राष्ट्रीय उत्पन्न - GDP, GNP, NNP व मोजमाप पद्धती - सराव चाचणी

राष्ट्रीय उत्पन्न - GDP, GNP, NNP व मोजमाप पद्धती (National Income - GDP, GNP, NNP & Measurement) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

भारतीय अर्थव्यवस्था

Google वर फॉलो करा

📖

या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धराष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

नोट्स वाचा➔

महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)

एकूण प्रश्न

एकूण गुण

वेळ मर्यादा

15 मि.

माध्यम

मराठी व English

🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔

📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट

स्वातंत्र्योत्तर भारतातील कृषी उत्पादकता वाढवण्यासाठी व सामाजिक न्याय प्रस्थापित करण्यासाठी राबवलेल्या 'भू-सुधारणांमध्ये' (Land Reforms) खालीलपैकी कोणत्या प्रमुख धोरणात्मक हस्तक्षेपांचा समावेश होता?अ. जमीनदारी व मध्यस्थांचे निर्मूलन (Abolition of Intermediaries)ब. कुळवहिवाट कायद्यातील सुधारणा (Tenancy Reforms)क. जमीन धारणेवर कमाल मर्यादा निश्चिती (Land Ceiling Acts)ड. तुकडे झालेल्या शेतजमिनींचे एकत्रीकरण (Consolidation of Holdings)योग्य पर्याय निवडा:

Which of the following major policy pillars were part of post-independence Land Reforms in India?a. Abolition of feudal intermediaries (Zamindari/Jagirdari)b. Tenancy reforms (security of tenure and regulation of rent)c. Ceilings on land holdings and redistribution of surplus landd. Consolidation of fragmented operational holdingsSelect the correct option:

फक्त अ आणि ब

Only a and b

फक्त ब, क आणि ड

Only b, c and d

फक्त अ, ब आणि क

Only a, b and c

वरील सर्व

All of the above (a, b, c and d)

जागतिक बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (Global Multidimensional Poverty Index - MPI) नुसार एखाद्या कुटुंबाचा वंचितता गुणांक (Deprivation Score) किती टक्के किंवा त्यापेक्षा अधिक असल्यास ते कुटुंब अधिकृतपणे 'बहुआयामी दारिद्र्यरेषेखाली' (Multidimensionally Poor) मानले जाते?

According to the Global Multidimensional Poverty Index (MPI) methodology developed by UNDP and OPHI, a household is identified as multidimensionally poor if its weighted deprivation score is:

20% किंवा त्यापेक्षा जास्त

20% or greater

50% किंवा त्यापेक्षा जास्त

50% or greater

33.33% किंवा त्यापेक्षा अधिक

33.33% (or one-third) or greater

40% किंवा त्यापेक्षा जास्त

40% or greater

पारंपरिक अभिजात अर्थशास्त्रावर टीका करताना "अर्थशास्त्र हे केवळ कुबेराची (धनाची) पूजा करणारे एक नीतीहीन शास्त्र आहे" (A Dismal Science / Kuber Worshipping Science) अशी बोचरी टीका खालीलपैकी कोणत्या विचारवंतांनी केली होती?

Which thinkers famously criticized classical economics as a 'dismal science' and a 'Kuber-worshipping' (pig-philosophy / wealth-idolizing) doctrine lacking moral humanity?

डेव्हिड रिकार्डो आणि थॉमस माल्थस

David Ricardo and Thomas Malthus

थॉमस कार्लाईल आणि जॉन रस्किन

Thomas Carlyle and John Ruskin

जॉन मेनार्ड कीन्स आणि कार्ल मार्क्स

John Maynard Keynes and Karl Marx

एडवर्ड चेंबरलिन आणि जोन रॉबिन्सन

Edward Chamberlin and Joan Robinson

भारतीय अर्थव्यवस्थेबाबत खालील विधाने विचारात घेऊन योग्य पर्याय निवडा:अ. जागतिकीकरणानंतर भारतीय अर्थव्यवस्थेत 'झिरप सिद्धांत' (Trickle Down Theory) सर्व स्तरांवर तंतोतंत खरा ठरला आहे.ब. जागतिकीकरणानंतर विशेषतः 2005 नंतर भारताने उच्च GDP वृद्धी दर गाठूनही वाढलेली दारिद्र्य विषमता ही 'झिरप सिद्धांता'च्या कार्यक्षमतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करते.

Consider the following statements regarding the Indian economy and select the correct option:Statement A: Following globalization, the 'Trickle Down Theory' proved to be completely effective in transforming all strata of India.Statement B: India's high GDP growth trajectory, particularly post-2005, alongside persistent income disparity, raises serious doubts regarding the validity of the 'Trickle Down Theory'.

केवळ विधान ब बरोबर आहे

Only statement B is correct

केवळ विधान अ बरोबर आहे

Only statement A is correct

दोन्ही विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत

Both statements A and B are correct

दोन्ही विधाने अ आणि ब चुकीची आहेत

Both statements A and B are incorrect

स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (GDP) आणि स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन (GNP) यांच्यातील मूलभूत संबंध खालीलपैकी कोणत्या सूत्राने अचूकपणे दर्शविला जातो?

