जिल्हा परिषद भरती 2026–27 (ZP Bharti) — सर्व ३० संवर्ग, IBPS अभ्यासक्रम PDF व सराव चाचण्या
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद भरती 2026-27 (15,626+ संभाव्य पदे): आरोग्य सेवक, ग्रामसेवक, कनिष्ठ सहाय्यक, विस्तार अधिकारी, कनिष्ठ अभियंता व सर्व 30 संवर्गांचे IBPS परीक्षा स्वरूप, अधिकृत Syllabus PDF डाउनलोड व ऑनलाईन टेस्ट सिरीज.
📖जिल्हा परिषद भरती 2026: संपूर्ण माहिती, पात्रता व परीक्षा स्वरूप

🏛️ महाराष्ट्र जिल्हा परिषद भरती २०२६–२७ (ZP Bharti) — सर्व ३० गट-क संवर्ग
महाराष्ट्र शासनाच्या ग्राम विकास विभागांतर्गत राज्यातील ३४ जिल्हा परिषदांमध्ये १५,२५६ ते १५,६२६+ रिक्त गट-क पदांची मेगा भरती प्रस्तावित आहे. यामध्ये आरोग्य सेवक (पुरुष/महिला), ग्रामसेवक, कनिष्ठ सहाय्यक (लिपिक/लेखा), वरिष्ठ सहाय्यक, आरोग्य पर्यवेक्षक, पशुधन पर्यवेक्षक, औषध निर्माण अधिकारी, कनिष्ठ अभियंता, स्थापत्य अभियांत्रिकी सहाय्यक, विस्तार अधिकारी (कृषि/पंचायत/शिक्षण/सांख्यिकी), पर्यवेक्षिका व ITI तांत्रिक संवर्गांसह एकूण ३० संवर्गांचा समावेश आहे.
📢 जिल्हा परिषद भरती २०२६–२७: ताजी स्थिती व संभाव्य रिक्त पदे
राज्यातील ३४ जिल्हा परिषदांमधील (मुंबई शहर व मुंबई उपनगर वगळून) गट-क संवर्गातील रिक्त पदांचा सुधारित आढावा ग्राम विकास विभागामार्फत घेण्यात आला असून, सुमारे १५,२५६ ते १५,६२६+ रिक्त पदे सरळसेवेने भरण्याची प्रक्रिया अपेक्षित आहे. ही भरती परीक्षा IBPS (Institute of Banking Personnel Selection) मार्फत ऑनलाईन CBT (Computer Based Test) पद्धतीने घेतली जाते आणि परीक्षेमध्ये निगेटिव्ह मार्किंग (Negative Marking) नसते.
जिल्हानिहाय सविस्तर जाहिरात व अर्ज प्रक्रिया सुरू होताच अधिकृत अपडेट्स rdd.maharashtra.gov.in तसेच संबंधित जिल्हा परिषदेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर प्रसिद्ध होतील.
📋 जिल्हा परिषद भरती २०२६–२७: ठळक वैशिष्ट्ये (Exam Overview)
| तपशील (Parameter) | माहिती (Details) |
|---|---|
| भरती विभाग | ग्राम विकास विभाग, महाराष्ट्र शासन (३४ जिल्हा परिषदा) |
| परीक्षा घेणारी संस्था | IBPS (ऑनलाईन संगणक आधारित परीक्षा — CBT) |
| एकूण संवर्ग (गट-क) | ३० संवर्ग (१६ तांत्रिक, १० अतांत्रिक व ४ ITI तांत्रिक संवर्ग) |
| अंदाजित रिक्त पदे | १५,२५६ ते १५,६२६+ पदे (सर्व ३४ जिल्हा परिषदा मिळून) |
| गुण व वेळ | तांत्रिक व अतांत्रिक: १०० प्रश्न / २०० गुण (१२० मिनिटे) • ITI पदे: ५० प्रश्न / १०० गुण (६० मिनिटे) |
| निगेटिव्ह मार्किंग | नाही (No Negative Marking) |
| किमान पात्रता गुण | ऑनलाईन परीक्षेत किमान ४५% गुण आवश्यक (गुणवत्ता यादीसाठी) |
| अधिकृत अभ्यासक्रम GR | शासन परिपत्रक क्र. संकीर्ण २०२३/प्र.क्र.६७/आस्था ८ (दि. ०९ मे २०२३ • संकेतांक: 202305091602164620) |
| अधिकृत संकेतस्थळ | rdd.maharashtra.gov.in व सर्व ३४ जिल्हा परिषद पोर्टल्स |
ZP Bharti IBPS Syllabus PDF — सर्व ३० संवर्गांचा संपूर्ण अधिकृत अभ्यासक्रम
ग्राम विकास विभागाच्या दि. ०९ मे २०२३ च्या अधिकृत शासन परिपत्रकामध्ये (संकेतांक: 202305091602164620) परिशिष्ट 'अ' (सर्व ३० संवर्गांचे प्रश्नपत्रिकेचे स्वरूप, विषयनिहाय प्रश्न, गुण, माध्यम, वेळ व दर्जा) आणि परिशिष्ट 'ब' (प्रकार अ, ब-१, ब-२ व क — सर्व १७ तांत्रिक संवर्गांचा विषयनिहाय सविस्तर अभ्यासक्रम) समाविष्ट आहे.
