भौतिकशास्त्र - गती, न्यूटनचे नियम, बल, कार्य व ऊर्जा - सराव चाचणी
भौतिकशास्त्र - गती, न्यूटनचे नियम, बल, कार्य व ऊर्जा (Physics - Motion, Newton Laws, Force, Work & Energy) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
सर आयझॅक न्यूटन यांच्या भौतिकशास्त्रातील 'गतीविषयक तीन नियमांविषयी' (Newton's Laws of Motion) खालील विधाने विचारात घ्या: (I) पहिला नियम वस्तूच्या 'जडत्वाची' (Inertia) संकल्पना आणि बलाची गुणात्मक व्याख्या स्पष्ट करतो. (II) दुसरा नियम संवेग परिवर्तनाचा दर प्रयुक्त बलाशी समप्रमाणात असल्याचे सांगून बलाचे संख्यात्मक सूत्र (F = ma) देतो. (III) तिसरा नियम प्रत्येक क्रियेस समान व विरुद्ध दिशेने प्रतिक्रिया असते हे स्पष्ट करतो. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
Consider Newton's Laws of Motion: (I) First law defines inertia. (II) Second gives F = ma. (III) Third establishes action-reaction pairs. Which are correct?
a
सर्व विधाने बरोबर आहेत ((I), (II) आणि (III))
All statements are correct ((I), (II) and (III))
b
फक्त (II) आणि (III)
Only (II) and (III)
c
फक्त (I) आणि (III)
Only (I) and (III)
d
फक्त (I) आणि (II)
Only (I) and (II)
Q2
न्यूटनच्या गतीविषयक दुसऱ्या नियमानुसार, वस्तूच्या 'संवेग परिवर्तनाचा दर' (Rate of Change of Momentum) हा खालीलपैकी कशाशी संबंधित असतो?
According to Newton's Second Law of Motion, the rate of change of momentum of a body is:
a
प्रयुक्त बलाच्या वर्गाशी समानुपाती असतो.
Proportional to square of force.
b
प्रयुक्त बाह्य असंतुलित बलाशी थेट समानुपाती असतो आणि संवेगातील बदल बलाच्याच दिशेने घडतो ($F \propto dp/dt \implies F = ma$).
Directly proportional to the applied unbalanced external force and takes place in the direction of the force ($F \propto dp/dt \implies F = ma$).
c
प्रयुक्त बलाशी व्यस्तानुपाती असतो.
Inversely proportional to force.
d
बलाशी कोणताही संबंध नसतो.
Independent of force.
Q3
सर आयझॅक न्यूटन यांच्या 'वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाच्या नियमाबाबत' (Universal Law of Gravitation) खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
Which statement accurately captures Newton's Universal Law of Gravitation?
a
गुरुत्वाकर्षण हे केवळ पृथ्वीपुरतेच मर्यादित आहे.
Gravity applies strictly on Earth.
b
गुरुत्वाकर्षण बल अंतराच्या घनाशी समानुपाती असते.
Gravity force is proportional to cube of distance.
c
विश्वातील कोणतेही दोन कण एकमेकांना एका अशा बलाने आकर्षित करतात, जे बल त्यांच्या वस्तुमानांच्या गुणाकाराशी समानुपाती आणि त्यांच्यातील अंतराच्या वर्गाशी व्यस्तानुपाती असते [$F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}$]; जेथे वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक $G = 6.674 \times 10^{-11}\text{ N}\cdot\text{m}^2/\text{kg}^2$ असतो.
Every particle in the universe attracts every other particle with a force directly proportional to the product of their masses and inversely proportional to the square of distance between them ($F = G m_1 m_2 / r^2$), where $G = 6.674 \times 10^{-11}\text{ N}\cdot\text{m}^2/\text{kg}^2$.
d
वस्तुमान वाढल्यास गुरुत्वाकर्षण बल कमी होते.
Gravity force decreases with increasing mass.
Q4
पृथ्वीच्या गुरुत्वीय त्वरणाचे (g) मूल्य खालीलपैकी कोणत्या ठिकाणी सर्वाधिक असते?
At which location on Earth's surface is acceleration due to gravity (g) maximum?
a
विषुववृत्तावर (At the Equator)
At the Equator
b
सर्व ठिकाणी एकसमान असते
Uniform everywhere
c
पृथ्वीच्या केंद्रबिंदूवर (At the Center of the Earth)
At the Center of the Earth
d
पृथ्वीच्या ध्रुवांवर (At the Earth's Poles)
At the Earth's Poles
Q5
एखाद्या वस्तूचा वेग दुप्पट केला असता, तिच्या गतिज ऊर्जेमध्ये (Kinetic Energy) काय बदल होतो?
If the velocity of a moving body is doubled, what happens to its Kinetic Energy?
a
गतिज ऊर्जा चौपट होते (Increases by 4 times)
Kinetic energy quadruples
b
गतिज ऊर्जा दुप्पट होते
Kinetic energy doubles
c
गतिज ऊर्जा निम्मी होते
Kinetic energy halves
d
गतिज ऊर्जेत कोणताही बदल होत नाही
Kinetic energy remains unchanged
Q6
भौतिकशास्त्रात 'शून्य कार्य' (Zero Work Done) खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत घडते? अ. प्रयुक्त बल आणि विस्थापन यांच्यातील कोन ९०° असल्यास (cos 90° = 0) ब. वस्तूवर बल लावूनही वस्तूचे विस्थापन शून्य असल्यास क. कुलीने डोक्यावर ओझे घेऊन क्षितिजसमांतर रस्त्यावर चालल्यास गुरुत्वाकर्षणाविरुद्ध झालेले कार्य योग्य पर्याय निवडा:
In physics, when is work done zero? a. Force and displacement at 90° b. Displacement is zero c. Porter walking horizontally with load on head. Select correct option:
a
फक्त अ आणि ब
Only a and b
b
सर्व परिस्थितींमध्ये कार्य शून्य असते (अ, ब आणि क)
Work is zero in all above cases (a, b and c)
c
फक्त ब आणि क
Only b and c
d
फक्त अ
Only a
Q7
पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून अंतराळात जाण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या 'मुक्ती वेगाचे' (Escape Velocity) मूल्य किती असते?
What is the escape velocity required from Earth's surface?
a
९.८ मी/सेकंद
9.8 m/s
b
८.० किमी/सेकंद
8.0 km/s
c
११.२ किमी/सेकंद (11.2 km/s)
11.2 km/s
d
३.० * १०^८ मी/सेकंद
3.0 x 10^8 m/s
Q8
रॉकेटचे अंतराळातील उड्डाण हे भौतिकशास्त्रातील कोणत्या मूलभूत सिद्धांतावर आधारित असते?
Rocket propulsion is based on which principle?
a
ऊर्जा संवर्धन नियम
Conservation of Energy
b
पास्कलचा नियम
Pascal's Law
c
बर्नोलीचे तत्त्व
Bernoulli's Principle
d
रेषीय संवेग अक्षय्यतेचा नियम आणि न्यूटनचा तिसरा नियम
Conservation of Linear Momentum and Newton's Third Law
Q9
घर्षण बलाच्या प्रकारांविषयी खालीलपैकी कोणता संबंध बरोबर आहे?
Which is the correct descending order of friction types?