मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
'त्याला कधी मारले जाईल, याचा नेम नाही.' या वाक्यातील प्रयोग कोणता आहे?
In the sentence 'There is no certainty when he will be killed' (त्याला कधी मारले जाईल, याचा नेम नाही), which voice / experiment (प्रयोग) is illustrated?
शक्य भावे प्रयोग
Shakya Bhave Prayog
समापन भावे प्रयोग
Samapan Bhave Prayog
पुराण भावे प्रयोग
Puran Bhave Prayog
नवीन भावे प्रयोग (कर्मकर्तरी भावे)
Navin Bhave Prayog
योग्य उत्तर पर्याय (D) नवीन भावे आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. ज्या वाक्यात इंग्रजीतील Passive Voice प्रमाणे 'मारले जाईल / केले जाईल' अशी संयुक्त क्रियापदाची रचना असते आणि कर्ता अप्रत्यक्ष किंवा लुप्त असतो, त्यास नवीन भावे (किंवा कर्मकर्तरी भावे) प्रयोग म्हणतात.
२. येथे कर्म 'त्याला' सप्रत्ययी (द्वितीया विभक्तीत) आहे आणि क्रियापद 'मारले जाईल' हे तृतीयपुरुषी नपुंसकलिंगी एकवचनी भावे रचनेत आहे.
३. म्हणून हा नवीन भावे प्रयोग आहे.
The correct answer is Option (D) Navin Bhave Prayog.
Detailed Explanation:
1. Influenced by passive construction without a prominent active agent, the verb takes the composite passive form 'मारले जाईल' (will be killed).
2. Since the patient ('त्याला') takes an accusative marker and the predicate reflects neutral third-person singular inflection, it is classified under नवीन भावे प्रयोग.
Hence, option (D) is correct.
'आमचे आरोग्य चांगले राहावे यास्तव आम्ही नियमित योगासने करतो.' हे कोणत्या प्रकारचे गौण उपवाक्य आहे?
What type of subordinate clause is exemplified in: 'We practice yoga so that our health remains sound'?
स्वरूपबोधक
Appositional
कारणबोधक
Causal
उद्देशबोधक मिश्र वाक्य
Purposive Subordinate Clause (उद्देशबोधक)
संकेतबोधक
Conditional
योग्य उत्तर पर्याय (C) उद्देशबोधक आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. मुख्य वाक्यातील क्रिया घडण्याचा 'हेतू' किंवा 'उद्देश' जेव्हा गौण वाक्यावरून स्पष्ट होतो, तेव्हा त्यास 'उद्देशबोधक गौण वाक्य' म्हणतात.
२. योगासने करण्याचा उद्देश 'आरोग्य चांगले राहावे' हा आहे आणि तो 'यास्तव' ने जोडला आहे.
म्हणून हे उद्देशबोधक मिश्र वाक्य आहे.
The correct answer is Option (C) Purposive Subordinate Clause.
Detailed Explanation:
The subordinate clause explains the intended purpose of the main clause action via 'यास्तव' (so that).
Hence, it is an उद्देशबोधक clause.
' पर्णिकाचा पेपर लिहून झाला ' या वाक्यातील प्रयोग ओळखा .
प्रधानकर्तृक कर्मणी
शक्य कर्मणी
कर्मकर्तरी
समापन कर्मणी
जेव्हा कर्मणी प्रयोगात कर्त्याची षष्ठी विभक्ती असते आणि संयुक्त क्रियापदावरून कृती पूर्ण झाल्याचा (समाप्तीचा) अर्थ निघतो, तेव्हा तो 'समापन कर्मणी' प्रयोग असतो.
'मंडईत आज खूप आंबा आला.' या वाक्यातील 'आंबा' या शब्दाचे वचन कोणते आहे?
In the sentence 'Today a lot of mango arrived in the market' (मंडईत आज खूप आंबा आला), what grammatical number (वचन) does 'आंबा' represent?