📝 जिल्हा परिषद IBPS परीक्षा स्वरूप — सर्व ३० संवर्ग (परिशिष्ट 'अ')
शासन परिपत्रकानुसार जिल्हा परिषदेतील गट-क मधील ३० संवर्गांची परीक्षा खालील ३ मुख्य पॅटर्नमध्ये विभागलेली आहे:
| क्र. | संवर्ग (Cadre) | मराठी | इंग्रजी | सा. ज्ञान | बुद्धि./गणित | तांत्रिक | एकूण (वेळ) | दर्जा (Level) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| १ | आरोग्य पर्यवेक्षक | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी |
| २ | आरोग्य सेवक (पुरुष) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व आरोग्य सेवा तांत्रिक |
| ३ | आरोग्य सेवक (महिला) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व आरोग्य सेवा तांत्रिक |
| ४ | औषध निर्माण अधिकारी | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व औषधशास्त्र पदविका (Eng) |
| ५ | कंत्राटी ग्रामसेवक (ग्रामपंचायत अधिकारी) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | HSC व कृषि पदविका दर्जा |
| ६ | कनिष्ठ अभियंता (स्थापत्य/ग्रा.पा.पु./लघु पाटबंधारे) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व स्थापत्य पदविका (Eng) |
| ७ | कनिष्ठ अभियंता (यांत्रिकी) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व यांत्रिकी पदविका (Eng) |
| ८ | कनिष्ठ अभियंता (विद्युत) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व विद्युत पदविका (Eng) |
| ९ | कनिष्ठ आरेखक | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व आरेखक तांत्रिक |
| १० | कनिष्ठ यांत्रिकी | — | — | — | — | ५० (१००) | ५० / १०० (६० मि.) | ITI दर्जा |
| ११ | कनिष्ठ लेखाधिकारी | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी व लेखा |
| १२ | कनिष्ठ सहाय्यक (लिपिक) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| १३ | कनिष्ठ सहाय्यक (लेखा) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| १४ | जोडारी | — | — | — | — | ५० (१००) | ५० / १०० (६० मि.) | ITI दर्जा |
| १५ | तारतंत्री | — | — | — | — | ५० (१००) | ५० / १०० (६० मि.) | ITI दर्जा |
| १६ | पर्यवेक्षिका (अंगणवाडी) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी |
| १७ | पशुधन पर्यवेक्षक | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व पशुसंवर्धन/दुग्धशाळा पदविका |
| १८ | प्रयोगशाळा तंत्रज्ञ | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी (Eng) |
| १९ | यांत्रिकी | — | — | — | — | ५० (१००) | ५० / १०० (६० मि.) | ITI दर्जा |
| २० | रिगमन (दोरखंडवाला) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| २१ | लघुटंकलेखक | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| २२ | लघुलेखक (उच्च श्रेणी) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| २३ | लघुलेखक (निम्न श्रेणी) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | सर्व विषय SSC दर्जा |
| २४ | वरिष्ठ सहाय्यक (लिपिक) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी |
| २५ | वरिष्ठ सहाय्यक (लेखा) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी व लेखा |
| २६ | विस्तार अधिकारी (कृषि) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; कृषि पदवी दर्जा |
| २७ | विस्तार अधिकारी (पंचायत) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी |
| २८ | विस्तार अधिकारी (शिक्षण) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; शिक्षणशास्त्र पदवी |
| २९ | विस्तार अधिकारी (सांख्यिकी) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | २५ (५०) | — | १०० / २०० (१२० मि.) | मराठी/इंग्रजी १२वी; इतर पदवी |
| ३० | स्थापत्य अभियांत्रिकी सहाय्यक | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | १५ (३०) | ४० (८०) | १०० / २०० (१२० मि.) | SSC व स्थापत्य तांत्रिक |
📚 संवर्गनिहाय अभ्यासक्रम रचना (परिशिष्ट 'ब')
IBPS ऑनलाईन परीक्षेच्या काठिण्य पातळीनुसार अभ्यासक्रमाचे प्रकार 'अ', प्रकार 'ब-१', प्रकार 'ब-२' (सामान्य विषय) आणि प्रकार 'क' (१७ तांत्रिक संवर्ग) असे वर्गीकरण करण्यात आले आहे:
१) सामान्य ४ विषय (मराठी, इंग्रजी, बुद्धिमापन व गणित, सामान्य ज्ञान)
- मराठी (दहावी / बारावी दर्जा): सर्वसाधारण शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, व्याकरण, म्हणी व वाक्प्रचार यांचा अर्थ आणि उपयोग, उताऱ्यावरील प्रश्न.
- इंग्रजी (दहावी / बारावी दर्जा): General Vocabulary, Sentence Structure, Grammar, Idioms & Phrases (meaning & use), Reading Comprehension.
- बौद्धिक चाचणी व गणित (दहावी / बारावी / पदवी दर्जा): सामान्य बुद्धिमापन व आकलन, तर्क आधारित प्रश्न (Logical Reasoning), अंकगणित आधारित प्रश्न (Quantitative Aptitude).
- सामान्य ज्ञान (दहावी / बारावी / पदवी दर्जा): आधुनिक भारताचा इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक, भारत व महाराष्ट्राचा भूगोल, भारतीय अर्थव्यवस्था, ग्रामप्रशासन / जिल्हा प्रशासन / राज्य प्रशासन (पंचायती राज), सामान्य विज्ञान व पर्यावरण, कृषी व ग्रामीण विकास, चालू घडामोडी आणि संबंधित जिल्ह्याचा भूगोल, सामाजिक इतिहास व स्थानिक वैशिष्ट्ये.
२) प्रकार 'क' — तांत्रिक अभ्यासक्रम (४० प्रश्न / ८० गुण किंवा ITI ५० प्रश्न / १०० गुण)
खालील १७ संवर्गांसाठी विषयनिहाय सविस्तर तांत्रिक अभ्यासक्रम अधिकृत शासन परिपत्रकाच्या पृष्ठ १३ ते ३८ वर देण्यात आला आहे:
- आरोग्य विभाग: आरोग्य पर्यवेक्षक, आरोग्य सेवक (पुरुष — SSC विज्ञान), आरोग्य सेवक (महिला — Community Health Nursing & Midwifery), औषध निर्माण अधिकारी (Pharmacy), प्रयोगशाळा तंत्रज्ञ (B.Sc. Physics/Chem/Bio/Microbiology).
- ग्रामविकास व कृषी विभाग: कंत्राटी ग्रामसेवक (समाजशास्त्र, ७३ वी घटनादुरुस्ती व पंचायत राज, कृषी मूलतत्त्वे व ग्रामीण योजना), विस्तार अधिकारी (कृषि — Section A ते M), पशुधन पर्यवेक्षक (पशुसंवर्धन व दुग्धशास्त्र).
- अभियांत्रिकी व ITI विभाग: कनिष्ठ अभियंता (स्थापत्य / यांत्रिकी / विद्युत), स्थापत्य अभियांत्रिकी सहाय्यक, जोडारी (Fitter), तारतंत्री (Wireman).
