महासराव
महासराव™
App
सामान्य विज्ञान 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम

रसायनशास्त्र - आम्ल, आम्लारी, क्षार व pH श्रेणी - सराव चाचणी

रसायनशास्त्र - आम्ल, आम्लारी, क्षार व pH श्रेणी (Chemistry - Acids, Bases, Salts & pH Scale) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

रसायनशास्त्र - आम्ल, आम्लारी, क्षार व pH श्रेणी - सराव चाचणी
📖
या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धआम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale)
नोट्स वाचा➔
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

द्रावणाची आम्लता (Acidity) किंवा आम्लारिधर्मिता (Alkalinity) मोजण्यासाठी 1909 मध्ये डॅनिश शास्त्रज्ञ एस. पी. एल. सोरेन्सन (S. P. L. Sorensen) यांनी शोधून काढलेल्या 'pH मापनश्रेणीविषयी' (pH Scale) खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

Which statement is correct regarding the 'pH Scale' introduced by Danish chemist S. P. L. Sorensen in 1909 to measure hydrogen ion concentration in aqueous solutions?
a
उदासीन पाण्याचा pH शून्य असतो.
Neutral water has pH = 0.
b
आम्लाचा pH नेहमी ७ पेक्षा जास्त असतो.
Acids always have pH > 7.
c
pH स्केल १ ते १०० पर्यंत मोजली जाते.
pH scale ranges from 1 to 100.
d
pH स्केलचे मूल्य 0 ते 14 दरम्यान असते; उदासीन पाण्याचा pH 7 असतो, आम्लधर्मी द्रावणाचा pH 7 पेक्षा कमी असतो आणि आम्लारिधर्मी द्रावणाचा pH 7 पेक्षा जास्त असतो [pH = -log₁₀[H⁺]].
The pH scale ranges from 0 to 14; neutral solutions have pH = 7, acidic solutions have pH 7 [pH = -log₁₀[H⁺]].
Q2

आम्ल आणि आम्लारी ओळखण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'दर्शकांविषयी' (Indicators) खालील विधाने विचारात घ्या:अ. नैसर्गिक लिटमस कागद हा 'लायकेन' (Lichen) वनस्पतीपासून मिळवला जातो.ब. आम्लधर्मी द्रावणात निळा लिटमस लाल होतो, तर आम्लारिधर्मी द्रावणात लाल लिटमस निळा होतो.क. हळद (Turmeric) हा नैसर्गिक दर्शक असून तो आम्लारीच्या संपर्कात आल्यास तांबडा-तपकिरी रंग धारण करतो.ड. फिनॉल्फथॅलीन हा रासायनिक दर्शक आम्लारिधर्मी द्रावणात गुलाबी (Pink) रंग देतो, तर आम्लात रंगहीन राहतो.वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

Consider the following statements regarding chemical and natural Acid-Base Indicators:a. Natural litmus dye is extracted from Lichens.b. Acidic solutions turn blue litmus red, whereas basic solutions turn red litmus blue.c. Turmeric is a natural indicator that turns reddish-brown in alkaline media.d. Phenolphthalein turns pink in basic solutions and remains colorless in acidic solutions.Which statements are correct?
a
वरील सर्व विधाने बरोबर आहेत
All statements are correct (a, b, c and d)
b
फक्त ब आणि क
Only b and c
c
फक्त अ, ब आणि ड
Only a, b and d
d
फक्त अ आणि ब
Only a and b
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔
Q3

0.10 M जलीय हायड्रोक्लोरिक आम्लाच्या (HCl) तीव्र द्रावणाचा pH काढण्यासाठी खालीलपैकी कोणता गणितीय संबंध वापरला जातो?

Which of the following mathematical relationships should be used to calculate the pH of a 0.10 M aqueous HCl solution?
a
pH = log₁₀(1.0 × 10⁻¹)
pH = log₁₀(1.0 × 10⁻¹)
b
pH = -log₁₀(1.0 × 10⁻¹) [
pH = -log₁₀(1.0 × 10⁻¹) [i.e. pH = 1.0]
c
pH = log₁₀(1.0 × 10¹)
pH = log₁₀(1.0 × 10¹)
d
pH = -log₁₀(0.10 × 10¹)
pH = -log₁₀(0.10 × 10¹)
Q4