नपुंसकलिंगी एकवचन
Neuter Singular
विपुलतादर्शक एकवचन
Abundance-denoting Singular (विपुलतादर्शक एकवचन)
अनेकवचन
Plural
पुल्लिंगी अनेकवचन
Masculine Plural
योग्य उत्तर पर्याय (B) विपुलतादर्शक एकवचन आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. मराठी व्याकरणात जेव्हा एखादा शब्द रूपात एकवचनी दिसतो, परंतु तो एखाद्या वस्तूची प्रचंड संख्या किंवा विपुलता (Abundance) दर्शवण्यासाठी वापरला जातो, तेव्हा त्यास 'विपुलतादर्शक एकवचन' म्हणतात.
२. येथे 'खूप आंबे आले' असे न म्हणता धान्याप्रमाणे किंवा समूहाप्रमाणे 'खूप आंबा आला' असे एकवचनी रूपात विपुलता दर्शवली आहे.
३. म्हणून हे विपुलतादर्शक एकवचन आहे.
The correct answer is Option (B) Abundance-denoting Singular (विपुलतादर्शक एकवचन).
Detailed Explanation:
1. In Marathi grammar, when a noun retains its morphological singular form while representing an extensive mass, collective volume, or abundance, it is termed विपुलतादर्शक एकवचन.
2. 'खूप आंबा आला' uses singular 'आंबा' collectively to signify massive market arrival.
3. Thus, option (B) is accurate.
'अभ्युदय' या शब्दाची योग्य संधी फोड (विग्रह) खालीलपैकी कोणती?
What is the correct Sandhi breakdown of 'Abhyudaya' (अभ्युदय)?
अभि + उदय
Abhi + Udaya (अभि + उदय)
अभी + उदय
Abhee + Udaya
अभु + उदय
Abhu + Udaya
अभ्यु + दय
Abhyu + daya
योग्य उत्तर पर्याय (A) अभि + उदय आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. यणादेश स्वरसंधीचा नियम: 'इ' किंवा 'ई' या स्वरापुढे विजातीय स्वर आल्यास 'इ' चा 'य्' होतो.
२. अभि (इ) + उदय (उ) = अभ् + य् + उ + दय = अभ्युदय.
३. 'अभि' हा उपसर्ग नेहमी ऱ्हस्व (भि) असतो.
म्हणून पर्याय (A) योग्य आहे.
The correct answer is Option (A) Abhi + Udaya.
Detailed Explanation:
Under Yanadesha Svara Sandhi rules: short 'इ' + 'उ' transforms into 'यु'. Hence, अभि + उदय = अभ्युदय.
Thus, option (A) is correct.
मराठी भक्ती परंपरेमध्ये समाजप्रबोधनासाठी 'भारुड' हा रचना प्रकार खालीलपैकी कोणी विशेष रूढ व लोकप्रिय केला?
Which venerated saint-poet popularized the didactic allegorical genre of 'Bharud' (भारुड) in Marathi literature?
संत तुकाराम महाराज
Sant Tukaram
संत ज्ञानेश्वर महाराज
Sant Dnyaneshwar
संत एकनाथ महाराज
Sant Eknath (संत एकनाथ महाराज - भारुडे)
संत नामदेव महाराज
Sant Namdev
योग्य उत्तर पर्याय (C) संत एकनाथ आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. वारकरी संतांमध्ये संत एकनाथ महाराज यांनी विविध रूपके, सोंगे आणि प्रतीकांचा वापर करून समाजप्रबोधनासाठी सुमारे ३०० हून अधिक 'भारुडे' रचली आणि ती महाराष्ट्रात अत्यंत लोकप्रिय केली (उदा. विंचू चावला).
म्हणून भारुड हा प्रकार संत एकनाथांनी रूढ केला.
The correct answer is Option (C) Sant Eknath.
Detailed Explanation:
Sant Eknath popularized the allegorical folk-poem form Bharud to disseminate spiritual enlightenment and social reform across Maharashtra.
Hence, option (C) is correct.
' प्रतिदिन ' या सामासिक शब्दातील समास ओळखा .
अव्ययीभाव
तत्पुरुष
द्वंद्व
बहुव्रीही
ज्या सामासिक शब्दातील पहिले पद 'प्रति' हा संस्कृत उपसर्ग असून संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो (प्रत्येक दिवशी), तो अव्ययीभाव समास असतो.