- लेखा व शिक्षण विभाग: कनिष्ठ लेखाधिकारी व वरिष्ठ सहाय्यक (लेखा — भारतीय अर्थव्यवस्था, सार्वजनिक वित्त, पुस्तकपालन व लेखाकर्म, GST), विस्तार अधिकारी (शिक्षण — RTE 2009, NEP 2020, शिक्षणशास्त्र, पंचायत राज).
🎯 पात्रता, वयोमर्यादा व निवड प्रक्रिया (ZP Bharti Eligibility)
- शैक्षणिक पात्रता: संवर्गानुसार १०वी (SSC), १२वी (HSC), ITI प्रमाणपत्र, संबंधित शाखेची पदविका (Diploma — कृषी/अभियांत्रिकी/फार्मसी/GNM/ANM) किंवा पदवी (Degree) आवश्यक असते.
- वयोमर्यादा (सामान्य नियम): खुला प्रवर्ग १८ ते ३८ वर्षे, मागासवर्गीय व अनाथ उमेदवारांसाठी १८ ते ४३ वर्षे (दिव्यांग, प्रकल्पग्रस्त, भूकंपग्रस्त, अंशकालीन व माजी सैनिक यांना शासन निर्णयानुसार अतिरिक्त सवलत).
- निवड प्रक्रिया: IBPS ऑनलाईन परीक्षेत किमान ४५% गुण मिळविणाऱ्या उमेदवारांमधून गुणवत्तेनुसार (Merit List) निवड केली जाते. लघुलेखक व लघुटंकलेखक पदांसाठी व्यावसायिक कौशल्य चाचणी (Skill Test) लागू असते; उर्वरित बहुतांश संवर्गांसाठी मुलाखत नसते.
❓ जिल्हा परिषद भरतीबाबत महत्त्वाचे प्रश्न (FAQs)
१. जिल्हा परिषद भरतीमध्ये निगेटिव्ह मार्किंग असते का?
नाही. महाराष्ट्र जिल्हा परिषद गट-क भरतीच्या IBPS ऑनलाईन परीक्षेमध्ये कोणतीही निगेटिव्ह मार्किंग (Negative Marking) नसते.
२. जिल्हा परिषद भरतीसाठी किती किमान गुण आवश्यक असतात?
निवड यादीत (Merit List) विचारात येण्यासाठी उमेदवाराने ऑनलाईन परीक्षेत किमान ४५% गुण (२०० पैकी ९० गुण / ITI साठी १०० पैकी ४५ गुण) मिळवणे अनिवार्य आहे.
३. जिल्हा परिषद भरती २०२६–२७ मध्ये एकूण किती संवर्गांची पदे भरली जातात?
अधिकृत शासन परिपत्रकानुसार आरोग्य सेवक, ग्रामसेवक, कनिष्ठ/वरिष्ठ सहाय्यक, विस्तार अधिकारी, कनिष्ठ अभियंता, पशुधन पर्यवेक्षक, औषध निर्माण अधिकारी, पर्यवेक्षिका व ITI संवर्गांसह एकूण ३० गट-क संवर्गांची पदे ३४ जिल्हा परिषदांमध्ये भरली जातात.
४. ZP Bharti IBPS चा अधिकृत अभ्यासक्रम PDF कुठून डाउनलोड करावा?
वर दिलेल्या थेट डाउनलोड बटणावरून (ZP Bharti IBPS Syllabus PDF) तुम्ही ग्राम विकास विभागाचे संपूर्ण ३८ पानी अधिकृत शासन परिपत्रक मोफत डाउनलोड करू शकता.
५. एकापेक्षा जास्त जिल्ह्यांमध्ये किंवा पदांसाठी अर्ज करता येतो का?
वेगवेगळ्या संवर्गांसाठी तुम्ही स्वतंत्र अर्ज करू शकता; मात्र एकाच संवर्गासाठी अनेक जिल्ह्यांत अर्ज केल्यास सर्व जिल्ह्यांची परीक्षा एकाच दिवशी व सत्रात झाल्यास फक्त एकाच जिल्ह्यात परीक्षा देता येते. त्यामुळे जाहिरातीतील अटी काळजीपूर्वक वाचाव्यात.