Which formula accurately captures the foundational macroeconomic relationship between Gross Domestic Product (GDP) and Gross National Product (GNP)?

GNP = GDP + अप्रत्यक्ष कर

GNP = GDP + Indirect Taxes

GNP = GDP - घसारा

GNP = GDP - Depreciation

GNP = GDP + परदेशातून मिळणारे निव्वळ घटक उत्पन्न

GNP = GDP + Net Factor Income from Abroad (NFIA)

GNP = GDP ÷ एकूण लोकसंख्या

GNP = GDP ÷ Total Population

🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔

नाममात्र GDP (Nominal GDP) आणि वास्तव GDP (Real GDP) यांमधील फरक कशामुळे निर्माण होतो आणि त्यांच्या गुणोत्तराला काय म्हटले जाते?

What causes the divergence between Nominal GDP and Real GDP, and what is the ratio of Nominal GDP to Real GDP technically known as?

केवळ विनिमय दरातील बदल; याला परकीय चलन दर म्हणतात.

Exchange rate fluctuations; known as forex rate.

किंमतीतील बदल (चलनवाढ/महागाई); या गुणोत्तराला 'जीडीपी अपस्फितीक' म्हणतात.

Price changes (inflation); this ratio is known as the 'GDP Deflator'.

केवळ कर महसुलातील बदल; याला कर गुणक म्हणतात.

Tax revenue changes; known as tax multiplier.

लोकसंख्या वाढीचा दर; याला डेमोग्राफिक डिव्हिडंड म्हणतात.

Population growth; known as demographic dividend.

स्वातंत्र्योत्तर भारतात राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी ऑगस्ट 1949 मध्ये भारत सरकारने स्थापन केलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न समितीचे' (National Income Committee) अध्यक्ष कोण होते?

Who was the Chairman of the first official 'National Income Committee' appointed by the Government of India in August 1949 to calculate national income?

प्रा. पी. सी. महालनोबिस

Prof. P. C. Mahalanobis

डॉ. सी. डी. देशमुख

Dr. C. D. Deshmukh

डॉ. डी. आर. गाडगीळ

Dr. D. R. Gadgil

डॉ. व्ही. के. आर. व्ही. राव

Dr. V. K. R. V. Rao

मानवी विकास निर्देशांकाप्रमाणेच (HDI) बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकामध्ये (MPI) खालीलपैकी कोणते तीन मूलभूत आयाम प्रतिबिंबित होतात?अ. आरोग्य (Health)ब. वैयक्तिक रोख उत्पन्न (Income)क. शिक्षण (Education)ड. राहणीमानाचा दर्जा (Standard of Living)योग्य पर्याय निवडा:

Mirroring the Human Development Index (HDI), which three core dimensions are evaluated in the Multidimensional Poverty Index (MPI)?a. Healthb. Personal cash incomec. Educationd. Standard of livingSelect the correct option:

अ, ब आणि क

a, b and c

ब, क आणि ड

b, c and d

अ, ब आणि ड

a, b and d

अ, क आणि ड

a, c and d

अर्थशास्त्रीय परिभाषेत देशाच्या 'वास्तविक राष्ट्रीय उत्पन्नाची' (National Income - NI) अधिकृत व्याख्या खालीलपैकी कोणत्या घटकाशी तंतोतंत जुळते?

In macroeconomic national income accounting, 'National Income' (NI) strictly refers to which of the following aggregate concepts?

बाजारभावानुसार स्थूल देशांतर्गत उत्पादन

GDP at Market Prices

साधन खर्चानुसार निव्वळ राष्ट्रीय उत्पादन

Net National Product at Factor Cost (NNP at Factor Cost)

बाजारभावानुसार निव्वळ देशांतर्गत उत्पादन

NDP at Market Prices

केवळ वैयक्तिक विल्हेवाटयोग्य उत्पन्न

Personal Disposable Income

Q10

देशातील लोकांचे सरासरी आर्थिक राहणीमान मोजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'दरडोई उत्पन्नाची' (Per Capita Income - PCI) गणना खालीलपैकी कोणत्या सूत्राने केली जाते?

Which of the following formulas is used to calculate the 'Per Capita Income' (PCI) of a country?

दरडोई उत्पन्न = निव्वळ राष्ट्रीय उत्पादन ÷ देशाची एकूण लोकसंख्या

Per Capita Income = Net National Product (NNP) ÷ Total National Population

दरडोई उत्पन्न = GDP × एकूण लोकसंख्या

Per Capita Income = GDP × Total Population

दरडोई उत्पन्न = एकूण महसुली प्राप्ती ÷ कार्यरत मजूर संख्या

Per Capita Income = Total Revenue ÷ Working Workforce

दरडोई उत्पन्न = निव्वळ परकीय चलन साठा ÷ लोकसंख्या

Per Capita Income = Forex Reserves ÷ Population

Q11

भारतात 2015 मध्ये राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO / CSO) राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मोजमापात केलेल्या महत्त्वपूर्ण पद्धतीविषयक बदलांबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

Which statement is correct regarding the major methodological revision in national income accounting introduced by the CSO/NSO in January 2015?

