या भागात, कोणत्या कलमात नमूद आहे आणि ती कोणत्या देशाकडून स्वीकारली गेली आहे?
a
भाग २०, कलम ३६८ - दक्षिण आफ्रिकेची घटना
b
भाग १८, कलम ३५२ - जर्मनी
c
भाग १५, कलम ३२४ - ब्रिटन
d
भाग २१, कलम ३७० - अमेरिका
Q2
कलम ३६८ अंतर्गत घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेत मांडण्याबाबत खालीलपैकी कोणते विधान अचूक आहे?
a
ते केवळ लोकसभेतच आणि राष्ट्रपतींच्या पूर्वपरवानगीनेच मांडता येते
b
ते संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात , मंत्री किंवा खाजगी सदस्याद्वारे, राष्ट्रपतींच्या पूर्वपरवानगीशिवाय मांडले जाऊ शकते
c
ते प्रथम राज्य विधिमंडळात मांडले पाहिजे
d
ते केवळ कायदा मंत्र्यालाच मांडता येते
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज
100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!
Q3
घटनादुरुस्ती विधेयकावर दोन्ही सभागृहांमध्ये मतभेद झाल्यास कायदेशीर तोडगा काय आहे?
a
राष्ट्रपती कलम १०८ अन्वये संयुक्त बैठक बोलावतात
b
लोकसभेचा निर्णय अंतिम मानला जातो
c
घटनादुरुस्ती विधेयकावर संयुक्त बैठकीची कोणतीही तरतूद नसून विधेयक तेथेच संपुष्टात येते
d
सर्वोच्च न्यायालय निर्णय देते
Q4
संघराज्य रचनेवर (Federal Structure) परिणाम करणाऱ्या दुरुस्त्यांसाठी संसदेच्या विशेष बहुमताव्यतिरिक्त कोणती अतिरिक्त अट आवश्यक असते?
a
सर्व राज्यांच्या विधानसभांची मंजुरी
b
देशव्यापी सार्वमत
c
सर्वोच्च न्यायालयाची मंजुरी
d
किमान निम्म्या घटकराज्यांच्या विधीमंडळांनी साध्या बहुमताने दिलेली मंजुरी
Q5
१९७१ च्या २४ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे संसदेने संमत केलेल्या घटनादुरुस्ती विधेयकावर राष्ट्रपतींच्या स्वाक्षरीबाबत कोणती सक्ती करण्यात आली?
a
राष्ट्रपती ते विधेयक फेटाळू शकतात
b
राष्ट्रपतींनी घटनादुरुस्ती विधेयकावर स्वाक्षरी / संमती देणे 'बंधनकारक' करण्यात आले
c
राष्ट्रपती ते ६ महिने रोखून ठेवू शकतात
d
राष्ट्रपती ते न्यायालयात पाठवू शकतात
Q6
जमीन सुधारणा कायद्यांचे न्यायालयीन पुनर्विलोकनापासून संरक्षण करण्यासाठी १९५१ च्या 'पहिल्या घटनादुरुस्ती कायद्या'द्वारे (1st Amendment) संविधानात कोणती नवीन अनुसूची जोडण्यात आली?
a
८ वी अनुसूची
b
१० वी अनुसूची
c
९ वी अनुसूची
d
११ वी अनुसूची
Q7
१९७६ च्या '४२ व्या घटनादुरुस्ती कायद्या'ला (42nd Amendment Act) संविधानातील व्यापक बदलांमुळे काय म्हणून संबोधले जाते?
a
कायद्याचे पुनर्गठन
b
आणीबाणी जाहीरनामा
c
संविधानाचा नवा मसुदा
d
'लघु राज्यघटना' किंवा 'मिनी कॉन्स्टिट्यूशन'
Q8
१९८८ च्या '६१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्या'द्वारे (61st Amendment Act) भारतीय लोकशाहीत कोणता ऐतिहासिक बदल करण्यात आला?
