महासराव
महासराव™
App

पंचायत राज व्यवस्था - पार्श्वभूमी व समित्या - सराव चाचणी

पंचायत राज व्यवस्था - पार्श्वभूमी व समित्या (Panchayat Raj Committees (Balwant Rai, Ashok Mehta, Vasantrao Naik)) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.

पंचायत राज व्यवस्था - पार्श्वभूमी व समित्या - सराव चाचणी
भारतीय राज्यघटना
Google वर फॉलो करा
📖
या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धपंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
नोट्स वाचा➔
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
🎯 प्रीमियम टेस्ट सिरीज➔
📲

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.

Google Play वरून मिळवा

सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)

15 प्रश्न समाविष्ट
Q1

भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा पाया घालणारा आणि 'स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक' (Father of Local Self-Government in India) म्हणून कोणाचा गौरव केला जातो?

a
लॉर्ड डलहौसी
b
लॉर्ड कर्झन
c
लॉर्ड मेयो
d
लॉर्ड रिपन
Q2

२ ऑक्टोबर १९५२ रोजी सुरू झालेल्या 'सामुदायिक विकास कार्यक्रम' (CDP) आणि १९५३ च्या 'राष्ट्रीय विस्तार सेवा' यांच्या मूल्यमापनासाठी भारत सरकारने जानेवारी १९५७ मध्ये कोणती समिती नेमली होती?

a
अशोक मेहता समिती
b
एल. एम. सिंघवी समिती
c
बलवंतराय मेहता समिती
d
जी. व्ही. के. राव समिती
Q3

बलवंतराय मेहता समितीने (१९५७) त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेमध्ये सर्वात शक्तिशाली कार्यकारी संस्था म्हणून कोणत्या स्तराची शिफारस केली होती?

a
ग्रामपंचायत
b
पंचायत समिती (तालुका / गट स्तर - Block Level)
c
जिल्हा परिषद
d
मंडल पंचायत
Q4

२ ऑक्टोबर १९५९ रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते भारतातील पहिल्या पंचायत राज व्यवस्थेचा शुभारंभ कोणत्या राज्यात आणि कोणत्या जिल्ह्यात झाला?

a
राजस्थान राज्य (नागौर जिल्हा - Nagaur, Rajasthan)
b
आंध्र प्रदेश (महबूबनगर)
c
महाराष्ट्र (सातारा)
d
गुजरात (आनंद)
Q5

डिसेंबर १९७७ मध्ये मोरारजी देसाई जनता पक्षाच्या सरकारने नेमलेल्या 'अशोक मेहता समिती'ने पंचायत राजची कोणती मुख्य शिफारस केली होती?

a
चार स्तरीय व्यवस्था
b
पंचायत राज पूर्णपणे बंद करणे
c
त्रिस्तरीयऐवजी केवळ 'द्विस्तरीय' व्यवस्था - जिल्हा पातळीवर जिल्हा परिषद आणि १५ ते २० हजार लोकसंख्येसाठी मंडल पंचायत
d
केवळ ग्रामपंचायती ठेवणे
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज

100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!

👮 पोलीस भरती सिरीज➔🏛️ तलाठी / MPSC सिरीज➔
Q6

१९८६ मध्ये राजीव गांधी सरकारने नेमलेल्या कोणत्या समितीने पंचायत राज संस्थांना 'घटनात्मक दर्जा' (Constitutional Status) देण्याची सर्वप्रथम प्रभावी शिफारस केली?

a
बलवंतराय मेहता समिती
b
डॉ. एल. एम. सिंघवी समिती
c
सरकारिया आयोग
d
संथानम समिती
Q7

महाराष्ट्रात लोकशाही विकेंद्रीकरणाचा अभ्यास करून त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था स्थापन करण्यासाठी जून १९६० मध्ये महसूल मंत्री वसंतराव नाईक यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमलेल्या समितीने कोणती क्रांतिकारी शिफारस केली?

a
जिल्हा परिषदेला सर्व प्रशासकीय व विकासात्मक अधिकार देऊन तिला सर्वोच्च व शक्तिशाली संस्था बनवणे
b
पंचायत समितीला सर्व अधिकार देणे
c
कलेक्टरला जिल्हा परिषदेचा अध्यक्ष बनवणे
d
ग्रामपंचायती रद्द करणे
Q8

महाराष्ट्र राज्यात त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेची प्रत्यक्ष सुरुवात कोणत्या ऐतिहासिक दिवशी झाली आणि पंचायत राज स्वीकारणारे महाराष्ट्र हे देशातील कितवे राज्य ठरले?

a
२ ऑक्टोबर १९५९ - पहिले राज्य
b
२४ एप्रिल १९९३ - बारावे राज्य
c
१ मे १९६० - आठवे राज्य
d
१ मे १९६२ - नववे राज्य
Q9

महाराष्ट्रातील पंचायत राज संस्थांच्या कामकाजाचे मूल्यमापन करण्यासाठी १९७० मध्ये नेमण्यात आलेल्या 'ल. ना. बोंगिरवार समिती'ने (Bongirwar Committee) कोणती शिफारस केली होती?