नैसर्गिक आम्ले आणि त्यांचे स्रोत यांच्या खालीलपैकी कोणत्या जोड्या अचूक आहेत? १. लिंबू/संत्री — सिट्रिक आम्ल २. दही — लॅक्टिक आम्ल ३. चिंच — टार्टारिक आम्ल ४. व्हिनेगर — ॲसिटिक आम्ल ५. मुंगीचा डंख — फॉर्मिक आम्ल योग्य पर्याय निवडा:

Which pairs match natural acids with sources? 1. Citrus — Citric 2. Curd — Lactic 3. Tamarind — Tartaric 4. Vinegar — Acetic 5. Ant sting — Formic. Select option:
a
केवळ १, २ आणि ३
Only 1, 2 and 3
b
केवळ १, ३ आणि ४
Only 1, 3 and 4
c
सर्व पाचही जोड्या अचूक आहेत
All 5 pairs are correct
d
केवळ २, ४ आणि ५
Only 2, 4 and 5
Q5

सोन्यासारख्या राजधातूंना विरघळवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'अम्लराज' (राजाम्ल / Aqua Regia) या अतिसंक्षारक मिश्रणात संहत हायड्रोक्लोरिक आम्ल (conc. HCl) आणि संहत नायट्रिक आम्ल (conc. HNO₃) यांचे आकारमानानुसार प्रमाण किती असते?

In the highly corrosive mixture 'Aqua Regia' (Royal Water) capable of dissolving noble metals like gold and platinum, what is the volumetric ratio of concentrated hydrochloric acid to concentrated nitric acid?
a
2 : 3
2 : 3
b
1 : 3
1 : 3
c
1 : 1
1 : 1
d
3 : 1
3 : 1
Q6

मानवी रक्ताचा सामान्य pH किती असतो?

What is the normal pH of human blood?
a
७.३५ ते ७.४५ (किंचित आम्लारिधर्मी / Slightly Alkaline)
7.35 to 7.45 (Slightly Alkaline)
b
२.० ते ३.०
2.0 to 3.0
c
९.० ते १०.०
9.0 to 10.0
d
०.०
0.0
Q7

ॲसिडिटीवर वापरल्या जाणाऱ्या 'मिल्क ऑफ मॅग्नेशिया'चे रासायनिक सूत्र काय असते?

What is the chemical formula of Milk of Magnesia?
a
NaCl
NaCl
b
मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साइड - Mg₂
Magnesium Hydroxide - Mg(OH)₂
c
CaCO₃
CaCO₃
d
H₂SO₄
H₂SO₄
Q8

तोंडाचा pH कितीपेक्षा कमी झाल्यास दात किडण्यास सुरुवात होते?

Below what oral pH does tooth decay initiate?
a
pH ७
pH 7
b
pH ८ पेक्षा जास्त
pH > 8
c
कॅल्शियम फॉस्फेटचे इनॅमल — pH ५.५ पेक्षा कमी झाल्यास
Calcium phosphate enamel — when pH falls below 5.5
d
pH २
pH 2
Q9

रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे शेतजमिनीतील वाढलेली आम्लता (Soil Acidity) निष्प्रभ करून जमिनीचा pH संतुलित करण्यासाठी शेतकरी शेतात खालीलपैकी कोणते रासायनिक संयुग टाकतात?