a
लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांसाठी मतदानाचे किमान वय २१ वर्षांवरून १८ वर्षे करण्यात आले
b
स्त्रियांना मतदानाचा अधिकार दिला
c
निवडणूक खर्चावर मर्यादा घातली
d
मतदान सक्तीचे करण्यात आले
Q9
राजकीय पक्षांतराला आळा घालण्यासाठी १९८५ च्या ५२ व्या घटनादुरुस्तीने घटनेत '१० वी अनुसूची' (Tenth Schedule) जोडली; त्यानंतर कोणत्या घटनादुरुस्तीने १/३ सदस्यांच्या फुटीची सूट रद्द केली?
a
८६ वी घटनादुरुस्ती
b
४४ वी घटनादुरुस्ती
c
९१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २००३ (फूट रद्द करून केवळ २/३ विलीनीकरण वैध)
d
७३ वी घटनादुरुस्ती
Q10
भारतामध्ये १ जुलै २०१७ पासून 'वस्तू आणि सेवा कर' (GST) लागू करण्यासाठी कोणती घटनादुरुस्ती संमत करण्यात आली?
a
१०० वी घटनादुरुस्ती
b
१०३ वी घटनादुरुस्ती
c
१०२ वी घटनादुरुस्ती
d
१०१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१६
Q11
२०१८ च्या '१०२ व्या घटनादुरुस्ती कायद्या'द्वारे कोणत्या आयोगाला संविधानाच्या कलम ३३८-B अन्वये 'घटनात्मक दर्जा' (Constitutional Status) बहाल करण्यात आला?
a
राष्ट्रीय मागासवर्ग आयोग
b
राष्ट्रीय महिला आयोग
c
राष्ट्रीय बाल हक्क आयोग
d
केंद्रीय दक्षता आयोग
Q12
सप्टेंबर २०२३ मध्ये संसदेने संमत केलेला '१०६ वा घटनादुरुस्ती कायदा, २०२३' (Nari Shakti Vandan Adhiniyam) कशाशी संबंधित आहे?
a
महिलांना मोफत शिक्षण देणे
b
लोकसभा, राज्य विधानसभा आणि दिल्ली विधानसभेत महिलांसाठी ३३% जागा राखीव ठेवणे
c
स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये ५०% आरक्षण
d
सैन्यात महिलांना आरक्षण
Q13
न्यायाधीशांच्या नियुक्तीसाठी संसदेने २०१४ मध्ये ९९ व्या घटनादुरुस्तीने स्थापन केलेला 'राष्ट्रीय न्यायिक नियुक्ती आयोग' (NJAC) सर्वोच्च न्यायालयाने का रद्दबातल ठरवला?
a
त्यात महिला न्यायाधीश नव्हत्या
b
त्याला राष्ट्रपतींची स्वाक्षरी नव्हती
c
तो केवळ राज्यसभेने संमत केला होता
d
तो न्यायपालिकेचे स्वातंत्र्य आणि संविधानाची 'मूलभूत संरचना' भंग करतो
Q14
भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील भू-सीमा करार (LBA) अंमलात आणण्यासाठी आणि सीमावर्ती भागांची अदलाबदल करण्यासाठी कोणती घटनादुरुस्ती करण्यात आली?
a
१०० वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१५
b
९९ वी घटनादुरुस्ती
c
१०१ वी घटनादुरुस्ती
d
९८ वी घटनादुरुस्ती
Q15
खालीलपैकी कोणती महत्त्वाची तरतूद संसदेच्या साध्या बहुमताने (Simple Majority) दुरुस्त केली जाते, जी कलम ३६८ च्या कक्षेबाहेर मानली जाते?
a
राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धत
b
सातव्या अनुसूचीतील केंद्र व राज्य सूचीतील विषय
c
नवीन राज्यांची निर्मिती, सीमाबदल किंवा विधानपरिषद बरखास्त/स्थापन करणे
d
सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालयांचे अधिकारक्षेत्र
🚀 संपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
Google Play Store वर उपलब्ध
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.