पोलीस भरती 🌐 मराठी & English माध्यम
पंचायत राज व्यवस्था - पार्श्वभूमी व समित्या - सराव चाचणी
पंचायत राज व्यवस्था - पार्श्वभूमी व समित्या (Panchayat Raj Committees (Balwant Rai, Ashok Mehta, Vasantrao Naik)) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी
🎯 Official Test Seriesया परीक्षेची संपूर्ण तयारी
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह
सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका + नवीन संभाव्य टेस्ट सिरीज + विषयनिहाय घटक चाचण्या!
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा पाया घालणारा आणि 'स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक' (Father of Local Self-Government in India) म्हणून कोणाचा गौरव केला जातो?
a
लॉर्ड डलहौसी
b
लॉर्ड कर्झन
c
लॉर्ड मेयो
d
लॉर्ड रिपन (Lord Ripon - १८८२ चा ठराव)
Q2
२ ऑक्टोबर १९५२ रोजी सुरू झालेल्या 'सामुदायिक विकास कार्यक्रम' (CDP) आणि १९५३ च्या 'राष्ट्रीय विस्तार सेवा' यांच्या मूल्यमापनासाठी भारत सरकारने जानेवारी १९५७ मध्ये कोणती समिती नेमली होती?
a
अशोक मेहता समिती
b
एल. एम. सिंघवी समिती
c
बलवंतराय मेहता समिती (Balwant Rai Mehta Committee)
d
जी. व्ही. के. राव समिती
Q3
बलवंतराय मेहता समितीने (१९५७) त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेमध्ये सर्वात शक्तिशाली कार्यकारी संस्था म्हणून कोणत्या स्तराची शिफारस केली होती?
a
ग्रामपंचायत
b
पंचायत समिती (तालुका / गट स्तर - Block Level)
c
जिल्हा परिषद
d
मंडल पंचायत
Q4
२ ऑक्टोबर १९५९ रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते भारतातील पहिल्या पंचायत राज व्यवस्थेचा शुभारंभ कोणत्या राज्यात आणि कोणत्या जिल्ह्यात झाला?
a
राजस्थान राज्य (नागौर जिल्हा - Nagaur, Rajasthan)
b
आंध्र प्रदेश (महबूबनगर)
c
महाराष्ट्र (सातारा)
d
गुजरात (आनंद)
Q5
डिसेंबर १९७७ मध्ये मोरारजी देसाई जनता पक्षाच्या सरकारने नेमलेल्या 'अशोक मेहता समिती'ने पंचायत राजची कोणती मुख्य शिफारस केली होती?
a
चार स्तरीय व्यवस्था
b
पंचायत राज पूर्णपणे बंद करणे
c
त्रिस्तरीयऐवजी केवळ 'द्विस्तरीय' (Two-Tier) व्यवस्था - जिल्हा पातळीवर जिल्हा परिषद आणि १५ ते २० हजार लोकसंख्येसाठी मंडल पंचायत
d
केवळ ग्रामपंचायती ठेवणे
Q6
१९८६ मध्ये राजीव गांधी सरकारने नेमलेल्या कोणत्या समितीने पंचायत राज संस्थांना 'घटनात्मक दर्जा' (Constitutional Status) देण्याची सर्वप्रथम प्रभावी शिफारस केली?
a
बलवंतराय मेहता समिती
b
डॉ. एल. एम. सिंघवी समिती (L. M. Singhvi Committee, 1986)
c
सरकारिया आयोग
d
संथानम समिती
Q7
महाराष्ट्रात लोकशाही विकेंद्रीकरणाचा अभ्यास करून त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था स्थापन करण्यासाठी जून १९६० मध्ये महसूल मंत्री वसंतराव नाईक यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेल्या समितीने कोणती क्रांतिकारी शिफारस केली?
a
जिल्हा परिषदेला (District Level) सर्व प्रशासकीय व विकासात्मक अधिकार देऊन तिला सर्वोच्च व शक्तिशाली संस्था बनवणे
b
पंचायत समितीला सर्व अधिकार देणे
c
कलेक्टरला जिल्हा परिषदेचा अध्यक्ष बनवणे
d
ग्रामपंचायती रद्द करणे
Q8
महाराष्ट्र राज्यात त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेची प्रत्यक्ष सुरुवात कोणत्या ऐतिहासिक दिवशी झाली आणि पंचायत राज स्वीकारणारे महाराष्ट्र हे देशातील कितवे राज्य ठरले?