a
जिल्हा परिषद बरखास्त करावी
b
अकार्यक्षम ठरलेल्या 'न्यायपंचायती' पूर्णपणे रद्द कराव्यात आणि खासदार-आमदारांना जिल्हा परिषदेवर मतदानाचा अधिकार नसावा
c
सरपंच पद रद्द करावे
d
जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सर्व अधिकार सोपवावेत
Q10

महाराष्ट्रात १९८४ मध्ये नेमण्यात आलेल्या 'प्रा. पी. बी. पाटील समिती'ने (P. B. Patil Committee) कोणती अत्यंत महत्त्वाची शिफारस केली होती?

a
सरपंचाची निवड थेट जनतेमधून व्हावी आणि ग्रामसभेला सर्वोच्च अधिकार देऊन निर्णयप्रक्रियेत बळकट करावे
b
द्विस्तरीय पद्धत आणावी
c
पंचायत राज संपुष्टात आणावे
d
स्थानिक कर रद्द करावेत
Q11

अनुसूचित क्षेत्रातील (५ व्या अनुसूचीतील आदिवासी क्षेत्रे) स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी 'पेसा कायदा' (PESA Act, 1996) कोणत्या समितीच्या शिफारशींवरून संमत करण्यात आला?

a
पी. बी. पाटील समिती
b
संथानम समिती
c
अशोक मेहता समिती
d
दिलीपसिंह भुरिया समिती
Q12

भारतात दरवर्षी २४ एप्रिल हा दिवस कोणत्या ऐतिहासिक कारणास्तव 'राष्ट्रीय पंचायत राज दिन' (National Panchayati Raj Day) म्हणून साजरा केला जातो?

a
त्या दिवशी बलवंतराय मेहता समिती नेमली गेली
b
त्या दिवशी राजस्थानने पंचायत राज सुरू केले
c
२४ एप्रिल १९९३ रोजी ऐतिहासिक '७३ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२' देशभरात प्रत्यक्ष अंमलात आला
d
त्या दिवशी महात्मा गांधींचा जन्मदिन असतो
Q13

महाराष्ट्रातील पंचायत राज व्यवस्थेच्या संदर्भातील समित्यांचा अचूक कालानुक्रम कोणता आहे?

a
वसंतराव नाईक समिती -> ल. ना. बोंगिरवार समिती -> बाबुराव काळे समिती -> पी. बी. पाटील समिती
b
बोंगिरवार समिती -> वसंतराव नाईक समिती -> पी. बी. पाटील समिती
c
पी. बी. पाटील समिती -> बोंगिरवार समिती -> वसंतराव नाईक समिती
d
काळे समिती -> नाईक समिती -> बोंगिरवार समिती
Q14

१९८५ मध्ये नियोजन आयोगाने नेमलेल्या 'जी. व्ही. के. राव समिती'ने (G. V. K. Rao Committee) नोकरशाहीच्या वाढत्या प्रभावामुळे पंचायत राजची अवस्था कशी झाल्याचे मार्मिक वर्णन केले होते?

a
पोकळ बांबू
b
निर्जीव यंत्रणा
c
हात नसलेला माणूस
d
'मुळे नसलेले गवत'
Q15

महाराष्ट्राच्या त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेत स्थानिक पातळीवर निवडून येणाऱ्या लोकप्रतिनिधींमध्ये संसद सदस्य (खासदार) व विधीमंडळ सदस्य (आमदार) यांना सदस्यत्व का नाकारण्यात आले?

a
त्यांच्याकडे वेळ नसल्यामुळे
b
मोठ्या राजकीय नेत्यांच्या दबावाखाली स्थानिक नेतृत्व दबून जाऊ नये आणि ग्रामीण नेतृत्वाचा स्वतंत्र विकास व्हावा यासाठी
c
घटनेने तशी बंदी घातल्यामुळे
d
केवळ आर्थिक खर्चाच्या भीतीपोटी
🚀 संपूर्ण तयारी

MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज

या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.

🏛️ MPSC / तलाठी टेस्ट सिरीज➔👮 पोलीस भरती टेस्ट सिरीज➔
💎

🎯 लोकप्रिय टेस्ट सिरीज

सर्वोत्तम तयारीसाठी प्रीमियम सराव पेपर्स पहा

सर्व पहा➔
MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026
सवलत
🌐मराठी व English⚡5,453 प्रश्न

MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026

📄 99 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स
80.4% OFF
🌐मराठी व English⚡24,131 प्रश्न

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 + PYP + PDF नोट्स

📄 287 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹450
पॅकेज पहा ➔
महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स
78% OFF
🌐मराठी व English⚡3,625 प्रश्न

महसूल सेवक - कोतवाल भरती 2026 संपूर्ण टेस्ट सिरीज + PDF नोट्स

📄 108 टेस्ट्स•🎁 मोफत डेमो•📅 १ वर्ष
₹99 ₹449
पॅकेज पहा ➔
🚀 इतर सर्व परीक्षांच्या टेस्ट सिरीज पहा ➔