'पोलिसांनी चोराला पकडले.' या वाक्यातील काळ ओळखा.
Identify the tense in the sentence: 'The police caught the thief' (पोलीसांनी चोराला पकडले).
पूर्ण भूतकाळ
Past Perfect Tense
साधा वर्तमानकाळ
Simple Present Tense
पूर्ण वर्तमानकाळ
Present Perfect Tense
साधा भूतकाळ
Simple Past Tense
योग्य उत्तर पर्याय (D) साधा भूतकाळ आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. वाक्यात केवळ एकच मुख्य क्रियापद असून क्रिया नुकतीच भूतकाळात घडून गेल्याचा बोध होतो, तेव्हा तो साधा भूतकाळ असतो.
२. 'पकडले' हे एकटेच क्रियापद असल्याने आणि त्यासोबत कोणतेही साहाय्यकारी क्रियापद नसल्याने हा साधा भूतकाळ आहे.
३. (जर 'पकडले होते' असे असते तर पूर्ण भूतकाळ झाला असता).
The correct answer is Option (D) Simple Past Tense.
Detailed Explanation:
1. When a sentence contains a single finite verb denoting an action completed in the past without auxiliary support, it is in the Simple Past Tense (साधा भूतकाळ).
2. 'पकडले' independently expresses the action's past completion.
3. Hence, it is Simple Past Tense.
म्हणींचा योग्य अर्थ जुळवणारा अचूक पर्याय निवडा:
अ) चळवळीचे पाणी ओढ्याला जात नाही.
ब) तूप खाल्ले की रूप येत नाही.
क) जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही.
ड) एका आधणाने तुरी शिजत नाहीत.
Identify the valid proverb pairing statement from the given sets:
ब आणि ड
B and D
अ आणि ड
A and D
अ आणि क बरोबर
A and C are correct (अ आणि क)
ब आणि क
B and C
योग्य उत्तर पर्याय (C) अ आणि क आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. 'जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही' (मूळ स्वभाव कधी बदलत नाही) ही अत्यंत अचूक पारंपरिक म्हण आहे.
२. अधिकृत प्रश्नपत्रिकेच्या उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (C) 'अ आणि क' बरोबर मानले गेले आहे.
The correct answer is Option (C) A and C.
Detailed Explanation:
Matches the authentic proverb groupings in the state answer key.
Hence, option (C) is correct.
' फकीर ' हा शब्द मराठीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या भाषेतून आला आहे ?
पोर्तुगीज
फारसी
अरबी
इंग्रजी
फकीर, अर्ज, इनाम, हुकूम, जाहीर हे शब्द मराठीमध्ये अरबी भाषेतून आलेले आहेत.
लोकसभेत मंत्रीमंडळाविरुद्ध अविश्वासाचा ठराव (No-Confidence Motion) दाखल करण्यासाठी किमान किती खासदारांचा पाठिंबा आवश्यक असतो?
How many Lok Sabha members must support a No-Confidence Motion for it to be admitted by the Speaker?
75 सदस्य
75 members
100 सदस्य
100 members
50 सदस्य
50 members
200 सदस्य
200 members
योग्य उत्तर पर्याय (C) 50 सदस्य आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. लोकसभेच्या कार्यपद्धती नियम १९८ नुसार, अविश्वास ठराव सभागृहात मांडण्यासाठी आणि चर्चेस स्वीकारण्यासाठी किमान ५० सदस्यांचा लेखी पाठिंबा असणे बंधनकारक असते.
२. अविश्वासाचा ठराव केवळ लोकसभेतच मांडता येतो, राज्यसभेत मांडता येत नाही, कारण मंत्रीमंडळ हे सामुदायिकरीत्या केवळ लोकसभेला जबाबदार असते (कलम ७५(३)).
The correct answer is Option (C) 50 members.
Detailed Explanation:
1. According to Rule 198 of the Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha, a No-Confidence Motion requires the affirmative support of at least 50 members to be admitted.
2. It can only be introduced in the Lok Sabha, as the Council of Ministers is collectively responsible solely to the House of the People under Article 75(3).