Which chemical compound (liming agent) is added to agricultural soil to neutralize excessive soil acidity caused by continuous chemical fertilizer use?
a
युरिया
Urea
b
पोटॅश खत
Potash fertilizer
c
अमोनियम सल्फेट आम्ल
Ammonium sulfate
d
कॅल्शियम हायड्रॉक्साइड / विझलेला चुना (Slaked Lime / Lime Water - Ca₂) किंवा चुनखडी
Slaked lime / Lime water [Ca ₂] or powdered limestone
Q10

सोडियम आणि कॅल्शियमच्या महत्त्वाच्या क्षारांच्या रासायनिक सूत्रांच्या अचूक जोड्या कोणत्या?अ. खाण्याचा सोडा (Baking Soda) — सोडियम बायकार्बोनेट (NaHCO₃)ब. धुण्याचा सोडा (Washing Soda) — सोडियम कार्बोनेट डेकाहायड्रेट (Na₂CO₃·10H₂O)क. विरंजक चूर्ण (Bleaching Powder) — कॅल्शियम ऑक्सिक्लोराईड (CaOCl₂)ड. प्लास्टर ऑफ पॅरिस (POP) — कॅल्शियम सल्फेट हेमीहायड्रेट (CaSO₄·½H₂O)योग्य पर्याय निवडा:

Which pairs correctly match common chemical names with their respective chemical formulas?a. Baking Soda — Sodium Bicarbonate (NaHCO₃)b. Washing Soda — Sodium Carbonate Decahydrate (Na₂CO₃·10H₂O)c. Bleaching Powder — Calcium Oxychloride (CaOCl₂)d. Plaster of Paris (POP) — Calcium Sulfate Hemihydrate (CaSO₄·½H₂O)Select the correct option:
a
सर्व जोड्या बरोबर आहेत
All pairs are correctly matched (a, b, c and d)
b
फक्त ब आणि क
Only b and c
c
फक्त अ, ब आणि ड
Only a, b and d
d
फक्त अ आणि ब
Only a and b
Q11

बेकिंग सोड्याचा उपयोग केल्यास केक मऊ आणि सच्छिद्र का बनतो?

Why does baking soda leaven cakes and bread?
a
ऑक्सिजन तयार होतो
Oxygen is formed
b
उष्णतेने कार्बन डायऑक्साइड वायू मुक्त होऊन पिठात बुडबुडे निर्माण करतो
CO₂ gas liberated upon heating expands through dough
c
पीठ वितळते
Dough melts
d
नायट्रोजन तयार होतो
Nitrogen forms
Q12

प्लास्टर ऑफ पॅरिस (POP) चे रासायनिक नाव व सूत्र कोणते?

What is the chemical formula of Plaster of Paris?
a
CaCO₃
CaCO₃
b
CaSO₄·2H₂O (जिप्सम)
CaSO₄·2H₂O (Gypsum)
c
कॅल्शियम सल्फेट हेमीहायड्रेट — CaSO₄·½H₂O
Calcium Sulfate Hemihydrate — CaSO₄·½H₂O
d
CaO
CaO
Q13

पाण्याचा कायमस्वरूपी जडपणा दूर करण्यासाठी कोणता क्षार वापरतात?

Which salt softens permanent hardness of water?
a
मीठ
Common salt
b
खाण्याचा सोडा
Baking soda
c
विरंजक चूर्ण
Bleaching powder
d
धुण्याचा सोडा (Washing Soda - Na₂CO₃·10H₂O)
Washing Soda (Na₂CO₃·10H₂O)
Q14

ब्लिचिंग पावडरचे रासायनिक सूत्र काय असते?

What is the chemical formula of bleaching powder?
a
CaOCl₂
CaOCl₂
b
CaCl₂
CaCl₂
c
Ca₂
Ca ₂
d
CaCO₃
CaCO₃
Q15

आम्ल पर्जन्यात (Acid Rain) प्रामुख्याने कोणती आम्ले असतात?

Which acids dominate acid rain?
a
HCl व ॲसिटिक आम्ल
HCl and acetic acid
b
सल्फ्युरिक आम्ल आणि नायट्रिक आम्ल
Sulfuric acid and Nitric acid
c
सिट्रिक व लॅक्टिक आम्ल
Citric and lactic acid
d
कार्बोनिक आम्ल
Carbonic acid
🚀 संपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

🏛️ MPSC / तलाठी टेस्ट सिरीज➔👮 पोलीस भरती टेस्ट सिरीज➔