📅MPSC Rajyaseva Mains P4 2020 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालील विधाने मानवी विकास निर्देशांक 2010 शी संबंधित आहेत :
(a) मानवी विकास निर्देशकाचे मूल्य नेहमी शून्य ते एक या संख्यांच्या मध्ये असते (दोन्ही संख्या धरुन).
(b) देशाचे जन्मदर आणि मृत्यूदर हे दीर्घ आणि निरोगी आयुष्याचे मोजमाप आहेत.
(c) उत्पन्न आणि मालमत्तेतील विषमता हा मानवी विकास निर्देशकाच्या तीन परिमाणांपैकी एक आहे.
(d) शालेय शिक्षणाची सरासरी वर्षे ही मानवी विकास निर्देशांकाच्या 'शिक्षण' परिमाणाची मोजमाप करण्यासाठी वापरली जातात.
वरीलपैकी कोणती विधाने खरी आहेत ?

Following are the statements related to Human Development Index - 2010.
(a) The value of HDI lies between 0 and 1 (both values inclusive).
(b) Birth and death rates of a country are a measure of long and healthy life.
(c) Inequality of income and wealth is one of the three dimensions considered for the calculation of HDI.
(d) Mean years of schooling is used to measure 'education' dimension of HDI.
Which of the above statements are true?

पर्याय (Options):
a
सर्व चार विधाने
All four statements
b
विधाने (a) आणि (d)
Statements (a) and (d)
✓ योग्य उत्तर
c
विधाने (b) आणि (c)
Statements (b) and (c)
d
विधाने (a), (b) आणि (c)
Statements (a), (b) and (c)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (विधाने (a) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मानव विकास अहवाल २०१० मध्ये UNDP ने मानवी विकास निर्देशांक (HDI) मोजण्याच्या पद्धतीत मोठे बदल केले.
• विधानांचे विश्लेषण:
• विधान (a) बरोबर आहे: HDI चे एकूण मूल्य ० ते १ या दरम्यान असते.
• विधान (b) चूक आहे: दीर्घ व निरोगी आयुष्याचे मोजमाप जन्मदर व मृत्यूदराने न करता 'जन्माच्या वेळचे अपेक्षित आयुर्मान' (Life Expectancy at Birth) याद्वारे केले जाते.
• विधान (c) चूक आहे: HDI च्या तीन आयामांमध्ये आरोग्य, शिक्षण आणि राहणीमानाचा दर्जा (दरडोई GNI PPP) यांचा समावेश होतो. उत्पन्नातील विषमतेसाठी २०१० मध्ये स्वतंत्र IHDI (Inequality-adjusted HDI) सुरू करण्यात आला.
• विधान (d) बरोबर आहे: २०१० च्या सुधारित पद्धतीनुसार शिक्षण परिमाणात 'शालेय शिक्षणाची सरासरी वर्षे' (Mean Years of Schooling) आणि 'अपेक्षित शालेय वर्षे' (Expected Years of Schooling) ही मोजमापे वापरली जातात.
• महत्त्वाची टीप: HDI २०१० नुसार निर्देशांकाचे मूल्य ० ते १ दरम्यान असते आणि शिक्षणासाठी शालेय शिक्षणाची सरासरी वर्षे मोजली जातात.

The correct answer is Option B (Statements (a) and (d)).

Key Points:
• In the 2010 Human Development Report, UNDP thoroughly updated the computational methodology of the Human Development Index (HDI).
• Evaluation of Statements:
• Statement (a) is TRUE: Normalized dimension indices scale between 0 and 1; thus, the geometric mean (composite HDI) spans 0 to 1.
• Statement (b) is FALSE: The health dimension is quantified specifically by Life Expectancy at Birth, not crude birth or death rates.
• Statement (c) is FALSE: The standard HDI dimensions are Health, Education, and Standard of Living (measured by GNI per capita in PPP). Inequality in income was addressed separately in 2010 by launching the distinct Inequality-adjusted HDI (IHDI).
• Statement (d) is TRUE: The education dimension uses two sub-indicators: Mean Years of Schooling (for adults aged 25+) and Expected Years of Schooling (for school-age children).
• Key Takeaway: HDI 2010 ranges between 0 and 1, measuring education via Mean and Expected Years of Schooling.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जनगणना २०११: महाराष्ट्र व भारत तुलनात्मक सांख्यिकी व विश्लेषण' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