📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2014 PaperGoogle वर फॉलो करा

सन 1956 मध्ये भाषेच्या निकषावर भारतातील राज्ये पुनर्घटीत केली गेली. आपण दक्षिणेवर हिंदी लादली नाही व क्षेत्रीय भाषांना विकसित होण्यास मुभा दिली. परंतु,
(a) पाकिस्तानने पूर्व पाकिस्तानवर उर्दू लादली.
(b) श्रीलंकेने उत्तर श्रीलंकेवर सिन्हाला लादली.
(c) जवाहरलाल नेहरू व सरदार पटेल यांना अशी भीती होती की भाषावार राज्यांची पुनर्रचना भारताच्या ऐक्याला धोका आहे ?
वरील तीन पैकी कोणते विधान अयोग्य आहे ?

In 1956 the states of India were reorganised on the basis of language. We did not impose Hindi on South India and allowed the regional languages the freedom to flourish. However,
(a) Pakistan imposed Urdu on East Pakistan.
(b) Ceylon (Sri Lanka) imposed Sinhala on northern Sri Lanka.
(c) Jawaharlal Nehru and Sardar Patel feared that linguistic states would threaten the unity of India.
Which one of the above three statements is incorrect ?

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
(a) only
b
फक्त (b)
(b) only
c
फक्त (c)
(c) only
d
कोणतेही नाही
None of these
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (कोणतेही नाही) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• स्वातंत्र्योत्तर काळातील भाषिक धोरणे व परिणाम:
• 🇵🇰 विधान (a) बरोबर आहे: पाकिस्तानने पूर्व पाकिस्तानातील बहुसंख्य बंगाली जनतेवर 'उर्दू' ही राष्ट्रभाषा म्हणून लादली, ज्यातून भाषा आंदोलन पेटले आणि पुढे १९७१ मध्ये बांगलादेशची निर्मिती झाली.
• 🇱🇰 विधान (b) बरोबर आहे: श्रीलंकेने (सिलोन) १९५६ मध्ये 'सिंहला ओन्ली ॲक्ट' संमत करून उत्तर श्रीलंकेतील तमिळ भाषिकांवर सिंहली भाषा लादली, ज्यातून पुढे तमिळ-सिंहली वांशिक संघर्ष उद्भवला.
• 🇮🇳 विधान (c) बरोबर आहे: फाळणीच्या पार्श्वभूमीवर पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि सरदार पटेल (JVP समिती) यांना भाषावार प्रांतरचनेमुळे देशाच्या एकात्मतेला आणि राष्ट्रीय ऐक्याला तडे जातील अशी तीव्र भीती वाटत होती.
• ही तिन्ही विधाने सत्य असल्याने 'कोणतेही नाही' (पर्याय 4) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: पाकिस्तानने पूर्व पाकिस्तानात उर्दू व श्रीलंकेने सिंहली भाषा लादली होती, तसेच सुरुवातीला नेहरू व पटेलांना भाषावार रचनेची भीती होती.

The correct answer is Option D (None of these).

Key Points:
• Comparative linguistic policies post-independence:
• 🇵🇰 Statement (a) is true: In 1948, Pakistan declared Urdu as the sole state language, ignoring Bengali in East Pakistan, which sparked the historic Language Movement (Bhasha Andolon) and led to the 1971 Liberation of Bangladesh.
• 🇱🇰 Statement (b) is true: In 1956, the Ceylon parliament passed the Official Language Act ('Sinhala Only Act'), imposing Sinhala across Tamil-majority Northern/Eastern Sri Lanka and triggering long-standing ethnic conflict.
• 🇮🇳 Statement (c) is true: Following the trauma of Partition, both Prime Minister Jawaharlal Nehru and Deputy PM Sardar Vallabhbhai Patel (via the JVP Committee in 1948–49) strongly opposed and feared linguistic reorganization, believing it would encourage sub-nationalism and balkanization.
• All three statements (a), (b), and (c) are historically accurate; hence, 'None of these' (4) is correct.
• Key Takeaway: Pakistan enforced Urdu, Sri Lanka enforced Sinhala, and Indian leaders initially feared linguistic states post-Partition.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: नोट्स PDF

काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: नोट्स PDF

लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: नोट्स PDF

चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: नोट्स PDF

गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