a
२ ऑक्टोबर १९५९ - पहिले राज्य
b
२४ एप्रिल १९९३ - बारावे राज्य
c
१ मे १९६० - आठवे राज्य
d
१ मे १९६२ - नववे (९ वे) राज्य
Q9
महाराष्ट्रातील पंचायत राज संस्थांच्या कामकाजाचे मूल्यमापन करण्यासाठी १९७० मध्ये नेमण्यात आलेल्या 'ल. ना. बोंगिरवार समिती'ने (Bongirwar Committee) कोणती शिफारस केली होती?
a
जिल्हा परिषद बरखास्त करावी
b
अकार्यक्षम ठरलेल्या 'न्यायपंचायती' (Nyaya Panchayats) पूर्णपणे रद्द कराव्यात आणि खासदार-आमदारांना जिल्हा परिषदेवर मतदानाचा अधिकार नसावा
c
सरपंच पद रद्द करावे
d
जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सर्व अधिकार सोपवावेत
Q10
महाराष्ट्रात १९८४ मध्ये नेमण्यात आलेल्या 'प्रा. पी. बी. पाटील समिती'ने (P. B. Patil Committee) कोणती अत्यंत महत्त्वाची शिफारस केली होती?
a
सरपंचाची निवड थेट जनतेमधून (Direct Election of Sarpanch) व्हावी आणि ग्रामसभेला सर्वोच्च अधिकार देऊन निर्णयप्रक्रियेत बळकट करावे
b
द्विस्तरीय पद्धत आणावी
c
पंचायत राज संपुष्टात आणावे
d
स्थानिक कर रद्द करावेत
Q11
अनुसूचित क्षेत्रातील (५ व्या अनुसूचीतील आदिवासी क्षेत्रे) स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी 'पेसा कायदा' (PESA Act, 1996) कोणत्या समितीच्या शिफारशींवरून संमत करण्यात आला?
a
पी. बी. पाटील समिती
b
संथानम समिती
c
अशोक मेहता समिती
d
दिलीपसिंह भुरिया समिती (Dilip Singh Bhuria Committee)
Q12
भारतात दरवर्षी २४ एप्रिल हा दिवस कोणत्या ऐतिहासिक कारणास्तव 'राष्ट्रीय पंचायत राज दिन' (National Panchayati Raj Day) म्हणून साजरा केला जातो?
a
त्या दिवशी बलवंतराय मेहता समिती नेमली गेली
b
त्या दिवशी राजस्थानने पंचायत राज सुरू केले
c
२४ एप्रिल १९९३ रोजी ऐतिहासिक '७३ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२' देशभरात प्रत्यक्ष अंमलात आला
d
त्या दिवशी महात्मा गांधींचा जन्मदिन असतो
Q13
महाराष्ट्रातील पंचायत राज व्यवस्थेच्या संदर्भातील समित्यांचा अचूक कालानुक्रम कोणता आहे?
a
वसंतराव नाईक समिती (१९६०) -> ल. ना. बोंगिरवार समिती (१९७०) -> बाबुराव काळे समिती (१९८०) -> पी. बी. पाटील समिती (१९८४)
b
बोंगिरवार समिती -> वसंतराव नाईक समिती -> पी. बी. पाटील समिती
c
पी. बी. पाटील समिती -> बोंगिरवार समिती -> वसंतराव नाईक समिती
d
काळे समिती -> नाईक समिती -> बोंगिरवार समिती
Q14
१९८५ मध्ये नियोजन आयोगाने नेमलेल्या 'जी. व्ही. के. राव समिती'ने (G. V. K. Rao Committee) नोकरशाहीच्या वाढत्या प्रभावामुळे पंचायत राजची अवस्था कशी झाल्याचे मार्मिक वर्णन केले होते?
a
पोकळ बांबू
b
निर्जीव यंत्रणा
c
हात नसलेला माणूस
d
'मुळे नसलेले गवत' (Grass Without Roots)
Q15
महाराष्ट्राच्या त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेत स्थानिक पातळीवर निवडून येणाऱ्या लोकप्रतिनिधींमध्ये संसद सदस्य (खासदार) व विधीमंडळ सदस्य (आमदार) यांना सदस्यत्व का नाकारण्यात आले?
a
त्यांच्याकडे वेळ नसल्यामुळे
b
मोठ्या राजकीय नेत्यांच्या दबावाखाली स्थानिक नेतृत्व दबून जाऊ नये आणि ग्रामीण नेतृत्वाचा स्वतंत्र विकास व्हावा यासाठी (वसंतराव नाईक समितीची शिफारस)
c
घटनेने तशी बंदी घातल्यामुळे
d
केवळ आर्थिक खर्चाच्या भीतीपोटी
🚀 संपूर्ण तयारी
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
★ 4.8 • Google Play Store
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.