भारतीय राज्यघटना 🎯 MPSC • पोलीस भरती • तलाठी • ZP 🌐 मराठी व English माध्यम
घटनात्मक संस्था - निवडणूक आयोग, CAG, वित्त आयोग व MPSC - सराव चाचणी
घटनात्मक संस्था - निवडणूक आयोग, CAG, वित्त आयोग व MPSC (Constitutional Bodies (ECI, CAG, Finance Commission, UPSC/MPSC)) या घटकावर आधारित १५ महत्त्वाचे बहुपर्यायी सराव प्रश्न व सविस्तर स्पष्टीकरण. MPSC, पोलीस भरती व तलाठी परीक्षेसाठी मोफत ऑनलाइन सोडवा.
📖
नोट्स वाचा➔या घटकाची अभ्यास नोट्स उपलब्धकेंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
महासराव संपादकीय टीम १९ सप्टेंबर, २०२६ तज्ज्ञांकडून प्रमाणित (Verified Test)
एकूण प्रश्न
15
एकूण गुण
15
वेळ मर्यादा
15 मि.
माध्यम
मराठी व English
📲
Google Play वरून मिळवाहा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!
महासरावचे अधिकृत Android App आता Google Play वर उपलब्ध आहे.
सराव प्रश्नपत्रिका व उत्तरे (Practice Questions)
15 प्रश्न समाविष्ट Q1
भारतीय संविधानाच्या कलम ३२४ (Article 324) अन्वये 'केंद्रीय निवडणूक आयोगा'कडे (Election Commission of India) खालीलपैकी कोणत्या निवडणुकांचे संचालन व नियंत्रण सोपवण्यात आले आहे?
a
केवळ लोकसभेच्या निवडणुका
b
सर्व राजकीय पक्षांच्या अंतर्गत निवडणुका
c
पंचायत आणि महानगरपालिकांच्या निवडणुका
d
संसद , राज्य विधीमंडळे , भारताचे राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती यांच्या निवडणुका
Q2
केंद्रीय मुख्य निवडणूक आयुक्तांना (CEC) त्यांच्या पदावरून कोणत्या पद्धतीने दूर केले जाऊ शकते?
a
केवळ पंतप्रधानाच्या एका आदेशाने
b
केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या साध्या ठरावाने
c
सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाला ज्याप्रमाणे व ज्या कारणांवरून दूर केले जाते, अगदी त्याच पद्धतीने )
d
उपराष्ट्रपतींच्या आदेशाने
🎯 Official Test Series सर्व स्पर्धा परीक्षा परिपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — संपूर्ण टेस्ट सिरीज
100+ फुल-लेंथ सराव पेपर्स, विषयनिहाय चाचण्या, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि PYQs सोल्यूशन्ससह!
Q3
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी कोणाचा गौरव 'भारतीय संविधानातील सर्वात महत्त्वाचा अधिकारी' (Most Important Officer under the Constitution) असा केला होता?
a
महान्यायवादी
b
भारताचा नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (Comptroller and Auditor General / CAG - कलम १४८)
c
मुख्य निवडणूक आयुक्त
d
केंद्रीय दक्षता आयुक्त
Q4
भारताच्या नियंत्रक व महालेखापरीक्षकाचा (CAG - कलम १४८) अधिकृत पदावधी किती असतो?
a
६ वर्षे किंवा वयाची ६५ वर्षे, यांपैकी जे आधी पूर्ण होईल तोपर्यंत
b
५ वर्षे किंवा वयाची ६० वर्षे
c
राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत
d
आयुष्यभरासाठी
Q5
संसदेच्या लोकलेखा समितीचा (PAC) 'मित्र, तत्त्वज्ञ आणि मार्गदर्शक' (Friend, Philosopher and Guide) म्हणून कोण कार्य करतो?
a
अर्थमंत्री
b
रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर
c
भारताचा नियंत्रक व महालेखापरीक्षक
d
महान्यायवादी
Q6
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २८० (Article 280) नुसार 'केंद्रीय वित्त आयोगा'ची (Finance Commission) स्थापना कोणामार्फत आणि किती कालावधीने केली जाते?
a
पंतप्रधानांकडून दर ३ वर्षांनी
b
भारताच्या राष्ट्रपतींमार्फत दर पाच वर्षांनी किंवा आवश्यकतेनुसार त्याआधी
c
संसदेकडून दर १० वर्षांनी
d
नीती आयोगाकडून दरवर्षी
Q7
भारतीय संविधानाच्या कलम ७६ (Article 76) नुसार 'भारताचा महान्यायवादी' (Attorney General for India) या पदाबाबत कोणते विधान अचूक आहे?
