📅MPSC Rajyaseva Prelims 2016 - GS Paper 1Google वर फॉलो करा

खालील विधानांचा विचार करा :
अ. दाट धुके असलेल्या रात्री दूरवरून जाणाऱ्या आगगाडीची शिट्टी स्पष्टपणे ऐकू येते.
ब. ध्वनिचा हवेतील वेग हा हवेच्या आर्द्रतेच्या समानुपाती असतो.
वरीलपैकी कोणते विधान सत्य आहेत ?

Consider following statements:
a. The whistle of a passing train is clearly heard on a quiet misty night.
b. Velocity of sound in air is proportional to humidity in air.
Which of the above statements are true?

पर्याय (Options):
a
अ आणि ब दोन्ही बरोबर आहेत
a and b both are correct
✓ योग्य उत्तर
b
अ आणि ब चूक आहेत
Neither a nor b is correct
c
अ बरोबर आहे परंतु ब नाही
a is correct but b is not
d
ब बरोबर आहे परंतु अ नाही
b is correct but a is not
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (अ आणि ब दोन्ही बरोबर आहेत) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ध्वनीचा वेग व आर्द्रता संबंध: बाष्पयुक्त/दमट हवेची घनता कोरड्या हवेपेक्षा कमी असते, कारण पाण्याच्या वाफेचे रेणुभार (18) हे ऑक्सिजन व नायट्रोजनपेक्षा (29) कमी असते. ध्वनीचा वेग v = √({γ P){ρ}} असल्याने हवेची घनता घसरल्यास ध्वनीचा वेग वाढतो (v ∝ आर्द्रता).
• धुक्याच्या रात्री शिट्टी ऐकू येणे
: आर्द्रता जास्त असल्याने आणि शांत/थंड हवेमध्ये ध्वनी लहरींचे शोषण कमी झाल्यामुळे दूरवरून येणाऱ्या रेल्वेची शिट्टी अतिशय स्पष्ट ऐकू येते.
• निष्कर्ष**: अ आणि ब ही दोन्ही विधाने शास्त्रोक्तदृष्ट्या बरोबर आहेत.

The correct answer is Option A (a and b both are correct).

Key Points:
• Relation between Speed of Sound and Humidity: Moist air contains water vapor (H_2O), which has a lower molecular weight (18 g/mol) than dry air (N_2 and O_2, average ∼29 g/mol). Thus, humid air is less dense than dry air. Since the speed of sound v = √({γ P){ρ}}, a decrease in density ρ increases the velocity of sound (v ∝ Humidity).
• Audibility on Misty Nights
: Due to increased humidity and reduced background turbulence/absorption on a calm, cold misty night, sound waves travel faster and with less energy attenuation, making the train whistle sound remarkably clear.
• Conclusion**: Both statement 'a' and statement 'b' are scientifically true.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale)

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale) या घटकामध्ये आम्ल (Acids), आम्लारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization)

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization) या घटकामध्ये धा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र या घटकामध्ये...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2016 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