जल निस्सार पद्धतीत प्रदेशातील भूवैज्ञानिक संरचना व नदी प्रवाह यांच्यात कोणताही संबंध आढळत नाही त्याला म्हणतात :
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अध्यारोपित निस्सार प्रारूप) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जलप्रवाह प्रणाली: रचना-सुसंगत विरूद्ध रचना-विसंगत प्रारूपे:
• रचना-सुसंगत प्रारूपे: खडकांच्या संरचनेनुसार वाहणारी प्रारूपे (उदा. वृक्षाकृती, जाळीदार, आयताकृती - जी खडकांचे सांधे व उताराचे अनुकरण करतात).
• अध्यारोपित जलप्रवाह (Superimposed Drainage Pattern): जेव्हा एखादी नदी जुन्या वरच्या भूस्तरावर आपले पात्र स्थिर करते आणि नंतर उभे खनन करताना खाली उघड्या पडलेल्या अत्यंत वेगळ्या व कठीण भूवैज्ञानिक संरचनेकडे दुर्लक्ष करून आपले मूळ पात्र जसेच्या तसे खाली कोरत राहते, तेव्हा त्यास 'अध्यारोपित निस्सार प्रारूप' म्हणतात.
• छोटा नागपूर पठारावरून वाहणाऱ्या सुवर्णरेखा आणि दामोदर नद्या ही अध्यारोपित प्रवाहांची प्रमुख भारतीय उदाहरणे आहेत.
• महत्त्वाची टीप: ज्या जलप्रणालीचा भूवैज्ञानिक संरचनेशी संबंध नसतो व ती पूर्ववत कोरली जाते, तिला अध्यारोपित निस्सार प्रारूप म्हणतात.
The correct answer is Option D (Superimposed drainage pattern).
Key Points:
• Drainage Systems: Concordant vs. Discordant Patterns:
• Concordant Systems (Structure-Dependent): Patterns directly controlled by underlying geological joints, alternating strata, and regional rock slopes:
• *Dendritic*: Develops on uniform, homogeneous rocks resembling tree branches.
• *Trellised & Rectangular*: Strongly governed by structural folds, faults, and rectangular joint sets.
• Discordant / Superimposed Drainage (अध्यारोपित निस्सार प्रारूप): An antecedent or superimposed stream system that originally established its course on an overlying cover of rock strata and subsequently cut down and superimposed its existing pattern onto an underlying, totally discordant and hard geological structure without adjusting to the new bedrock faults or folds.
• Examples include the Subarnarekha, Damodar, and Son rivers slicing through Chota Nagpur plateau structures.
• Key Takeaway: A superimposed drainage pattern carves through underlying rock structures without adjusting to their geological formations.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताची खनिजे, ऊर्जा व उद्योग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालीलपैकी कुठली धार्मिक /सांस्कृतीक प्रेक्षणीय स्थळे पुणे जि...
महाराष्ट्रातील बॉक्साईट खनिजसंपत्तीचे मुख्यक्षेत्रे कोणती ?...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