a
तो देशाचा सर्वोच्च कायदा अधिकारी असतो, सर्वोच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश होण्यास पात्र व्यक्तीची राष्ट्रपती महान्यायवादी म्हणून नियुक्ती करतात आणि तो राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत पदावर राहतो
b
तो मंत्रिमंडळाचा पूर्णवेळ सदस्य असतो
c
त्याला संसदेत मतदानाचा अधिकार असतो
d
त्याचे वेतन संसदेच्या कायद्याने ठरवले जाते
Q8
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाचे (MPSC) अध्यक्ष आणि सदस्य यांची नियुक्ती आणि पदावरून दूर करण्याबाबत कोणती घटनात्मक तरतूद आहे?
a
नियुक्ती आणि हकालपट्टी दोन्ही केवळ राज्यपाल करतात
b
नियुक्ती राष्ट्रपती करतात व हकालपट्टी राज्यपाल करतात
c
नियुक्ती मुख्यमंत्री करतात व हकालपट्टी उच्च न्यायालय करते
d
त्यांची नियुक्ती संबंधित राज्याचे राज्यपाल करतात; परंतु त्यांना पदावरून केवळ भारताचे राष्ट्रपतीच सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशी अहवालानंतर दूर करू शकतात
Q9
संघ लोकसेवा आयोग (UPSC) आणि राज्य लोकसेवा आयोग (MPSC) च्या सदस्यांचा पदावधी अनुक्रमे किती असतो?
a
UPSC: ५ वर्षे / ६० वर्षे; MPSC: ५ वर्षे / ५८ वर्षे
b
UPSC: ६ वर्षे किंवा वयाची ६५ वर्षे; MPSC: ६ वर्षे किंवा वयाची ६२ वर्षे )
c
दोन्हींसाठी ६ वर्षे किंवा ६५ वर्षे
d
दोन्हींसाठी ५ वर्षे किंवा ६२ वर्षे
Q10
संविधानातील 'कलम ३३८' आणि 'कलम ३३८-A' अनुक्रमे कोणत्या दोन स्वतंत्र घटनात्मक आयोगांशी संबंधित आहेत?
a
राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग आणि राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग
b
निवडणूक आयोग आणि वित्त आयोग
c
अल्पसंख्याक आयोग आणि महिला आयोग
d
भाषा आयोग आणि मागासवर्ग आयोग
Q11
खालीलपैकी कोणती संस्था ही 'घटनात्मक संस्था' (Constitutional Body) नसून केवळ संसदेच्या कायद्याने स्थापन झालेली 'वैधानिक संस्था' (Statutory Body) आहे?
a
भारताचा निवडणूक आयोग (कलम ३२४)
b
केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०)
c
भारताचा नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (कलम १४८)
d
राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग (NHRC - मानव हक्क संरक्षण कायदा, १९९३)
Q12
भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त (First Chief Election Commissioner) कोण होते?
a
के. व्ही. के. सुंदरम
b
टी. एन. शेषन
c
सुकुमार सेन
d
एस. पी. सेन वर्मा
Q13
केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) आणि राज्य लोकसेवा आयोग (MPSC) आपले वार्षिक कामकाज अहवाल (Annual Report) अनुक्रमे कोणास सादर करतात?
a
UPSC राष्ट्रपतींना ) आणि MPSC राज्यपालांना ) सादर करतात
b
पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांना
c
थेट संसदेला व विधानसभेला
d
सर्वोच्च न्यायालयाला
Q14
भारतीय संविधानाच्या कलम ३३९ अन्वये अनुसूचित क्षेत्रांच्या प्रशासनावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कोणाला विशेष अधिकार देण्यात आले आहेत?
a
केवळ संबंधित राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना
b
स्थानिक आमदारांना
c
जिल्हाधिकाऱ्यांना
d
केंद्र सरकार आणि भारताचे राष्ट्रपती
Q15
केंद्रीय दक्षता आयोग (CVC) आणि केंद्रीय अन्वेषण ब्युरो (CBI) यांच्या स्थापनेची शिफारस १९६४ मध्ये कोणत्या प्रसिद्ध समितीने केली होती?
a
गोरवाला समिती
b
के. संथानम समिती
c
प्रशासकीय सुधारणा आयोग
d
यशवंतराव चव्हाण समिती
🚀 संपूर्ण तयारी
MPSC, पोलीस भरती व तलाठी — सराव टेस्ट सिरीज
या मोफत चाचणीचा सराव केला? आता 100+ दर्जेदार टेस्ट्स, सविस्तर विश्लेषण, ऑल महाराष्ट्र रँकिंग आणि मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांसह संपूर्ण तयारी करा.
🎁
सर्व ➔ मोफत सराव पेपर्स
कोणतेही मोफत पेपर्स उपलब्ध नाहीत
महासराव Mobile App
Google Play Store वर उपलब्ध
सर्व टेस्ट्स व PYQ मोबाईलवर सोडवा आणि डेली टेस्ट नोटिफिकेशन्स मिळवा!
📲 ॲप डाऊनलोड करा📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी
दररोज नवीन मोफत टेस्ट्स, चालू घडामोडी आणि परीक्षेचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आजच जॉईन करा.