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणीचे काम रिझर्व्ह बँकेकडे सोपवण्यात आले.

Responsibility was transferred to the RBI.

आधारभूत वर्ष १९९३-९४ करण्यात आले.

Base year was shifted back to 1993-94.

केवळ कृषी उत्पादन मोजणे बंद करण्यात आले.

Agriculture was removed from GDP computation.

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे आधारभूत वर्ष 2004-05 वरून बदलून 2011-12 करण्यात आले आणि हेडलाइन GDP ची मोजणी 'साधन खर्चा'ऐवजी 'बाजारभावाने मोजलेल्या मूलभूत किमतींवर' करण्यास सुरुवात झाली.

The base year was updated from 2004-05 to 2011-12, and headline GDP began being measured at Market Prices / Gross Value Added (GVA) at Basic Prices instead of Factor Cost.

Q12

व्यापार चक्रातील 'आकुंचन' (Contraction / Recession Phase) या टप्प्यात अर्थव्यवस्थेमध्ये खालीलपैकी कोणते आर्थिक बदल घडून येतात?(a) वस्तू व सेवांच्या मागणीत आणि किंमतीत प्रचंड वाढ होणे.(b) देशाच्या वास्तव GDP मध्ये घट होणे.(c) रोजगारात घट होऊन बेकारीत वाढ होणे.(d) उत्पादक गुंतवणुकीत घट होणे.योग्य पर्याय निवडा:

Which of the following macroeconomic adjustments occur during the 'Contraction / Recession' phase of a business cycle?(a) Rapid escalation in aggregate demand and price level.(b) Contraction in Real GDP growth.(c) Layoffs and declining employment levels.(d) Fall in private capital investment.Select the correct option:

फक्त (a)

Only (a)

फक्त (a) आणि (b)

Only (a) and (b)

फक्त (b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत

Only (b), (c) and (d) are correct

फक्त (a), (b) आणि (c)

Only (a), (b) and (c)

Q13

खालील विधानांपैकी कोणते/ती विधाने बरोबर आहेत?अ. भारतीय हस्तोद्योग विकास महामंडळाची (IHDC) स्थापना 1958 साली करण्यात आली होती.ब. 'पीएम विश्वकर्मा कौशल सन्मान' योजना ही कारागीर व हस्तकलेसाठी केंद्र शासन पुरस्कृत योजना आहे.योग्य पर्याय निवडा:

Which of the following statements are correct?a. The Indian Handicrafts Development Corporation was established in 1958.b. 'PM Vishwakarma Kaushal Samman' is a Central Sector initiative for traditional artisans.Select the correct option:

अ आणि ब दोन्ही बरोबर आहेत

Both a and b are correct

फक्त ब बरोबर आहे

Only b is correct

फक्त अ बरोबर आहे

Only a is correct

दोन्ही विधाने चुकीची आहेत

Both statements are incorrect

Q14

आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या (IMF - 2024) अहवालानुसार जगातील पहिल्या पाच सर्वात मोठ्या नाममात्र (Nominal GDP) अर्थव्यवस्थांचा योग्य उतरता क्रम कोणता आहे?

According to International Monetary Fund (IMF 2024) data, what is the correct descending rank order of the world's top five largest economies by Nominal GDP?

चीन, अमेरिका, जर्मनी, भारत आणि जपान

China, USA, Germany, India and Japan

अमेरिका, भारत, चीन, जपान आणि जर्मनी

USA, India, China, Japan and Germany

जर्मनी, अमेरिका, भारत, चीन आणि जपान

Germany, USA, India, China and Japan

अमेरिका, चीन, जर्मनी, जपान आणि भारत

USA, China, Germany, Japan and India

Q15

संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाद्वारे (UNDP) प्रसिद्ध होणाऱ्या 'मानव विकास अहवालामध्ये' (HDR) कोणत्या वर्षी जुन्या 'मानवी दारिद्र्य निर्देशांकाच्या' (HPI) जागी अधिक व्यापक 'बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक' (MPI) स्वीकारण्यात आला?

In which edition of the Human Development Report (HDR) by UNDP was the earlier Human Poverty Index (HPI) officially replaced by the Multidimensional Poverty Index (MPI)?

मानव विकास अहवाल 1997

Human Development Report 1997

मानव विकास अहवाल 2010

Human Development Report 2010

नियोजन आयोगाचा अहवाल 2012

Planning Commission Report 2012

सुरेश तेंडुलकर समिती अहवाल 2009

Suresh Tendulkar Committee Report 2009

🚀 संपूर्ण तयारी